#Donald Tramp

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Hörmüz boğazının ABŞ ərazisinə qatılacağı ilə bağlı açıqlaması Vaşinqton tərəfindən sonradan “zarafat” kimi təqdim edilib. ABŞ rəsmisinin bu açıqlamanı düzəltməsi isə onsuz da gərgin olan Yaxın Şərqdə siyasi ritorikanın nə qədər təhlükəli həddə çatdığını bir daha gündəmə gətirib. Dünyanın ən güclü hərbi qüvvəsinə malik ölkəsinin prezidentinin strateji əhəmiyyət daşıyan Hörmüz boğazı ilə bağlı belə açıqlama verməsi beynəlxalq ictimaiyyətdə ciddi suallar yaradıb. Xüsusilə də ABŞ rəhbərinin əvvəlki sərt bəyanatları fonunda hansı açıqlamanın real təhdid, hansının isə siyasi ritorika və ya zarafat olduğunu müəyyənləşdirmək çətinləşir.

Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ-nin İrana təzyiqi artırmaq siyasətini sərt tənqid edib. İran parlamentinin sədri Vaşinqtonun bu yolla əlavə güzəştlər əldə edə bilməyəcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, ABŞ-nin istədiyi bəzi güzəştlər əvvəlki razılaşmada nəzərdə tutulmayıb. Qalibaf ABŞ-nin maliyyə naziri Skott Bessent və müdafiə naziri Pit Heqseti də tənqid edib. İran rəsmisi onların mövcud vəziyyətin öhdəsindən gəlmək imkanlarını şübhə altına alıb. O, ABŞ rəhbərliyini yaratdığı vəziyyəti özü həll etməyə çağırıb. Açıqlama Vaşinqtonun Tehrana iqtisadi və hərbi təzyiq göstərməyə davam etdiyi bir dövrdə verilib. İran tərəfi təzyiqin Tehranı yeni güzəştlərə məcbur etməyəcəyini bildirir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla danışıqların hələlik təxirə salınmasını istəyib. ABŞ rəsmisinin sözlərinə görə, Tramp Tehranın razılaşmaya hazır olmasını gözləyir. Rəsmi Vaşinqtonla Tehran arasında təmasların müsbət istiqamətdə getdiyini bildirib. Buna baxmayaraq, ABŞ prezidenti hazırda gözləmə mövqeyi tutmağa qərar verib. Vaşinqton rəhbərliyi bu vəziyyətin ABŞ-nin İranla danışıqlara dair mövqeyində ziddiyyət yaratmadığını bildirir. Tramp bundan əvvəl İranla hazırda heç bir danışığın aparılmadığını və görüş planlaşdırılmadığını açıqlamışdı. ABŞ ilə İran arasında iyunda əldə edilmiş müvəqqəti razılaşmanın müddəti də artıq başa çatıb. İndi danışıqların yenidən başlanmasının Tehranın razılaşmaya hazır olub-olmamasından asılı olduğu bildirilir.

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Prezidenti Şeyx Məhəmməd bin Zayed Al Nəhyan ABŞ Prezidenti Donald Trampla telefon danışığı aparıb. Liderlər Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə ABŞ arasındakı əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi məsələlərini müzakirə ediblər. Tərəflər əlaqələrin qarşılıqlı maraqlar əsasında daha da gücləndirilməsinin yollarını nəzərdən keçiriblər. Telefon danışığında Yaxın Şərqdə baş verən son hadisələr də müzakirə olunub. Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin rəsmi xəbər agentliyi müzakirə edilən regional məsələlərin təfərrüatlarını açıqlamayıb. Danışıq Hörmüz boğazı ətrafında gərginliyin davam etdiyi bir vaxta təsadüf edib. İran və Oman boğazda kommersiya gəmiçiliyinin bərpası üçün razılaşma üzərində işləyirlər. Tramp isə bir gün əvvəl Omanın bu istiqamətdəki fəaliyyətinə görə Maskata qarşı hərbi gücdən istifadə ilə hədələmişdi.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla hazırda heç bir danışığın aparılmadığını açıqlayıb. O, tərəflər arasında yeni danışıqların da planlaşdırılmadığını bildirib. Tramp ABŞ-nin İrana qarşı dəniz mühasirəsinin tam qüvvədə qaldığını deyib. ABŞ prezidenti Hörmüz boğazının açıq və fəaliyyət göstərdiyini iddia edib. Onun sözlərinə görə, boğazdakı minalar çıxarılıb və ya partladılaraq zərərsizləşdirilib. Tramp bir gün əvvəl isə ABŞ-nin İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu ilə gizli əlaqə vasitəsilə danışdığını bildirmişdi. İran tərəfi həmin iddianı qəti şəkildə rədd edib. Vaşinqton və Tehranın həm danışıqların, həm də Hörmüz boğazındakı vəziyyətin hazırkı durumu ilə bağlı açıqlamaları bir-birindən fərqlənir.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ABŞ-nin müharibə yolu ilə İranı təslim olmağa məcbur edə bilmədiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, Tehran təslim olmaq niyyətində deyil. Əraqçi ABŞ-nin indi İranın şərtləri əsasında danışıqlar aparmağa çalışdığını iddia edib. Nazir ABŞ ilə imzalanmış anlaşma memorandumundakı 14 müddəadan 13-nün İranın xeyrinə olduğunu söyləyib. O, İsraili razılaşmanın həyata keçirilməsinə mane olmaqda ittiham edib. Əraqçi İranın həm hərbi, həm də diplomatik müstəvidə qalib gəldiyini iddia edir. Onun sözlərinə görə, İranın hərbi imkanları Tehranın danışıqlardakı mövqeyini gücləndirib. ABŞ Prezidenti Donald Tramp isə hazırda İranla heç bir danışığın aparılmadığını bildirib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp özünün “Truth Social” sosial şəbəkəsindəki rəsmi hesabında strateji əhəmiyyətli Hörmüz boğazının xəritəsini paylaşıb. Bu paylaşım Trampın Nyu-Yorkda keçirilən tədbirdə Vaşinqtonun boğaz üzərində tam nəzarət yaratması və buranı ABŞ ərazisi elan edəcəyi barədə bəyanatlarından sonra reallaşıb. İran tərəfi isə bu iddiaları qətiyyətlə rədd edərək, Hörmüz boğazının yalnız İrana məxsus olduğunu və bu tür bəyanatların hüquqi əsası olmadığını bildirib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Ağ Evdə keçirilən tədbir zamanı “CNN” müxbiri Kristin Holmsla mübahisə edib və jurnalisti yüksək səslə danışmaqda və hörmətsizlikdə ittiham edib. Holms Cənubi Koreya ilə bağlı sualını davam etdirmək istəyərkən Tramp onun sözünü kəsərək jurnalistin tədbirdə iştirak edən 10 yaşlı uşağın qarşısında hörmətsiz davrandığını bildirib. Daha sonra onun hansı media qurumunda çalışdığını soruşan Tramp “CNN” cavabını aldıqdan sonra kanalı “saxta xəbər şəbəkəsi” adlandırıb.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın xüsusi nümayəndəsi Cared Kuşner HƏMAS-ın tərksilahı və Qəzza üzrə sülh planının icrasında irəliləyişin bir ay ərzində başlaya biləcəyini bildirib. Kuşner İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə görüşdən sonra HƏMAS-ın bəzi silahlarının təhvil verilməsi və tunellərin sıradan çıxarılması istiqamətində addımların 30 gün ərzində başlaya biləcəyini deyib.

ABŞ prezidenti Donald Tramp İranla mümkün razılaşma barədə yeni açıqlama verib. O, İranın ABŞ-la zəruri hesab etdiyi razılaşmanı bağlamayacağını bildirib. Tramp bu fikirləri Ağ Evdə jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən səsləndirib. ABŞ prezidenti Tehranla əldə edilə biləcək razılaşmanın onun gözləntilərinə uyğun olmayacağını deyib. Onun açıqlaması iki ölkə arasında danışıqların gələcəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi artırıb. Tramp daha əvvəl İranın nüvə silahı əldə etməsinə heç bir halda imkan verilməyəcəyini bəyan edib. Vaşinqton və Tehran arasında mümkün anlaşmanın əsas şərtləri üzrə fikir ayrılıqları qalmaqdadır. Trampın son açıqlaması ABŞ-ın İran məsələsində mövqeyinin dəyişmədiyini göstərir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bazar ertəsi günü Oman Hörmüz boğazı ilə bağlı İranla əldə olunacaq razılaşmaya "mane olarsa", bu ölkəni bombalamaqla hədələyib və İranı təslim olmağa çağırıb. Vaşinqtonun öz danışıqlarını davam etdirdiyi bir vaxtda Oman ilə İran arasında boğazın nəzarəti üzrə aparılan müzakirələrə toxunan Tramp "Əgər Oman mane olarsa, biz onları darmadağın edənə qədər bombalayacağıq" deyə bildirib.