ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı yeni hərbi zərbələrin endiriləcəyini açıqlayıb. O bildirib ki, ABŞ bu gecə İrana güclü zərbə endirməyi planlaşdırır. Tramp bu açıqlamanı NATO Zirvə Toplantısı çərçivəsində jurnalistlərə verib. Bəyanat ABŞ-ın bir gün əvvəl İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlardan sonra səslənib. ABŞ Prezidentinin sözlərinə görə, Vaşinqton Tehrana qarşı təzyiq siyasətini davam etdirəcək. Açıqlama regionda gərginliyin daha da arta biləcəyi ilə bağlı narahatlıqları gücləndirib. Hadisələrin inkişafı beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən diqqətlə izlənilir.

NATO liderləri Ankarada keçirilən Zirvə Toplantısının yekun bəyanatında İrandan Hörmüz boğazında gəmiçilik azadlığına hörmət etməyi tələb ediblər. Alyans hərbi imkanlarını, o cümlədən hava və raketdən müdafiə sistemlərini inkişaf etdirmək barədə razılığa gəlib. Üzv ölkələr müdafiə xərclərini artırmaq və hərbi-sənaye potensialını genişləndirmək öhdəliyini təsdiqləyiblər. Bəyanatda İranın nüvə silahı əldə etməsinə imkan verilməməli olduğu da vurğulanıb. Zirvə Toplantısı ABŞ və İran arasında gərginliyin artdığı bir şəraitdə keçirilib. Donald Tramp sammit çərçivəsində İranla bağlı müvəqqəti atəşkəs razılaşmasının bitdiyini açıqlayıb. NATO-nun yekun bəyanatı alyansın təhlükəsizlik gündəliyində Hörmüz boğazının xüsusi yer tutduğunu göstərir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp NATO Zirvə Toplantısında İspaniya və İranla bağlı əvvəlki sərt açıqlamalarını təkrarlamayıb. Danışıqlarla tanış olan mənbənin sözlərinə görə, Tramp qapalı görüşdə bu mövzulara toxunmayıb. Halbuki, bundan əvvəl o, İspaniyanı müdafiə xərclərinə və İrana qarşı mövqeyinə görə tənqid etmişdi. Tramp maliyyə nazirinə İspaniya ilə ticarət əlaqələrinin dayandırılması barədə göstəriş verdiyini də açıqlamışdı. NATO Zirvə Toplantısında isə əsas diqqət alyansın təhlükəsizlik gündəliyinə yönəlib. Mənbə bildirib ki, əvvəlki bəyanatlar toplantı zamanı yenidən səsləndirilməyib. Bu, sammitdəki müzakirələrin əsas istiqamətinin dəyişdiyini göstərən amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.

Avstraliya Milli Universitetinin müəllimi Aləm Saleh NATO-nun Hörmüz boğazında ABŞ-la birgə hərbi əməliyyata qoşulmasının real olmadığını bildirib. Onun fikrincə, bunun üçün alyansın fəaliyyət prinsipləri tamamilə dəyişməlidir. Təhlilçi qeyd edib ki, NATO müdafiə xarakterli təşkilatdır və qlobal hücum əməliyyatları üçün yaradılmayıb. O, Donald Trampın müttəfiqləri bu məsələdə dəstəyə razı sala bilmədiyini də vurğulayıb. Aləm Saleh İranın müharibəni öz mövcudluğuna yönəlmiş təhlükə kimi qiymətləndirdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, alyansın qlobal hücum missiyalarına keçməsi hazırkı şəraitdə mümkün görünmür. Bu qiymətləndirmə NATO-nun gələcək rolu ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib.

Avropa İttifaqı ABŞ-dan mövcud ticarət razılaşmalarına əməl etməsini gözlədiyini bəyan edib. Avropa Komissiyasının sözçüsü Olof Gill bildirib ki, ötən il imzalanmış birgə bəyanat hər iki tərəf üçün qüvvədə qalır. Açıqlama Donald Trampın İspaniyanı tənqid etməsindən və bu ölkə ilə ticarət əlaqələrinin məhdudlaşdırılması barədə göstəriş verməsindən sonra səsləndirilib. Gill vurğulayıb ki, Avropa Komissiyası bütün üzv dövlətlərin maraqlarını qətiyyətlə müdafiə edəcək. O, sabit və qarşılıqlı faydalı transatlantik ticarətin qorunmasının vacibliyini qeyd edib. Avropa İttifaqı ABŞ-ın götürdüyü öhdəliklərə sadiq qalacağına ümid etdiyini bildirib. Mövzu NATO Zirvə Toplantısı fonunda diqqət mərkəzindədir.

ABŞ-nin müdafiə naziri Pit Heqset İsrailə bu gün üçün planlaşdırılan rəsmi səfərini ləğv edib. Daha əvvəl CNN telekanalı vəziyyətlə tanış olan mənbələrə istinadən Pit Heqsetin çərşənbə günü İsrailə ilk rəsmi səfərini etməyi planlaşdırdığını bildirmişdi.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Türkiyənin beşinci nəsil F-35 qırıcılarını əldə edəcəyini açıqlayıb. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan isə daha əvvəl bəyan etmişdi ki, Donald Trampla keçirdiyi danışıqların nəticəsində Vaşinqtonun F-35 qırıcıları ilə bağlı müsbət qərar verəcəyinə ümid edir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla bağlı hərbi qarşıdurma zamanı NATO müttəfiqlərini qəsdən sınağa çəkdiyini açıqlayıb. O bildirib ki, məqsədi alyans ölkələrinin ABŞ-a dəstəyə nə dərəcədə hazır olduğunu öyrənmək idi. Tramp NATO üzvlərinin bir hissəsini müdafiə xərclərini kifayət qədər artırmamaqda da tənqid edib. O, ABŞ və İsrailin İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyat zamanı bəzi müttəfiqlərin lazımi dəstəyi vermədiyini iddia edib. ABŞ Prezidenti alyans ölkələrinin kollektiv təhlükəsizlik sahəsində daha böyük məsuliyyət daşımalı olduğunu vurğulayıb. Bu açıqlamalar Ankara Zirvə Toplantısı öncəsi diqqət çəkən mövzulardan birinə çevrilib. Müdafiə xərcləri və müttəfiqlər arasında həmrəylik toplantının əsas gündəm məsələləri sırasında yer alır.

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ-ın Türkiyəyə F-35 qırıcıları satmasına qarşı çıxıb. O bildirib ki, belə bir addım Yaxın Şərqdə qüvvələr balansını poza bilər. Netanyahu Türkiyənin aqressiv niyyətlərə malik olduğunu iddia edib və bu silahların bölgədə gərginliyi artıra biləcəyini söyləyib. Onun açıqlaması Donald Trampın Türkiyəyə F-35 satışını nəzərdən keçirdiyini bildirməsindən sonra verilib. ABŞ 2019-cu ildə Türkiyəni Rusiyadan hava hücumundan müdafiə sistemi aldığına görə proqramdan çıxarmışdı. Ankara uzun müddətdir F-35 proqramına qayıtmaq və sanksiyaların ləğvini istəyir. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan isə ABŞ-la münasibətlərin bu məsələdə müsbət nəticə verəcəyinə ümid edir.

NATO-nun yeni hesablamalarına əsasən, alyansın beş üzvü 2026-cı ildə əsas müdafiə xərclərini ümumi daxili məhsulun 3,5 faizi səviyyəsinə çatdıracaq. Bununla yanaşı, bəzi ölkələrin müdafiə xərcləri təxminən 2 faiz səviyyəsində qalacaq. NATO liderləri ötən il Haaqada keçirilən Zirvə Toplantısında 2035-ci ilədək 3,5 faizlik hədəfə çatmaq barədə razılıq əldə ediblər. Onlar, həmçinin kibertəhlükəsizlik və digər müdafiə sahələrinə əlavə 1,5 faiz həcmində investisiya qoyulmasını da qəbul ediblər. ABŞ Prezidenti Donald Tramp NATO üzvlərini müdafiəyə daha çox vəsait ayırmağa çağırır. Alyans daxilində müdafiə xərclərinin artırılması əsas prioritetlərdən biri kimi qiymətləndirilir. Bu məsələ Ankara Zirvə Toplantısının əsas gündəm mövzularından biridir.

Danimarkanın Baş naziri Mette Frederiksen Qrenlandiyanın satılmadığını və ölkəsinin suverenliyinə hörmət göstərilməsinin vacibliyini bəyan edib. O, bu açıqlamanı Ankarada keçirilən NATO Zirvə Toplantısında səsləndirib. Frederiksen bildirib ki, Qrenlandiya Danimarka Krallığının tərkibində muxtar ərazidir və onun statusu dəyişməyəcək. Baş nazirin bəyanatı Donald Trampın Qrenlandiyaya nəzarət etmək istəyini yenidən dilə gətirməsindən sonra verilib. Frederiksen müttəfiqlər arasında münasibətlərin qarşılıqlı hörmət prinsipi əsasında qurulmalı olduğunu vurğulayıb. O, Danimarkanın suverenliyi ilə bağlı mövqeyinin qəti olduğunu bildirib. Açıqlama NATO Zirvə Toplantısının diqqət çəkən siyasi mövzularından biri olub.

ABŞ ilə Türkiyə arasında müdafiə əməkdaşlığında yeni mərhələnin başlaya biləcəyi gözlənilir. Donald Tramp Türkiyəyə qarşı sanksiyaların ləğvinə və F-35 qırıcılarının təhvil verilməsi məsələsinə müsbət yanaşdığını bildirib. Rəcəb Tayyib Ərdoğan isə bu istiqamətdə müsbət qərar gözlədiyini və ən azı beş təyyarənin vəd edildiyini açıqlayıb. Tərəflər, həmçinin Türkiyənin hazırladığı KAAN döyüş təyyarəsi üçün mühərrik təminatını müzakirə edirlər. Bununla yanaşı, ABŞ-də bəzi siyasətçilər və hərbi dairələr bu addıma etiraz edir. Onlar qabaqcıl hərbi texnologiyaların təhlükəsizliyi və bölgədə qüvvələr balansının dəyişə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlarını ifadə edirlər. Müzakirələrin nəticəsi ABŞ-Türkiyə münasibətlərinin gələcək inkişafına ciddi təsir göstərə bilər.