#Yaxın Şərq

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ABŞ və İsrailin İrana qarşı hücumlarda süni intellekt məlumatlarından istifadə etdiyini iddia edib. O, bu barədə Tehran Universitetində keçirilən tədbirdə danışıb. Pezeşkianın sözlərinə görə, hücumların məqsədi İranda təhlükəsizlik böhranı yaratmaq və ölkəni sosial-iqtisadi çətinliklərə sürükləmək olub. İran prezidenti ABŞ və İsrailin planlarının süni intellekt məlumatları, casus şəbəkələri və daxili tərəfdarlarına əsaslandığını bildirib. O, bu hesablamaların uğursuz olduğunu iddia edib. Pezeşkian açıqlamasında iddialarını təsdiqləyən konkret sübutlar təqdim etməyib. İran rəhbərliyi daha əvvəl də xarici qüvvələri ölkədə sabitliyi pozmağa çalışmaqda ittiham edib. Açıqlama Tehranla Vaşinqton və Təl-Əviv arasında gərginliyin davam etdiyi dövrdə verilib.

Almaniya hökuməti Donald Trampın Qəzza planını HƏMAS-ın tərksilahına doğru addım kimi qiymətləndirib. Almaniya Xarici İşlər Nazirliyi planın mürəkkəb olduğunu və fikir ayrılıqlarının gözlənilən sayıldığını bildirib. Nazirliyin sözçüsü Benyamin Netanyahunun planı rədd etməsinə münasibət bildirərək belə proseslərdə çoxlu açıq sualların olduğunu qeyd edib. Berlin Qəzza məsələsində davamlı həll yolunun tapılmasının vacibliyini vurğulayıb. Almaniya hesab edir ki, plan HƏMAS-ın silahlı fəaliyyətinin dayandırılması istiqamətində imkan yarada bilər. Bununla belə, planın həyata keçirilməsi üçün tərəflər arasında razılaşmaların əldə olunması tələb olunur. Almaniya diplomatik səylərin davam etdirilməsini dəstəkləyir. Qəzza planı ilə bağlı müzakirələr beynəlxalq səviyyədə davam edir.

Qəzza hökumətinin Media Ofisi İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun Donald Trampın 15 maddəlik planını rədd etməsini tənqid edib. Qurum bunun vasitəçilərin səylərinə zərbə vurduğunu bildirib. Bəyanatda İsrailin gərginliyin azaldılması yolunu əngəllədiyi iddia olunub. Qəzza Media Ofisi humanitar böhranın daha da ağırlaşdığını qeyd edib. Fələstinli qrupların danışıqlarda məsuliyyətli mövqe nümayiş etdirdiyi bildirilib. Qurum tərəflərin daha çox qan tökülməsinin qarşısını almağa çalışdığını vurğulayıb. Beynəlxalq ictimaiyyət və BMT İsrail hökumətinə təzyiq göstərməyə çağırılıb. Bəyanatda hərbi əməliyyatların dayandırılması və razılaşdırılmış şərtlərin həyata keçirilməsi tələb olunub.

İsrail qüvvələri işğal altındakı İordan çayının qərb sahilində azı 19 fələstinlini həbs edib. Həbslər bir neçə bölgədə həyata keçirilib. Beytləhm bölgəsində 10 nəfərin saxlanıldığı bildirilib. Nablusun şərqində yerləşən Balata qaçqın düşərgəsinə basqın zamanı beş fələstinli həbs olunub. Hadisə zamanı bir gəncin güllə yarası aldığı və xəstəxanaya aparıldığı qeyd edilib. Cenin bölgəsində də üç fələstinlinin həbs edildiyi açıqlanıb. İsrail qüvvələrinin bir sıra evlərə basqın etdiyi və sakinləri sorğu-sual etdiyi bildirilib. Ramallahın şimalındakı Əbud kəndində əvvəllər 10 il həbsdə olmuş Mahmud Şələvtonun da saxlanıldığı qeyd olunub.

Jurnalist Antoni Lövenşteyn ABŞ-nin Qəzza sülh planı ilə bağlı İsrailə daha çox təzyiq göstərə biləcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, Vaşinqton yardımları dayandırmaq, hərbi dəstəyi azaltmaq və beynəlxalq təşkilatlarda mövqeyini dəyişmək imkanına malikdir. Lövenşteyn ABŞ-nin bu vasitələrdən istifadə etmədiyini iddia edib. O, bunun səbəbini Donald Tramp və onun komandasında olan şəxslərin fələstinlilərə münasibəti ilə əlaqələndirib. Jurnalist Tramp, Cared Kuşner və Stiven Millerin fələstinliləri bərabər görmədiyini iddia edib. Onun fikrincə, Qəzza sülh planının qarşılaşdığı əsas problem də budur. Lövenşteynin açıqlaması ABŞ-nin İsrail-Fələstin məsələsindəki siyasəti ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ABŞ-ni Yaxın Şərqdə təhlükəsizliyin pozulmasına səbəb olan əsas xarici aktorlardan biri adlandırıb. O bildirib ki, region ölkələri təhlükəsizliyin ABŞ-nin iştirakı ilə təmin edilə biləcəyi düşüncəsinə arxalanmamalıdır. İran XİN sözçüsü qeyd edib ki, regionda təhlükəsizliyin ABŞ vasitəsilə təmin edilə biləcəyi düşüncəsi yanlış yanaşmadır.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri husilərin Səudiyyə Ərəbistanının Nəcran bölgəsinə hücumunu pisləyib. BƏƏ Xarici İşlər Nazirliyi hadisə ilə bağlı bəyanat yayıb. Nazirlik hücumu Səudiyyə Ərəbistanının suverenliyinin kobud şəkildə pozulması kimi qiymətləndirib. Hücumun krallığın təhlükəsizliyi və sabitliyi üçün təhdid yaratdığı vurğulanıb. BƏƏ Səudiyyə Ərəbistanı ilə həmrəy olduğunu bildirib. Əbu-Dabi krallığın təhlükəsizliyini qorumaq məqsədilə həyata keçirdiyi tədbirləri dəstəklədiyini açıqlayıb. Hücumun nəticələri barədə ətraflı məlumat verilməyib. Mümkün dağıntılar və xəsarət alanlarla bağlı da məlumat açıqlanmayıb.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi "X" sosial şəbəkəsində paylaşdığı açıqlamada İran Silahlı Qüvvələrinin gücünü yüksək qiymətləndirib və müsəlman ölkələrini "xarici təhdidlərə" qarşı birlik nümayiş etdirməyə çağırıb. O bildirib ki, müsəlman dövlətləri yalnız öz imkanlarına güvənərək regiondakı çağırışların öhdəsindən gələ bilərlər.

ABŞ hökuməti İranın sanksiyalardan yayınmaq üçün istifadə etdiyini iddia etdiyi maliyyə şəbəkələrinə qarşı yeni tədbirlər elan edib. ABŞ Dövlət Departamentinin sözçüsü Tommi Piqott bildirib ki, Maliyyə Nazirliyi valyuta mübadilə məntəqələri və saxta şirkətlərdən ibarət şəbəkəni hədəf alıb. Vaşinqton bu addımın Tramp administrasiyasının İrana qarşı "maksimum təzyiq" siyasətinin tərkib hissəsi olduğunu vurğulayır. Konkret sanksiya siyahısı isə açıqlanmayıb.

Yəmənin beynəlxalq səviyyədə tanınan hökumətinin hərbi dəniz qüvvələri Qırmızı dənizdə neft tankerinə qarşı partlayıcı qayıqla planlaşdırılan hücumun qarşısını aldıqlarını bildiriblər. Məlumata görə, Əl-Muxa yaxınlığında aşkarlanan qayıq hədəfə çatmamış partlayıb. Hökumət qüvvələri hücumun arxasında husilərin dayandığını iddia edir. Hadisə ilə bağlı itkilər barədə hələlik məlumat yoxdur.

İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi regional təhlükəsizlik məsələlərinin xarici müdaxilə olmadan, yalnız region ölkələri tərəfindən həll edilməli olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, Körfəz ölkələri ilə təhlükəsizlik dialoqunun bərpası üçün münasib şərait yaranıb. Qəribabadi həmçinin bəzi qonşu ölkələrin ərazisindən həyata keçirildiyini iddia etdiyi hücumlarla bağlı sənədlərin BMT Təhlükəsizlik Şurasına təqdim edildiyini açıqlayıb.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistanla imzalanan müdafiə sazişinin heç bir ölkəyə qarşı yönəlmədiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, kollektiv çəkindirmə prinsipinə əsaslanan razılaşma təhlükəsizlik və müdafiə əməkdaşlığını, birgə müdafiə sənayesi layihələrini və terrorizmlə mübarizəni gücləndirəcək. Ərdoğan sazişin regionda sülh və sabitliyə töhfə verməyi hədəflədiyini vurğulayıb.