#Avropa İttifaqı

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron qanunsuz miqrantlar üçün üçüncü ölkələrdə geri qaytarma mərkəzlərinin yaradılmasına qarşı olduğunu açıqlayıb. O bildirib ki, bu yanaşma nə effektivdir, nə də Avropanın prinsiplərinə uyğundur. Makron qanunsuz miqrasiyaya qarşı daha təsirli tədbirlərin tərəfdarı olduğunu vurğulayıb. Fransa lideri eyni zamanda Rusiyanın neft və təbii qaz sektoruna qarşı sanksiyaların sərtləşdiriləcəyini bəyan edib. O, ABŞ ilə İran arasında əldə olunmuş anlaşma memorandumunu da mühüm addım kimi qiymətləndirib. Makronun sözlərinə görə, bu razılaşma bölgədə sabitliyin güclənməsinə kömək edə bilər. Fransa Prezidenti İsrail qoşunlarının Livandan çıxarılmasını dəstəklədiklərini bildirib. O, Qəzzadakı humanitar vəziyyətin qəbuledilməz olaraq qaldığını da vurğulayıb.

Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen İsraili Livanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət etməyə çağırıb. O, bu bəyanatı Avropa İttifaqının zirvə toplantısından sonra keçirilən mətbuat konfransında səsləndirib. Fon der Lyayen ABŞ ilə İran arasında əldə olunmuş anlaşma memorandumunu mühüm fürsət kimi qiymətləndirib. Onun sözlərinə görə, razılaşma Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinə və regional təhlükəsizliyin güclənməsinə kömək edə bilər. Avropa Komissiyasının sədri Livandakı vəziyyətin ciddi narahatlıq doğurduğunu bildirib. O, sabit və suveren Livanın Yaxın Şərqdə sülh üçün vacib olduğunu vurğulayıb. Fon der Lyayen Avropa İttifaqının Livan hakimiyyətinin silahsızlaşdırma siyasətini dəstəklədiyini qeyd edib. Antonio Koşta isə ABŞ-İran razılaşmasını bölgə üçün mühüm dönüş nöqtəsi adlandırıb.

Aİ xarici siyasət rəhbəri Kaya Kallas İsrail XİN başçısının əlaqələri kəsmə qərarına cavab verib. İsrail naziri Kallasın açıqlamalarını tənqid edərək əlaqələri dayandırdığını bildirib. Kallas Aİ və İsrail arasında dialoqun vacibliyini vurğulayıb. O, iki tərəf arasında çoxlu ortaq maraqlar olduğunu deyib. Kallas iki dövlətli həllin sülh üçün əsas yol olduğunu bildirib. Aİ rəsmisi İsrailin yaşayış məntəqələrini də tənqid edib. İsrail naziri isə qərarını geri götürməyəcəyini bildirib. Məsələ diplomatik gərginlik yaradıb.

Avropa İttifaqı ölkələri İtamar Ben-Qvirə qarşı sanksiyaların tətbiqi ilə bağlı ortaq mövqe formalaşdıra bilməyib. Bu barədə Kaya Kallas məlumat verib. Onun sözlərinə görə, bəzi üzv dövlətlər sanksiyaların tətbiqini dəstəkləsə də, yekdil qərar qəbul olunmayıb. Məsələ Qəzzaya humanitar yardım aparmağa çalışan fəallarla bağlı hadisələrdən sonra gündəmə gəlib. Qərb ölkələri Ben-Qvirin paylaşdığı görüntüləri tənqid edib. Fəallar təhlükəsizlik qüvvələrinin zorakılığı ilə üzləşdiklərini bildiriblər. Fransa artıq Ben-Qvirin ölkəyə girişini qadağan edib. İtaliyada isə onun fəaliyyəti ilə bağlı araşdırma aparılır.

Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen İrana qarşı sanksiyalarla bağlı mövqeni açıqlayıb. O bildirib ki, sanksiyaların ləğvi üçün əvvəlcə real dəyişikliklər baş verməlidir. Fon der Lyayenin sözlərinə görə, bu dəyişikliklər etibarlı və yoxlanıla bilən olmalıdır. Avropa İttifaqı yalnız bundan sonra məhdudiyyətlərin yumşaldılmasını nəzərdən keçirə bilər. O qeyd edib ki, sanksiyalar müxtəlif səbəblərlə tətbiq olunub. Bunlar insan hüquqları və kütləvi qırğın silahları ilə bağlı narahatlıqları əhatə edir. Avropa Komissiyasının sədri qərarların konkret vəziyyətə əsasən veriləcəyini vurğulayıb. Avropa İttifaqı gələcək addımlarını hadisələrin inkişafına uyğun müəyyənləşdirəcək.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ABŞ-ın hücumlarını qınayıb. O, Avropa İttifaqının xarici siyasət rəhbəri Kaya Kallas ilə telefon danışığı edib. Hücumlar İran və Tehran tərəfindən İordaniya, Bəhreyn və Küveytə yönəldilib. Əraqçi bunları BMT Nizamnaməsinin pozuntusu adlandırıb. Nazir əlavə edib ki, bu hərəkətlər atəşkəsi səmərəsiz edib. ABŞ bu nəticələrə görə məsuliyyət daşıyır. O, BMT üzv ölkələrinin susqunluğunu tənqid edib. Qlobal səssizlik regional və dünya təhlükəsizliyinə mənfi təsir göstərə bilər.

Avropa İttifaqının xarici siyasət və təhlükəsizlik məsələləri üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallas bölgədə davam edən gərginliklə bağlı narahatlığını ifadə edərək tərəfləri yenidən danışıqlar prosesinə qayıtmağa çağırıb. Onun sözlərinə görə, hazırkı vəziyyət sülh danışıqları ilə kövrək atəşkəs arasında dəyişən təhlükəli mərhələdədir və münaqişənin yenidən genişmiqyaslı müharibəyə çevrilməsi bütün region üçün ciddi nəticələr yarada bilər. Nikosiyada keçirilən toplantıda çıxış edən Kallas diplomatik səylərin artırılmasının vacibliyini vurğulayıb və bütün tərəflərin siyasi həll yollarına üstünlük verməsinin zəruriliyini qeyd edib. Avropa İttifaqı rəsmisinin fikrincə, yalnız dialoq və qarşılıqlı anlaşma regionda uzunmüddətli sabitliyin təmin olunmasına imkan yarada bilər.

Avropa İttifaqı Hörmüz boğazında gəmiçilik təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlar fonunda İranın hərbi qurumlarından birinə və iki İran vətəndaşına qarşı yeni sanksiyalar tətbiq edib. Rəsmi açıqlamaya əsasən, qərar dəniz nəqliyyatının sərbəst hərəkətinə təhlükə yaradan fəaliyyətlərlə bağlı irəli sürülən iddialara əsaslanır. Sanksiyalar İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Hörmüzqan əyaləti üzrə komandanlığını, eləcə də iki iranlı rəsmiyi əhatə edir. Avropa İttifaqı bu addımı yeni sanksiya mexanizmi çərçivəsində atdığını və bunun ilk belə qərar olduğunu vurğulayıb. Dünya neft daşımalarının mühüm hissəsinin keçdiyi Hörmüz boğazında baş verən hadisələr qlobal enerji bazarları tərəfindən yaxından izlənilir və bölgədəki hər hansı gərginlik beynəlxalq iqtisadiyyata təsir göstərə biləcək amillərdən biri hesab olunur.

Avstraliya, Kanada, Danimarka, Estoniya, Finlandiya, Fransa, İslandiya, Latviya, Litva, Norveç və İsveç xarici işlər nazirləri, eləcə də Avropa İttifaqının xarici siyasət rəhbəri Kaya Kallas Livanda gərginliyin artmasına dair dərin narahatlıq ifadə ediblər. Rəsmi şəxslər atəşkəs razılaşmasının icrasını dəstəklədiklərini və Livanın səlahiyyətlərini genişləndirmək səylərini alqışladıqlarını bildiriblər. Bəyanatda Hizbullahdan hücumların dayandırılması, İsraildən isə Livanın suverenliyinə hörmət göstərməsi və hərbi gərginliyi dayandırması tələb olunub. Xarici işlər nazirləri bütün tərəfləri maksimum təmkin göstərməyə, atəşkəsə riayət etməyə və mülki vətəndaşların qorunmasını təmin etməyə çağırıb. Bu addım regionda gərginliyin azaldılması və sülhün təşviqi məqsədini güdür.

Sloveniya yeni Baş Naziri Yanez Yanşa vəzifəyə başladıqdan sonra Liublanadakı hökumət binasından Fələstin bayrağının qaldırılmasını əmr edib. Bu addım ölkənin xarici siyasətində İsrailə açıq dəstək istiqamətinə keçidi göstərir. Keçmiş Baş Nazir Robert Golob dövründə Sloveniya Fələstini müstəqil dövlət kimi tanıyıb, İsraillə silah ticarətini qadağan edib və iki İsrail nazirini persona non grata elan etmişdi. Yanşa bu siyasəti dəyişərək İsrail ilə əlaqələri gücləndirəcək və Fələstinin tanınmasını geri qaytaracaq. İsrail dərhal bu dəyişikliyi alqışlayıb və Liublanada ilk səfirliyini açmaq niyyətində olduğunu bildirib. Bu hadisə Sloveniya xarici siyasətində radikal dönüşü və Avropada diplomatik balansın dəyişməsini simvolizə edir.

Avropa İttifaqının xarici siyasət rəhbəri Kaya Kallas Livan və İsrail arasında əldə olunmuş atəşkəs sazişini alqışlayıb. Razılaşmanın genişmiqyaslı qarşıdurmanın qarşısını almaq imkanı yaratdığı vurğulanıb. Kallas bildirib ki, təhlükəni azaltmaq üçün Livan dövlətinin gücləndirilməsi, institutlarının möhkəmləndirilməsi və zorakılıq üzərində monopoliyanın bərpası vacibdir. EU Livan ordusuna əlavə 100 milyon avro dəstək verəcəyini açıqlayıb.