#Yaxın Şərq

İsrail hərbi texnikasının Livanın cənubundakı Aita əl-Cəbəl kəndi istiqamətində irəlilədiyi bildirilib. Livanın Milli Xəbər Agentliyinin məlumatına görə, hərbi maşınlar Həddasə kəndindən hərəkət edib. İsrail qüvvələrinin kəndin şərq hissəsini pulemyot atəşinə tutduğu qeyd olunub. Daha sonra texnikanın geri çəkilərək yüksəklikdə mövqe tutduğu bildirilib. Hadisə Bint Cübeyl bölgəsində gərginliyin davam etdiyi vaxtda baş verib. Bölgədə atəşkəs olsa da, qarşılıqlı hərbi fəaliyyətlərin davam etdiyi qeyd olunur. Bint Cübeyl Livanın cənubunda strateji əhəmiyyət daşıyan sərhəd bölgələrindən biridir.

İran sentyabrın sonuna qədər 95 milyon kubmetr təbii qaz hasilatını bərpa etməyi planlaşdırır. Neft naziri Möhsün Paknejad enerji infrastrukturunun bərpası işlərinin davam etdiyini bildirib. İranın açıqlamasına görə, zədələnmiş obyektlərin təmirindən sonra qaz istehsalının bir hissəsi yenidən sistemə qaytarılacaq. Daha əvvəl Tehran yaxın aylarda 100 milyon kubmetr gündəlik hasilat gücünü bərpa etməyi planlaşdırdığını açıqlamışdı. Qarşıdurma zamanı enerji obyektlərinə edilən hücumlar nəticəsində İranın gündəlik 230 milyon kubmetr qaz hasilatı imkanının itirildiyi bildirilib. Tehran enerji infrastrukturunun bərpasını prioritet məsələ kimi qiymətləndirir. Qaz hasilatının bərpası ölkənin daxili enerji təminatı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.

UKMTO Oman körfəzində tanker və hərbi qüvvələrin iştirakı ilə insident barədə məlumat aldığını açıqlayıb. Qurum hadisənin təfərrüatlarını açıqlamayıb. Aidiyyəti orqanların vəziyyətdən xəbərdar olduğu və araşdırmaların davam etdiyi bildirilib. Oman körfəzi qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bölgədə son dövrlərdə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlar artıb. Hadisənin səbəbi və iştirakçı tərəflər barədə rəsmi məlumat verilməyib. Araşdırmaların nəticələrinin gözlənildiyi qeyd olunub.

BƏƏ Prezidentinin diplomatik müşaviri Ənvər Qarqaş Yaxın Şərqin uzun müddət qeyri-müəyyən vəziyyətdə qala bilməyəcəyini bildirib. O, bölgədə sabitlik üçün aydın siyasi istiqamət və beynəlxalq hüquqa əsaslanan yanaşmanın vacib olduğunu qeyd edib. Qarqaş zəif təməllər üzərində qurulan razılaşmaların davamlı sülh gətirməyəcəyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, məqsəd aydın qaydalar əsasında davamlı sabitliyə nail olmaqdır. BƏƏ rəsmisi suverenliyə hörmət və dinc yanaşı yaşamanı əsas prinsiplər kimi göstərib. Açıqlama ABŞ və İran arasında gərginliyin davam etdiyi vaxtda verilib. Bölgədə diplomatik səylərin nəticəsi hələ də qeyri-müəyyən olaraq qalır.

Livan Mülki Müdafiə Xidməti Nəbatiyyə bölgəsində yanğını söndürən əməkdaşlarının İsrail pilotsuz uçuş aparatı ilə hədəfə alındığını açıqlayıb. Hadisə zamanı yanğınsöndürmə qrupu təhlükəsiz əraziyə çəkilib. Xidmət əməkdaşlar arasında yaralanan olmadığını bildirib. Livan tərəfi hücumu humanitar fəaliyyət göstərən şəxslərin hədəfə alınması kimi qiymətləndirib. Nəbatiyyə bölgəsində gün ərzində bir neçə pilotsuz uçuş aparatı hücumunun baş verdiyi bildirilib. Livan Səhiyyə Nazirliyi hücumlardan birində iki mülki şəxsin yaralandığını açıqlayıb. Digər hücumda isə xilasetmə qrupuna məxsus təcili yardım avtomobilinin zərər gördüyü qeyd olunub.

Məqalə müəllifi Məhəmməd Mənsur Benyamin Netanyahunun ABŞ tərəfindən hazırlanan Qəzza planını rədd etməsini tənqid edib. O, bu qərarın sülh prosesini təhlükə altına aldığını bildirib. Məqalədə qeyd olunur ki, plan HƏMAS-ın tərksilah olunması və İsrail qüvvələrinin mərhələli geri çəkilməsini nəzərdə tutur. Müəllif İsrailin atəşkəs razılaşmasına baxmayaraq hücumları davam etdirdiyini iddia edib. Onun sözlərinə görə, İsrail Qəzza zolağının böyük hissəsinə hərbi nəzarəti saxlayır. Məqalədə Netanyahunun seçkilər öncəsi diplomatik prosesi çətinləşdirdiyi qeyd olunur. Müəllif hesab edir ki, İsrailin mövqeyi atəşkəsin tamamilə pozulmasına səbəb ola bilər. Yazıda bu vəziyyətin Qəzzada müharibənin uzanması riskini artırdığı vurğulanır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın təzminat tələb etməsinə cavab olaraq Vaşinqtonun da Tehrandan kompensasiya istəyəcəyini bildirib. Tramp İranın əvvəlki danışıqlarda belə tələb irəli sürmədiyini iddia edib. O, ABŞ vətəndaşlarına qarşı hücumlarda ölən və yaralanan şəxslərin ailələri üçün təzminat tələb edəcəyini açıqlayıb. Tramp "USS Cole" gəmisinə hücum və digər münaqişələrdə ölənləri nümunə göstərib. O, həmçinin İrandakı etiraz aksiyalarında ölən şəxslərin ailələrinə ödəniş edilməsini tələb edib. ABŞ prezidentinin sözlərinə görə, bu məsələ gələcək danışıqlarda gündəmə gətiriləcək. İran isə daha əvvəl ABŞ və İsrailin əməliyyatları nəticəsində dəymiş zərərə görə kompensasiya tələb etmişdi.

Yəmən Prezidenti Şurasının sədri Rəşad Məhəmməd əl-Əlimi husilərin Əl-Məxa limanına hücumunu pisləyib. O, hücum zamanı qadın və uşaqların öldüyünü, mülki obyektlərin zərər gördüyünü bildirib. Əl-Əliminin sözlərinə görə, hücum son həftələrdə artan gərginliyin davamıdır. O, Məarib və Hədrəməvt bölgələrinə edilən hücumları da xatırladıb. Yəmən prezidenti "nəticəsiz təcavüz dövrünün başa çatdığını" bildirib. O, hökumətin silahlı qrupların hücum və atəşkəs qərarlarını təkbaşına verməsinə imkan verməyəcəyini vurğulayıb. Əl-Əlimi beynəlxalq ictimaiyyəti husilərə qarşı aydın mövqe göstərməyə çağırıb. O, hücumlara görə məsuliyyət daşıyanların cavab verməli olduğunu bildirib.

BMT ekspertləri Qəzza zolağı və İordan çayının qərb sahilində insan hüquqları vəziyyətinin ağırlaşdığını açıqlayıblar. Onlar iyul ayında fələstinli mülki şəxslərə qarşı hücumların artdığını bildiriblər. Ekspertlər Qəzzada zorakılığın davam etdiyini və təhlükəsiz ərazinin qalmadığını iddia ediblər. Onların məlumatına görə, iyul ayında İsrail qüvvələrinin əməliyyatları nəticəsində azı 160 fələstinli öldürülüb. İordan çayının qərb sahilində isə iyul ayında azı 14 fələstinlinin öldürüldüyü bildirilib. BMT ekspertləri məskunlaşanların zorakılıqlarının artmasını da tənqid ediblər. Onlar 2024-cü il Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin qərarına istinad edərək beynəlxalq hüquqa əməl olunmasının vacibliyini vurğulayıblar.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ABŞ və İsrailin İrana qarşı hücumlarda süni intellekt məlumatlarından istifadə etdiyini iddia edib. O, bu barədə Tehran Universitetində keçirilən tədbirdə danışıb. Pezeşkianın sözlərinə görə, hücumların məqsədi İranda təhlükəsizlik böhranı yaratmaq və ölkəni sosial-iqtisadi çətinliklərə sürükləmək olub. İran prezidenti ABŞ və İsrailin planlarının süni intellekt məlumatları, casus şəbəkələri və daxili tərəfdarlarına əsaslandığını bildirib. O, bu hesablamaların uğursuz olduğunu iddia edib. Pezeşkian açıqlamasında iddialarını təsdiqləyən konkret sübutlar təqdim etməyib. İran rəhbərliyi daha əvvəl də xarici qüvvələri ölkədə sabitliyi pozmağa çalışmaqda ittiham edib. Açıqlama Tehranla Vaşinqton və Təl-Əviv arasında gərginliyin davam etdiyi dövrdə verilib.

Almaniya hökuməti Donald Trampın Qəzza planını HƏMAS-ın tərksilahına doğru addım kimi qiymətləndirib. Almaniya Xarici İşlər Nazirliyi planın mürəkkəb olduğunu və fikir ayrılıqlarının gözlənilən sayıldığını bildirib. Nazirliyin sözçüsü Benyamin Netanyahunun planı rədd etməsinə münasibət bildirərək belə proseslərdə çoxlu açıq sualların olduğunu qeyd edib. Berlin Qəzza məsələsində davamlı həll yolunun tapılmasının vacibliyini vurğulayıb. Almaniya hesab edir ki, plan HƏMAS-ın silahlı fəaliyyətinin dayandırılması istiqamətində imkan yarada bilər. Bununla belə, planın həyata keçirilməsi üçün tərəflər arasında razılaşmaların əldə olunması tələb olunur. Almaniya diplomatik səylərin davam etdirilməsini dəstəkləyir. Qəzza planı ilə bağlı müzakirələr beynəlxalq səviyyədə davam edir.