#regional gərginlik

Livanın Səhiyyə Nazirliyinin yaydığı son məlumata görə, martın 2-dən etibarən İsrailin həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində ölkədə həyatını itirənlərin sayı 3 371 nəfərə, yaralananların sayı isə 10 129 nəfərə yüksəlib. Təkcə son sutkalarda Livanın cənubuna endirilən hava zərbələri nəticəsində azı 14 nəfərin öldüyü bildirilir. Davam edən hücumlar ölkədə genişmiqyaslı humanitar böhran yaradıb və milyonlarla insanın gündəlik həyatına təsir göstərib. Rəsmi məlumatlara əsasən, əhalinin 20 faizdən çoxu yaşayış yerlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb ki, bu da son illərin ən böyük məcburi köç dalğalarından biri hesab olunur.

İranın Xatəm əl-Ənbiya Mərkəzi Qərargahı Hörmüz boğazında bütün keçid proseslərinin İran Silahlı Qüvvələrinin nəzarəti altında həyata keçirildiyini bəyan edib. Rəsmi açıqlamada ticarət və hərbi gəmilərin yalnız müəyyən edilmiş marşrutlarla hərəkət etməli olduğu vurğulanıb. Eyni zamanda bildirilib ki, qaydaların pozulması bölgədə gəmiçiliyin təhlükəsizliyini risk altına qoya bilər. İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu isə xarici hərbi qüvvələrin boğazdakı fəaliyyətinə və ya gəmiçilik proseslərinə müdaxiləsinə qarşı cavab tədbirlərinin görüləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Açıqlama Hörmüz boğazında təhlükəsizlik məsələlərinin beynəlxalq gündəmdə ön plana çıxdığı bir vaxtda səsləndirilib.

İsrail Müdafiə Qüvvələri Livanın cənubunda əməliyyatların və nəzarət zonasının genişləndirilməsindən sonra ölkənin şimal bölgələrinə qarşı mümkün hücum ehtimalına hazırlaşdığını bəyan edib. Ordunun açıqlamasında Livan ərazisindən raket və digər hücumların baş vermə riskinin nəzərə alındığı bildirilib. Son günlər İsrailin Livanın cənubunda hərbi fəaliyyətini genişləndirməsi və Hizbullah ilə qarşılıqlı zərbələrin intensivləşməsi sərhəd bölgəsində gərginliyi daha da artırıb. Müşahidəçilər bölgədə vəziyyətin yeni hərbi eskalasiya mərhələsinə yaxınlaşdığını qeyd edirlər.

İsrail ordusunun Zifta şəhərinin sakinlərinə ünvanladığı köçürülmə xəbərdarlıqlarından sonra şəhər bələdiyyəsi əhaliyə təcili müraciət edib. Bələdiyyə İsrail tərəfindən səsləndirilən təkrar təhdidlər fonunda sakinləri maksimum ehtiyatlı olmağa, mümkün olan yerlərdə sığınacaq tapmağa və təhlükəsizlik qaydalarına ciddi əməl etməyə çağırıb. Şəhərdə hərəkət məhdudlaşdırılıb, kütləvi toplaşmalar qadağan edilib və hava hücumu zamanı hadisə yerinə yaxınlaşmamaq barədə xəbərdarlıq olunub. Son saatlarda bölgədə hərbi gərginliyin artması humanitar vəziyyətlə bağlı narahatlıqları da gücləndirib.

Qəzzada yaşayan məcburi köçkün fələstinlilər İsrailin bölgədə nəzarət zonasını genişləndirmək planından sonra yeni köç dalğasının başlaya biləcəyindən narahat olduqlarını bildirirlər. İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun ordunu Qəzza zolağının 70 faizinə qədər nəzarəti genişləndirməyə yönəlik göstəriş verməsi minlərlə insan arasında qeyri-müəyyənliyi artırıb. Yerli sakinlər artıq dəfələrlə məcburi köçkün düşdüklərini, təhlükəsiz sığınacaq tapa bilmədiklərini və mümkün yeni əməliyyatların humanitar vəziyyəti daha da ağırlaşdıracağını deyirlər. Bölgədə davam edən müharibə fonunda beynəlxalq təşkilatlar da məcburi köçkünlərin sayının artması və humanitar böhranın dərinləşməsi riskinə diqqət çəkirlər.

İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu son 24 saat ərzində Hörmüz boğazından 24 gəminin keçdiyini açıqlayıb. Qurumun məlumatına görə, strateji su yolunda sıxlığın qarşısını almaq məqsədilə keçidlər xüsusi marşrutlar və koordinasiya mexanizmi əsasında həyata keçirilir. Bir gün əvvəl isə 26 kommersiya gəmisinin boğazdan keçdiyi bildirilmişdi. Açıqlama Hörmüz boğazında nəqliyyatın regional gərginlik fonunda nəzarətli və məhdud şəkildə davam etdiyini göstərir. Dünyanın ən vacib enerji marşrutlarından biri hesab olunan bu su yolunda baş verən proseslər qlobal neft və qaz bazarları üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ordunun Qəzza zolağında nəzarət etdiyi ərazilərin 70 faizə qədər genişləndirilməsini tapşırdığını açıqlayıb. Hazırda İsrail qüvvələrinin Qəzza ərazisinin təxminən 64 faizinə nəzarət etdiyi bildirilir. Humanitar təşkilatlar əməliyyatların genişlənməsinin onsuz da ağır vəziyyətdə olan mülki əhali üçün daha ciddi nəticələr doğura biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər. Analitiklər isə bu addımın regionda gərginliyi daha da artıracağını qeyd edirlər.

İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu Qəzzada öldürülən HƏMAS komandirləri Məhəmməd Odeh və İzzəddin əl-Həddadı “şəhid” adlandıraraq İsrailə qarşı sərt bəyanat yayıb. SEPAH İsraili “uşaq qatili rejim” kimi xarakterizə edib və onun mövcud olduğu müddətdə Qərbi Asiyada davamlı sülhün mümkün olmayacağını bildirib. Analitiklər hesab edirlər ki, bu açıqlama regionda hərbi qarşıdurma ilə yanaşı ideoloji gərginliyin də dərinləşdiyini göstərir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla bağlı müharibə riskinin iqtisadi təsirlərini “əhəmiyyətsiz” adlandıraraq artan benzin qiymətlərinin ciddi problem olmadığını bildirib. Trampın sözlərinə görə, Tehran Vaşinqtonun iqtisadi təzyiq qarşısında geri çəkiləcəyini düşünüb, lakin ABŞ administrasiyası sərt mövqeyini qorumaqda qərarlıdır. Analitiklər hesab edirlər ki, Ağ Ev həm iqtisadi narahatlıqları minimum göstərməyə, həm də İranla danışıqlarda geri addım atmayacağı mesajını verməyə çalışır.

İran rəsmiləri ABŞ-a qarşı həyata keçirilən cavab əməliyyatlarını “qanuni müdafiə addımları” adlandırsa da, mövcud atəşkəsin tam şəkildə pozulduğunu bəyan etmirlər. Analitiklər hesab edirlər ki, Tehran bir tərəfdən hərbi eskalasiyanı davam etdirir, digər tərəfdən isə diplomatik kanalları tam bağlamamağa çalışır. İranın ehtiyatlı ritorikası regionda gərginliyin artdığı bir vaxtda mümkün danışıqlar və vasitəçilik imkanlarını qorumağa yönəlmiş addım kimi qiymətləndirilir.

İranın xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi ABŞ-ı atəşkəsi pozmaqda ittiham edərək Tehranın Hörmüz boğazı üzərindəki suverenliyinin “sarsıdılmasına” imkan verməyəcəyini bildirib. İran rəsmisi strateji su yolunda hərbi təzyiqlərə qarşı sərt mövqe nümayiş etdirib. Ekspertlər isə xəbərdarlıq edirlər ki, Hörmüz boğazında gərginliyin artması qlobal enerji bazarları və beynəlxalq ticarət üçün ciddi risklər yarada bilər.

ABŞ-ın İrana qarşı son zərbələri danışıqların gözlənildiyi kimi irəliləməməsindən doğan “məyusluğun” nəticəsi ola bilər. Onun fikrincə, həm Vaşinqton, həm də Tehran hələlik tammiqyaslı müharibədən yayınmağa çalışır. Regionda artan hərbi gərginlik fonunda beynəlxalq ictimaiyyət tərəfləri diplomatik həll yollarına üstünlük verməyə çağırır.