#Yaxın Şərq

Beynəlxalq Siyasət Araşdırmaları Mərkəzinin vitse-prezidenti Rəşid əl-Məhənədi ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı danışıqların davam etdiyini bildirib. O, tərəflərin sərt açıqlamalarına baxmayaraq diplomatik həll imkanlarının qaldığını qeyd edib. Ekspert İranın Hörmüz boğazına nəzarəti təhlükəsizlik məsələsi və danışıqlarda təsir vasitəsi kimi gördüyünü deyib. Lakin onun sözlərinə görə, Tehranın bu təsir imkanları əvvəlki gücünü itirir. Gəmiçiliyin sərbəstliyinin məhdudlaşdırılması beynəlxalq səviyyədə qəbul edilmir. Ekspert regional mexanizm yaradılması ehtimalını mümkün variant kimi qiymətləndirib.

Pakistanın daxili işlər naziri Möhsin Naqvi Tehranda İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ilə görüşüb. Görüş İran Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən təsdiqlənib. Tərəflərin müzakirə etdiyi məsələlərin detalları açıqlanmayıb. Danışıqlar İran və Pakistan arasında diplomatik təmasların davam etdiyi bir vaxtda baş tutub. Pakistan son dövrlərdə İran və ABŞ arasında gərginliyin azaldılması prosesində vasitəçi rol oynayıb. Tehran və İslamabad təhlükəsizlik və regional məsələlər üzrə əməkdaşlığı davam etdirir.

Qətər İsraili Qəzza sülh planının həyata keçirilməsini gecikdirməkdə ittiham edib. Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Macid əl-Ənsari beynəlxalq ictimaiyyətin razılaşmanın ikinci mərhələsinin icrası üçün təzyiq göstərməli olduğunu bildirib. O, HƏMAS-ın plana hazır olduğunu açıqlamasını irəliləyiş kimi qiymətləndirib. Qətər rəsmisi İsrailin öhdəliklərini yerinə yetirməli olduğunu vurğulayıb. Doha atəşkəs razılaşmasının davam etdirilməsi üçün beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlığı davam etdirəcəyini bildirib. Qəzza ilə bağlı diplomatik səylər davam edir.

Yəmənin beynəlxalq səviyyədə tanınan hökumət qüvvələri husilərin qərb sahilə qarşı silsilə hücumlar həyata keçirdiyini açıqlayıb. Məlumata görə, hücumlar zamanı 10 raket və 4 pilotsuz uçuş aparatı istifadə olunub. Yəmən qüvvələri pilotsuz uçuş aparatlarından birini vurduqlarını bildirib. Ordu yeni hücum ehtimalına qarşı hazırlıq vəziyyətində olduğunu açıqlayıb. Ölkənin qərb sahili strateji əhəmiyyətli bölgələrdən biri hesab olunur. Yəməndə qarşıdurma tərəfləri arasında gərginlik davam edir.

Suriya Kolumbiyanın İsrailin Colan təpələri üzərində suverenliyini tanımasını pisləyib. Dəməşq bu qərarın beynəlxalq hüquqa və BMT qətnamələrinə zidd olduğunu bildirib. Suriya Xarici İşlər Nazirliyi Colan təpələrinin ölkənin ayrılmaz hissəsi olduğunu vurğulayıb. Nazirlik beynəlxalq dəstəyin artdığını qeyd edib. "Suriya Colanı" ilə bağlı BMT qətnaməsini dəstəkləyən ölkələrin sayının artdığı bildirilib. Colan təpələri 1967-ci ildən İsrailin nəzarətindədir. Ərazi ilə bağlı mübahisə Yaxın Şərqdə davam edən əsas məsələlərdən biri olaraq qalır.

İran İraq Kürdüstanında fəaliyyət göstərən Komala Partiyasının qərargahına raket zərbəsi endirib. Partiyanın məlumatına görə, hücum Ərbilin şimal-şərqində yerləşən Duli Alan bölgəsində baş verib. Komala sözçüsü Əmcəd Pənahi zərbə zamanı üzvlərin təhlükəsizlik tədbirləri sayəsində qorunduğunu bildirib. Komala İrandakı kürdlərin hüquqlarını müdafiə edən müxalif siyasi qruplardan biridir. Partiya daha əvvəl də İranın hücumlarına məruz qalıb. Komala tərəfi son münaqişə dövründə 102-dən çox raket və pilotsuz uçuş aparatı hücumunun həyata keçirildiyini iddia edir. Son zərbə iki həftə əvvəlki hücumdan sonra baş verib.

Pakistanın daxili işlər naziri Möhsin Rza Naqvi İran rəsmiləri ilə danışıqlar aparmaq üçün Tehrana səfər edib. Səfər İran və ABŞ arasında gərginliyin azaldılması istiqamətində diplomatik səylərin davam etdiyi vaxtda baş tutub. Danışıqlarda ikitərəfli münasibətlər və qarşılıqlı maraq doğuran məsələlərin müzakirə olunacağı bildirilib. Pakistan daha əvvəl İran və ABŞ arasında vasitəçilik prosesində iştirak edib. Qətərlə birlikdə İslamabad Tehran və Vaşinqton arasında anlaşma memorandumunun əldə olunmasına töhfə verib. Səfər iki ölkə arasında yüksək səviyyəli təmasların davamı kimi qiymətləndirilir. İran və Pakistan regional məsələlər üzrə əməkdaşlığı genişləndirməyə çalışırlar.

Livan Prezidenti Cozef Aun İsraillə danışıqların irəlilədiyini bildirib. O, Livanın əsas tələblərinin İsrail qüvvələrinin ölkə ərazisindən çıxarılması, saxlanılan şəxslərin geri qaytarılması və dağıntıların bərpası olduğunu qeyd edib. Aun İsrail ordusunun Livanda qalmasına heç bir halda icazə verilməyəcəyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, danışıqlar müharibənin nəticələrindən daha yaxşı seçimdir. Livan və İsrail nümayəndələri ötən həftə Romada görüş keçiriblər. Buna baxmayaraq, Livanın cənubunda hücumların davam etdiyi bildirilir. Nəbatiyyə bölgəsində son hücumlarda mülki şəxslərin və xilasetmə qruplarının zərər gördüyü açıqlanıb.

Qətər İran və Oman arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı danışıqların irəliləmiş mərhələyə çatdığını açıqlayıb. Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Macid əl-Ənsari müzakirələrin kritik mərhələdə olduğunu bildirib. Doha bölgədə gərginliyin azaldılması istiqamətində bütün diplomatik səyləri dəstəklədiyini qeyd edib. Qətər vasitəçi ölkə kimi Hörmüz boğazının tezliklə açılmasını istəyir. Danışıqlar əsasən dəniz nəqliyyatının bərpası və təhlükəsiz keçidin təmin olunması məsələlərini əhatə edir. Hörmüz boğazının vəziyyəti qlobal enerji bazarları üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Bölgədə diplomatik həll axtarışları davam edir.

İsrail hərbi texnikasının Livanın cənubundakı Aita əl-Cəbəl kəndi istiqamətində irəlilədiyi bildirilib. Livanın Milli Xəbər Agentliyinin məlumatına görə, hərbi maşınlar Həddasə kəndindən hərəkət edib. İsrail qüvvələrinin kəndin şərq hissəsini pulemyot atəşinə tutduğu qeyd olunub. Daha sonra texnikanın geri çəkilərək yüksəklikdə mövqe tutduğu bildirilib. Hadisə Bint Cübeyl bölgəsində gərginliyin davam etdiyi vaxtda baş verib. Bölgədə atəşkəs olsa da, qarşılıqlı hərbi fəaliyyətlərin davam etdiyi qeyd olunur. Bint Cübeyl Livanın cənubunda strateji əhəmiyyət daşıyan sərhəd bölgələrindən biridir.

İran sentyabrın sonuna qədər 95 milyon kubmetr təbii qaz hasilatını bərpa etməyi planlaşdırır. Neft naziri Möhsün Paknejad enerji infrastrukturunun bərpası işlərinin davam etdiyini bildirib. İranın açıqlamasına görə, zədələnmiş obyektlərin təmirindən sonra qaz istehsalının bir hissəsi yenidən sistemə qaytarılacaq. Daha əvvəl Tehran yaxın aylarda 100 milyon kubmetr gündəlik hasilat gücünü bərpa etməyi planlaşdırdığını açıqlamışdı. Qarşıdurma zamanı enerji obyektlərinə edilən hücumlar nəticəsində İranın gündəlik 230 milyon kubmetr qaz hasilatı imkanının itirildiyi bildirilib. Tehran enerji infrastrukturunun bərpasını prioritet məsələ kimi qiymətləndirir. Qaz hasilatının bərpası ölkənin daxili enerji təminatı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.

UKMTO Oman körfəzində tanker və hərbi qüvvələrin iştirakı ilə insident barədə məlumat aldığını açıqlayıb. Qurum hadisənin təfərrüatlarını açıqlamayıb. Aidiyyəti orqanların vəziyyətdən xəbərdar olduğu və araşdırmaların davam etdiyi bildirilib. Oman körfəzi qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bölgədə son dövrlərdə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlar artıb. Hadisənin səbəbi və iştirakçı tərəflər barədə rəsmi məlumat verilməyib. Araşdırmaların nəticələrinin gözlənildiyi qeyd olunub.