Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ–İran danışıqlarının son mərhələyə keçməsini alqışlayıb. Tərəflər bu prosesin regionda sülh və sabitliyə töhfə verəcəyinə ümid etdiklərini bildiriblər. Səudiyyə Ərəbistanı Pakistanın vasitəçilik səylərini yüksək qiymətləndirib. Diplomatik dialoqun davam etdirilməsinin vacibliyi vurğulanıb. Regionda gərginliyin azaldılması məqsədi qeyd olunub. Danışıqların nəticələrinin diqqətlə izlənildiyi bildirilir. Tərəflər əməkdaşlığın gücləndirilməsini dəstəkləyib. Prosesin həlledici mərhələyə daxil olduğu qeyd olunur.
#diplomatiya
İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ–İran anlaşma memorandumu ilə bağlı danışıqlar aparan nümayəndə heyətinin yaxın günlərdə Cenevrə və ya İslamabada səfərinin planlaşdırılmadığını açıqlayıb. Sənədin imzalanmasının yaxın günlərdə mümkün olduğu bildirilir. Lakin dəqiq tarix hələ müəyyən edilməyib. Prosesin gedişinin dəyişkən olduğu qeyd olunur. Tərəflərin yekun qərarı gözlədiyi vurğulanır. Rəsmi açıqlamalarda tələskənlikdən çəkinmək çağırışı edilib. Diplomatik prosesin davam etdiyi bildirilir. Vəziyyətin hələ tam aydın olmadığı qeyd olunur.
Pakistanın baş naziri Şahbaz Şərif ABŞ–İran xətti üzrə hazırlanmış sülh sazişinin imzalanmağa hazır olduğunu bildirib. O, bu barədə Qətər baş naziri ilə telefon danışığında açıqlama verib. Qətər Pakistanın vasitəçilik rolunu yüksək qiymətləndirib. Tərəflər regional sabitliyin vacibliyini vurğulayıb. Sazişin yaxın zamanda yekunlaşa biləcəyi qeyd olunur. Diplomatik əlaqələrin davam etdiriləcəyi bildirilib. Bölgədə sülh perspektivlərinin müzakirə olunduğu vurğulanır. Proses diqqətlə izlənilir.
ABŞ–İran razılaşması ətrafında qeyri-müəyyənlik davam edir və Ağ Evdən hələlik rəsmi açıqlama verilməyib. Razılaşmanın şərtləri tam aydın deyil və ilkin mərhələdə 60 günlük atəşkəsin uzadılması, Hörmüz boğazının açılması və bəzi iqtisadi məhdudiyyətlərin yumşaldılması nəzərdə tutulur. ABŞ daxilində prosesə skeptik yanaşmalar mövcuddur. Razılaşmanın ikinci mərhələsində nüvə proqramı, sanksiyalar və dondurulmuş aktivlər kimi daha çətin məsələlərin müzakirə olunacağı bildirilir. Tərəflər arasında fikir ayrılıqlarının davam etdiyi qeyd olunur. Yekun nəticə hələlik müəyyən deyil. Prosesin gələcəyi qeyri-müəyyən olaraq qalır. Vəziyyət diqqətlə izlənilir.
İran Xarici İşlər Nazirliyinin müavini Çin və Rusiya səfirləri ilə birgə görüş keçirib. Görüşdə ABŞ–İran anlaşma memorandumu ilə bağlı son vəziyyət müzakirə olunub. Tərəflər regional inkişaflar barədə fikir mübadiləsi aparıblar. İran rəsmisi üç ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın davam edəcəyini bildirib. Əməkdaşlığın daha da gücləndiriləcəyi qeyd olunub. Koordinasiyanın artırılması planlaşdırılır. Beynəlxalq proseslərin diqqətlə izlənildiyi vurğulanır. Diplomatik əlaqələrin davam etdiyi bildirilir.
Beynəlxalq təhlükəsizlik üzrə ekspert bildirib ki, ABŞ Livanı İran–ABŞ anlaşma memorandumundan ayırmağa çalışsa da, Tehran bu ölkənin hər hansı razılaşmaya daxil edilməsində israr edir. Onun sözlərinə görə, İran İsrailə qarşı cavab hücumları ilə həm Vaşinqtona, həm də Tel-Əvivə mesaj göndərib. İsrailin Livana qarşı əməliyyatları dayandırsa belə yenidən davam etdirə biləcəyi qeyd olunur. Bölgədə “təhlükəsizlik xətləri”nin genişləndiyi bildirilir. Qəzza, Suriya və Livanda oxşar vəziyyətin müşahidə olunduğu vurğulanır. Gərginliyin davam etdiyi və sabitliyin zəif olduğu qeyd edilir. Vəziyyətin daha da mürəkkəbləşə biləcəyi bildirilir. Ekspertlər prosesin diqqətlə izlənilməsini tövsiyə edir.
Pakistan ABŞ və İran arasında mümkün razılaşmanın birinci mərhələsinin tezliklə yekunlaşdırılmasına çalışır. Baş nazir Şahbaz Şərif tərəflərin əsas prinsiplər üzrə razılığa yaxın olduğunu bildirib və prosesi sürətləndirməyə çağırıb. Təklifə görə, ilkin mərhələ rəqəmsal imza ilə təsdiqlənə bilər. Növbəti mərhələdə 30–60 günlük keçid dövrü, iqtisadi və nüvə məsələləri üzrə addımlar nəzərdə tutulur. Hörmüz boğazı və İran aktivləri ilə bağlı məsələlərin də gündəmdə olduğu bildirilir. Danışıqların Cenevrə, İslamabad və ya Vyanada davam etdirilməsi ehtimal edilir. Pakistanın region ölkələri ilə koordinasiyada hərəkət etdiyi qeyd olunur. Prosesin sürətləndirilməsi əsas prioritet kimi göstərilir.
Qətər baş naziri və xarici işlər naziri ABŞ-İran vasitəçilik səylərini Misir xarici işlər naziri ilə müzakirə edib. Hər iki rəsmi danışıqlarda əldə olunan irəliləyişdən məmnunluğunu ifadə edib. Pakistanın razılaşmanın son mətni barədə açıqlaması alqışlanıb. Tərəflər razılaşmanın tezliklə imzalanmasını arzu ediblər. Hər iki tərəf davam edən diplomatik səylərə dəstək verib. Regionda davamlı sülh və sabitlik üçün ümid ifadə edilib. Bu görüş vasitəçilik prosesinə əlavə dəstək göstərir. Diplomatik danışıqların irəliləməsi vurğulanıb.
Hindistan ABŞ-ın Hörmüzdə Hind dənizçilərini daşıyan gəmilərə hücumuna görə ABŞ-ın yüksək səviyyəli diplomatıni çağırıb. Nazirlik Ceyson Miksi qəbul edərək güclü etirazını bildirib. ABŞ hərbi gəmiləri Oman körfəzində hücumlara davam edib. Hücumlar nəticəsində üç Hind dənizçisi həlak olub. Hindistan bu hücumları pisləyir. Nazirlik mülki gəmiçilik üzərində ölümcül güc tətbiqindən narahatdır. Bu hadisələr regional gərginliyi artırır. Hindistan hökuməti və xalqı üçün ciddi əhəmiyyət kəsb edir.
İran və ABŞ arasında memorandum çərçivəsində həll olunmamış üç məsələ müzakirəyə çıxarılacaq. Bu müddət 60 gün olaraq müəyyən edilib. Məqsəd məsələləri konkret mexanizmlərlə həll etməkdir. Üç məsələ nüvə proqramının davam etdirilməsi, sanksiyaların qaldırılması və itkilərin kompensasiyasıdır. Son danışıqlar yalnız dondurulmuş vəsaitlərin yarısı sərbəst buraxıldıqdan sonra başlayacaq. Neft sanksiyaları da dayandırılmalıdır. Bu addım həm diplomatik etimadı gücləndirir, həm də region sabitliyini təmin edir. Memorandum indiki mərhələdə yalnız bu məsələlərin ilkin müzakirəsini əhatə edir.
İran ABŞ ilə memorandum layihəsini müzakirə edir. Memorandum imzalandıqdan sonra ABŞ sanksiyaları müzakirəyə çıxaracaq. İran nüvə məsələsi üzrə heç bir öhdəlik götürmür. Digər tərəf sanksiyaların qaldırılacağını təmin etmir. Memorandum imzalanarsa, bəzi dondurulmuş vəsaitlər dərhal buraxılacaq. Qalan vəsait mərhələli şəkildə sərbəstləşdiriləcək. Bu addım İranın iqtisadi təhlükəsizliyini gücləndirir. Memorandum həm də diplomatik münasibətləri stabilləşdirməyə xidmət edir.
Xarici İşlər Nazirlikləri arasında siyasi məsləhətləşmələr keçirilib.