ABŞ və İran arasında mümkün diplomatik danışıqların bərpası ehtimalı olsa da, əsas problemin tərəflər arasında dərin etimadsızlıq olduğu bildirilir. Hərbi analitik Aleks Əlfirraz Şirs hesab edir ki, hazırkı şəraitdə danışıqların real nəticə verməsi çətin görünür. Onun sözlərinə görə, qarşılıqlı inam yaradılmadan aparılan müzakirələr daha çox simvolik xarakter daşıyacaq. Ekspert bildirib ki, danışıqlar zamanı ABŞ və İsrail tərəfindən İrana qarşı iki dəfə hücum həyata keçirilməsi Tehranın Vaşinqtona münasibətini daha da sərtləşdirib. O qeyd edib ki, İran hakimiyyətinin ABŞ-a qarşı düşmən münasibəti uzunmüddətli siyasi və təhlükəsizlik amillərinə əsaslanır. Əlfirraz Şirsin fikrincə, İran daxilində əsas suallardan biri ABŞ-ın verdiyi vədlərə nə dərəcədə etibar edilə biləcəyidir. Analitik vurğulayıb ki, real diplomatik irəliləyiş üçün ilk növbədə etimad və təhlükəsizlik zəmanətləri ilə bağlı mexanizmlər yaradılmalıdır.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidanla telefon danışığı aparıb. Söhbət zamanı ABŞ ilə İran arasında mövcud atəşkəs vəziyyəti və Yaxın Şərqdəki son gərginlik müzakirə olunub. Türkiyə tərəfi regionda sabitliyin qorunması və diplomatik yolların açıq saxlanılmasının vacibliyini qeyd edir. Ankara ABŞ-İran qarşıdurmasının daha geniş regional böhrana çevrilməməsi üçün tərəflərlə əlaqələri davam etdirir.

Müdafiə məsələləri üzrə analitik Aleks Əlfirraz Şirs ABŞ və İran arasında yaranmış vəziyyəti “son dərəcə təhlükəli” kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, tərəflər arasında müvəqqəti anlaşmanın gələcəyi qeyri-müəyyəndir və genişmiqyaslı müharibənin qarşısını almaq üçün hər iki tərəf təmkin göstərməlidir. Ekspertin sözlərinə görə, əsas gərginlik mənbələrindən biri Hörmüz boğazına nəzarət məsələsidir. ABŞ İranın bu strateji su yolunda üstün mövqeyini qəbul etmir, Tehran isə burada əsas qərarverici olmaq istəyir. Bölgədə diplomatik həll imkanları getdikcə daha mürəkkəb görünür.

Pakistan Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ və İranı müvəqqəti anlaşma üzrə öhdəliklərini yerinə yetirməyə çağırıb. Nazirlik bütün tərəflərin təmkinli davranmasının vacibliyini vurğulayıb. Açıqlamada bölgədə sülh və sabitliyi poza biləcək addımlardan çəkinməyin zəruriliyi qeyd olunub. Pakistan gərginliyin daha da artmasının qarşısının alınmasını istəyir. Ölkə diplomatik səylərin davam etdirilməsinin vacibliyini ön plana çıxarıb. Həmçinin xatırladılıb ki, Pakistan və Qətər iyun ayında İsveçrədə keçirilən müvəqqəti anlaşmanın imzalanma mərasiminə birgə ev sahibliyi ediblər. İslamabad bölgədə sabitliyin qorunmasının bütün tərəflərin maraqlarına uyğun olduğunu bildirib.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibi Antonio Quterreş ABŞ və İran arasında gərginliyin azaldılmasını istəyib. Bu barədə onun sözçüsü Stefan Düjarrik mətbuat brifinqində açıqlama verib. Bildirilib ki, Baş katib bütün tərəfləri maksimum təmkin göstərməyə çağırır. Antonio Quterreş vəziyyəti daha da ağırlaşdıracaq addımlardan çəkinməyin vacibliyini vurğulayıb. O, gərginliyin azaldılması üçün təxirəsalınmaz tədbirlərin görülməsini istəyib. Baş katib eyni zamanda ABŞ və İran arasında danışıqların bərpa edilməsinin vacibliyini qeyd edib. BMT bölgədə sülh və sabitliyin yalnız dialoq yolu ilə təmin olunacağını bildirir.

Küveyt İranın Bəhreynə qarşı həyata keçirdiyi hücumları pisləyib. Xarici İşlər Nazirliyi bu addımları Bəhreynin suverenliyinin kobud şəkildə pozulması kimi qiymətləndirib. Nazirlik hücumların regionda gərginliyi artırdığını və sabitliyin qorunmasına yönəlmiş beynəlxalq səylərə zərər vurduğunu bildirib. Küveyt bəyanatında bu cür hərəkətləri qəti şəkildə rədd etdiyini vurğulayıb. Eyni zamanda, Bəhreynin təhlükəsizliyi və sabitliyinə tam dəstəyini ifadə edib. Rəsmi Küveyt regionda gərginliyin azaldılmasının vacibliyini ön plana çəkib. Bəyanat Körfəz bölgəsində artan gərginlik fonunda verilib.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Qəzzadakı vəziyyətlə bağlı açıqlama verib. O bildirib ki, Türkiyə bölgədə sülhün bərpası istiqamətində fəaliyyət göstərəcək. Ərdoğan NATO Zirvə Toplantısında bu məsələlərə diqqət yetirildiyini qeyd edib. Türkiyə Prezidenti müzakirələrin yaxşı nəticə verəcəyinə ümid etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, bölgədə sabitliyin təmin olunması üçün diplomatik səylərin artırılması vacibdir. Qəzzada vəziyyətin normallaşması regional təhlükəsizlik baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Ərdoğanın açıqlaması Türkiyənin bölgədə sülh təşəbbüslərinə önəm verdiyini göstərir.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Ankara hökumətinin İran və ABŞ arasında ortaq mövqeyin formalaşması üçün çalışdığını bildirib. O qeyd edib ki, Türkiyə bu istiqamətdə əlindən gələn bütün addımları atır. Ərdoğanın sözlərinə görə, bu səylər qlobal sülhün möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Türkiyə Prezidenti tərəflər arasında anlaşmanın əldə olunmasının regional sabitlik baxımından vacib olduğunu vurğulayıb. O, bütün tərəfdaşların bu məqsəd naminə birgə fəaliyyət göstərdiyini deyib. Ankara İran və ABŞ arasında gərginliyin diplomatik yollarla azaldılmasını dəstəkləyir. Ərdoğanın açıqlaması Türkiyənin beynəlxalq vasitəçilik rolunu bir daha gündəmə gətirib.

Rusiya İranla strateji tərəfdaşlığını davam etdirməyə hazır olduğunu bildirib.Dmitri Medvedev bu açıqlamanı Tehranda səsləndirib. O, ABŞ və İsraillə münaqişədən sonra əməkdaşlığın vacibliyini vurğulayıb. Medvedev Hörmüz boğazının İrana ciddi strateji üstünlük verdiyini deyib. Onun sözlərinə görə, bu keçid İran üçün mühüm təsir vasitəsidir. Rusiya nümayəndə heyəti Tehranda mərasimdə iştirak edir. Açıqlama regionda diqqət çəkib.

İran rəsmisi ABŞ və İsrailə xəbərdarlıq edərək atəşkəs razılaşmasının pozulması halında sərt cavab veriləcəyini bildirib. İran dövlət mediasına görə, Tehran memorandum çərçivəsində öhdəliklərin yerinə yetirilməsini tələb edir. Rəsmilər razılaşmanın region ölkələrinin xahişi ilə imzalandığını qeyd edib. Vaşinqtona etimadın olmadığı vurğulanıb. Tehran hər hansı pozuntuya “qəti və zəruri” cavab veriləcəyini açıqlayıb. Regionda gərginlik fonunda bu bəyanat diqqət çəkib. Diplomatik mesajlar sərtləşir.

İranın Çindəki səfiri Hörmüz boğazı ilə bağlı yeni mexanizmdən danışıb. O, Çin və dost ölkələrə xüsusi rejim tətbiq olunacağını bildirib. Səfir bu tənzimləmənin Omanla koordinasiyada aparılacağını qeyd edib. Plana görə, boğazdan keçən gəmilər üçün rüsumların tətbiqi nəzərdə tutulur. Diplomata görə, bu addım beynəlxalq hüquqa zidd deyil. Hörmüz boğazının strateji əhəmiyyəti vurğulanıb. Məsələ Pekində keçirilən forumda gündəmə gəlib.

İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ və İsrailə qarşı ədalət axtarışının davam etdiriləcəyini bildirib. Nazirlik bu prosesin uzunmüddətli siyasət olduğunu vurğulayıb. Açıqlamada İranın beynəlxalq səviyyədə hüquqi addımlar atacağı qeyd edilib. Eyni zamanda vida mərasimində yüksək səviyyəli nümayəndələrin iştirakı diqqət çəkib. Bu iştirak mərhum ali rəhbərin nüfuzunun göstəricisi kimi qiymətləndirilib. İran tərəfi bunu ölkənin siyasi mövqeyinin təsdiqi kimi təqdim edib. Bəyanat regionda diqqət doğurub.