İran və ABŞ arasında əsas fikir ayrılıqları hələ də qalır. Nüvə proqramı və uran ehtiyatları əsas müzakirə mövzularıdır. Sanksiyaların gələcəyi də həll olunmamış məsələlər sırasındadır. İsveçrədə planlanan prosesdə gecikmə ehtimalı var. Danışıqların növbəti mərhələyə keçəcəyi bildirilir. Tərəflər arasında etimadsızlıq davam edir. Tehran tərəfi ehtiyatlı mövqe tutur. Razılaşma bütün problemləri həll etməyib.
#diplomatiya
Şahbaz Şərif və Məsud Pezeşkian arasında telefon danışığı olub. Tərəflər aralıq sülh razılaşmasını müzakirə ediblər. Şahbaz Şərif İranı “tarixi sülh sazişi” münasibətilə təbrik edib. O, razılaşmanın regionda sülhə töhfə verəcəyini deyib. Pakistan–İran münasibətlərinin güclənəcəyi vurğulanıb. Pezeşkian Pakistanın vasitəçilik rolunu yüksək qiymətləndirib. O, Asim Munir və Pakistan rəhbərliyinə təşəkkür edib. Tərəflər əməkdaşlığın davam etdiriləcəyini bildiriblər.
İsveçrədə keçiriləcək ABŞ–İran görüşü ilə bağlı qeyri-müəyyənlik qalır. Rəsmi iştirakçılar hələ tam təsdiqlənməyib. Pakistan Baş naziri ilə aparılan telefon danışığında İsveçrə görüşü qeyd olunmayıb. Diplomatik protokol səbəbilə yüksək səviyyəli iştirak sual altındadır. Cey Di Vens və Qalibafın iştirakı ehtimalı azalıb. Görüşün texniki səviyyəyə endirilə biləcəyi bildirilir. Alternativ olaraq Cenevrədə görüş ehtimalı var. Prosesin formatı hələ də dəqiq deyil.
ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens İranla bağlı açıqlamalar verib. O, sanksiyaların müvəqqəti ləğvinin mümkün olduğunu bildirib. Hörmüz boğazının sərbəst keçid zonası olması vurğulanıb. ABŞ-ın bəzi gəmilərə keçid icazəsi verdiyi qeyd olunub. İranın raket imkanları ilə bağlı yeni şərtlər irəli sürülüb. Konqresin yaxın zamanda məlumatlandırılacağı bildirilib. Livanda təhlükəsizlik məsələləri də razılaşmaya daxil edilib. İsrailə mülki hücumlarla bağlı xəbərdarlıq edilib.
Ağ Ev ABŞ–İran razılaşmasının mətnini Konqresə təqdim edib. Sənəd hərbi əməliyyatların tam dayandırılmasını nəzərdə tutur. Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə döyüşlərin bitdiyi qeyd olunur. ABŞ 30 gün ərzində İran limanlarına blokadanı ləğv edəcək. İran Hörmüz boğazında təhlükəsiz keçidi təmin edəcək. Tərəflər 60 gün ərzində yekun razılaşma üçün danışıqlar aparacaq. Müddətin uzadıla biləcəyi də bildirilib. Proses diplomatik mərhələyə keçib.
Yalçın Rəfiyev IGAD icraçı direktoru ilə görüş keçirib.
Analitik Dan Perri İsrailin Livanın cənubundan çıxışının ABŞ təzyiqindən asılı ola biləcəyini deyib. O, İsrailin Hizbullahı hələ də təhlükə kimi gördüyünü bildirib. Buna görə də İsrail sərhəd bölgəsində qalmaq istəyə bilər. Perri ABŞ-ın daha sərt mövqe sərgiləməsinin vacib ola biləcəyini vurğulayıb. O, İranın danışıqlarda təsir gücü qazanmağa çalışdığını qeyd edib. İsrail daxilində bu vəziyyət narahatlıqla qarşılanır. Bəzi dairələr bunu geri çəkilmə kimi qiymətləndirir. Livan böhranı regional güc balansına təsir edir.
ABŞ–İran razılaşmasından sonra 59 günlük yeni mərhələ başlayır. Bu müddət ərzində yekun nəticəyə gəlmək nəzərdə tutulur. Tədbirdə Qətər və Pakistanın yüksək vəzifəli rəsmilərinin iştirakı gözlənilir. ABŞ-dan vitse-prezident Cey Di Vensin iştirakı ehtimal olunur. İran tərəfdən Qalibaf və Əraqçi adı çəkilir. Lakin rəsmi təsdiqlər hələ verilməyib. İsveçrədə yüksək təhlükəsizlik tədbirləri görülür. Bu mərhələ danışıqların əsas icra dövrü hesab olunur.
İsveçrədə Burgenstok kurortunun yerləşməsi danışıqlarda media nəzarətini gücləndirir. Məkanın dağlıq ərazidə olması təhlükəsizliyi artırır. Eyni zamanda media girişini məhdudlaşdırmağa imkan verir. Jurnalistlər əvvəlki diplomatik görüşlərlə müqayisə aparıblar. 2013-cü ildə İran danışıqları Cenevrə mərkəzində keçirilmişdi. O vaxt media iştirakçılara daha yaxın ola bilirdi. Hazırkı şəraitdə isə məlumat əldə etmək daha çətindir. Diplomatik proses daha qapalı şəkildə aparılır.
Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərifin İsveçrə səfəri təxirə salınıb. Səfər ABŞ–İran memorandumu ilə bağlı mərasim üçün planlaşdırılmışdı. Rəsmi açıqlamaya görə, sənəd artıq elektron imzalanıb. Razılaşmanın qüvvəyə mindiyi və icra olunduğu bildirilib. Pakistan prosesin texniki mərhələlərini dəstəkləyəcəyini açıqlayıb. Səfərin təxirə salınması diplomatik dəyişiklik kimi təqdim olunub. Mövzu razılaşmanın icra mərhələsi fonunda gündəmdədir. Regionda diplomatik proseslər davam edir.
ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens Hörmüz boğazı ilə bağlı açıqlama verib. O, 12,5 milyon barrel neftin boğazdan keçdiyini bildirib. Bu göstərici memorandumdan sonra qeydə alınıb. Vens enerji axınının bərpa olunduğunu qeyd edib. Hörmüz boğazı qlobal neft ticarətində mühüm rol oynayır. ABŞ rəsmisi razılaşmanın sabitliyə töhfə verdiyini deyib. Enerji bazarında vəziyyətin yaxşılaşdığı vurğulanıb. Mövzu qlobal iqtisadiyyat üçün əhəmiyyətlidir.
ABŞ–İran razılaşması Respublikaçılar Partiyasında bölünməyə səbəb olub. Trampa yaxın senator Tim Skott sənədi müsbət qiymətləndirib. O, razılaşmanı ABŞ təhlükəsizliyi üçün qələbə adlandırıb. Bəzi Respublikaçılar isə prosesi daha sərt nəticələr üçün başlanğıc kimi görür. Nikki Heyli razılaşmanın bəzi detallarını tənqid edib. O, İranın maliyyə əldə etməsindən narahatlığını bildirib. Partiya daxilində vahid mövqe yoxdur. Mövzu ABŞ siyasətində ciddi müzakirələr yaradır.