#regional gərginlik

Hizbullahın Baş katibi Naim Qasım İsrail və Livan arasında Vaşinqtonda imzalanan ABŞ vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş çərçivə sazişini kəskin tənqid edib. O, razılaşmanı “alçaldıcı və suverenliyin təslim edilməsi” kimi qiymətləndirib. Qasım Hizbullahın silahlı müqaviməti davam etdirəcəyini və mübarizədən geri çəkilməyəcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, İsrailin Livandan çıxarılmasının qruplaşmanın silahsızlaşdırılması ilə əlaqələndirilməsi qəbulolunmazdır və “qırmızı xətləri aşır”. Hizbullah lideri həmçinin Livan hökumətini İsrailin mövcudluğunu uzun müddət legitimləşdirməkdə ittiham edib. Bu bəyanat Vaşinqton razılaşmasından sonra regionda artan siyasi gərginlik fonunda verilib. Tərəflər arasında mövqelər kəskin şəkildə fərqlənməkdə davam edir. Diplomatik proseslərin gələcəyi isə hələ də qeyri-müəyyəndir.

Hizbullahın Baş katibi Naim Qasım İsrail və Livan arasında əldə olunan yeni razılaşma fonunda təşkilatın mövqeyini açıqlayıb. O, Hizbullahın silahlı müqaviməti davam etdirəcəyini və “işğala qarşı mübarizəni” dayandırmayacağını bildirib. Qasım təşkilatın ən çətin şəraitdə belə döyüş meydanını tərk etmədiyini qeyd edib. Onun sözlərinə görə, bu mövqe dəyişməz olaraq qalır. Açıqlama regionda diplomatik proseslərin getdiyi bir vaxtda verilib. Livan-İsrail razılaşması beynəlxalq diqqət mərkəzindədir. Hizbullahın bəyanatı isə prosesə əlavə gərginlik qatır. Regionda vəziyyətin necə inkişaf edəcəyi maraqla izlənilir.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri İranın Bəhreynə qarşı dron hücumlarını sərt şəkildə pisləyib. BƏƏ Xarici İşlər Nazirliyinin bəyanatında hücumların İran ərazisindən həyata keçirildiyi iddia olunub. Qeyd edilib ki, bu addım Bəhreynin suverenliyinin kobud şəkildə pozulmasıdır. Nazirlik hücumları ölkənin təhlükəsizliyi və sabitliyinə ciddi təhdid kimi dəyərləndirib. Açıqlamada beynəlxalq hüquqa hörmət və regionda gərginliyin azaldılması çağırışı yer alıb. Körfəz ölkələri son hadisələrdən narahatlıq ifadə edir. Diplomatik bəyanatlar ardıcıl şəkildə artır. Regionda vəziyyət gərgin olaraq qalır.

Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının baş katibi Casim Məhəmməd Əl-Budaiwi İranın Bəhreynə qarşı hücumlarını sərt şəkildə pisləyib. O, “X” platformasında yayımladığı açıqlamada hücumların dronlar vasitəsilə həyata keçirildiyini bildirib. Əl-Budeyvi bu addımları “xəyanətkar hücumlar” adlandıraraq mülki infrastruktura zərər vurulduğunu qeyd edib. Bildirilib ki, hücumlar Bəhreyn ərazisində mülki obyektləri hədəf alıb. Körfəz Əməkdaşlıq Şurası bölgədə gərginliyin artmasından narahatlığını ifadə edib. Rəsmi açıqlamada beynəlxalq hüquqa hörmətin vacibliyi vurğulanıb. Hadisə Körfəz regionunda təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqları daha da artırıb. Tərəflər arasında gərginlik davam edir.

İranın ali dini liderinin müşaviri Möhsün Rzayi ABŞ-ı Hörmüz boğazı ilə bağlı anlaşma memorandumunu pozmaqda ittiham edib. O, ABŞ-ın bölgədə gərginliyi artırdığını və bunun sənədin beşinci maddəsinə zidd olduğunu bildirib. Həmin maddəyə əsasən, ticarət gəmilərinin təhlükəsiz keçidi təmin olunmalı və İran ilə Oman arasında dəniz marşrutlarının idarə edilməsi üzrə danışıqlar aparılmalıdır. Rzayi “X” platformasında paylaşım edərək razılaşmanın pozulmasına “sürətli və qəti cavab” veriləcəyini vurğulayıb. Onun açıqlaması Hörmüz boğazında artan gərginlik fonunda səslənib. Son günlər bölgədə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı insidentlər beynəlxalq diqqət mərkəzindədir. Tərəflər arasında qarşılıqlı ittihamlar davam edir. Beynəlxalq ictimaiyyət isə gərginliyin azaldılmasına çağırış edir.

İsrail ordusu Livanın cənubunda həyata keçirdiyi zərbə nəticəsində 7 Hizbullah üzvünün öldürüldüyünü iddia edib. Ordunun açıqlamasına görə, həmin şəxslər İsrail hərbçilərinin yaxınlığında silah daşıyıblar. Zərbənin Əl-Mənzələ bölgəsində, İsrailin “təhlükəsizlik bölgəsi” adlandırdığı əraziyə yaxın yerdə endirildiyi bildirilib. İsrail tərəfi həmin məntəqənin döyüş və müşahidə məqsədilə istifadə olunduğunu iddia edir. “Təhlükəsizlik bölgəsi” Livanın cənubunda, İsrail sərhədindən şimalda yerləşən və İsrail qüvvələrinin nəzarətində saxladığı ərazi kimi tanınır. Hadisə İsrail ilə Hizbullah arasında atəşkəsə baxmayaraq bölgədə gərginliyin davam etdiyini göstərir. Son günlər Livanın cənubunda İsrail ordusunun hərbi əməliyyatları və xəbərdarlıqları yenidən artıb. Bu insident bölgədə təhlükəsizlik vəziyyətinin daha da ağırlaşa biləcəyi ilə bağlı narahatlıqları gücləndirir.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Hörmüz boğazında sərbəst və təhlükəsiz keçidin təmin olunmasının vacibliyini bildirib. O, bu su yolunun beynəlxalq statusa malik olduğunu və bütün ölkələr üçün açıq olmalı olduğunu deyib. Rubio beynəlxalq hüquqa əsasən heç bir dövlətin rüsum tələb edə bilməyəcəyini vurğulayıb. O, dəniz təhlükəsizliyinin qlobal enerji bazarı üçün kritik rol oynadığını qeyd edib. Açıqlama regionda gərginlik fonunda səslənib. ABŞ rəsmisi beynəlxalq ticarətin qorunmasının vacibliyini önə çəkib.

İran parlament sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf və xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Hörmüz boğazının idarə olunmasını müzakirə etmək üçün Omana yola düşüblər. Səfərin məqsədi koordinasiyanın gücləndirilməsi və idarəetmə mexanizmlərinin müzakirəsidir. Tehran bölgədə təhlükəsiz keçidin təmin olunmasını prioritet sayır. Hörmüz boğazı enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Danışıqlar beynəlxalq diqqət çəkir.

Hörmüz boğazında gəmilərin təhlükəsiz keçidi üçün tərəflər arasında rabitə xətti yaradılıb. İran Xarici İşlər Nazirliyi danışıqlarda irəliləyiş olduğunu bildirib. Bununla belə, Tehran boğazın bağlandığını elan edib və gəmilərə yaxınlaşmamaq barədə xəbərdarlıq edib. Gərginlik davam etsə də, kommunikasiya kanalları açıq saxlanılır. Məsələ hələ də diplomatik müzakirə mövzusudur. Ekspertlər bunu geniş prosesin bir hissəsi sayır. Bölgədə risklər qalır.

İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu Livanın cənubunda ordunun tam hərəkət azadlığına malik olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, İsrail hərbçiləri istənilən təhlükəyə qarşı sərbəst şəkildə əməliyyat keçirə bilər. Netanyahu “təhlükəsizlik zonası”nın lazım olan müddətə qədər saxlanılacağını deyib. Baş nazir əmrlərdə dəyişiklik olmadığını vurğulayıb. Qərarın İsrailin şimal bölgələrinin təhlükəsizliyinə yönəldiyi bildirilib. Regionda gərginlik davam edir.

İran rəsmisi Qədir Nizami ölkənin istənilən təhlükəyə qarşı hazır olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, ABŞ ilə danışıqlara baxmayaraq hərbi qüvvələr yüksək hazırlıq vəziyyətindədir. Nizami ABŞ və İsrailin son bir ildə İrana qarşı hücumlar etdiyini xatırladıb. İran diplomatiya ilə yanaşı təhlükəsizliyə də önəm verdiyini vurğulayıb. Rəsmi həmçinin Çin rəsmiləri ilə görüş keçirib. Tehran etimadsızlıq mühitinin davam etdiyini bildirir. Regionda gərginlik qalmaqdadır.