#Avropa İttifaqı

Avropa İttifaqı Hörmüz boğazında gəmiçilik təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlar fonunda İranın hərbi qurumlarından birinə və iki İran vətəndaşına qarşı yeni sanksiyalar tətbiq edib. Rəsmi açıqlamaya əsasən, qərar dəniz nəqliyyatının sərbəst hərəkətinə təhlükə yaradan fəaliyyətlərlə bağlı irəli sürülən iddialara əsaslanır. Sanksiyalar İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Hörmüzqan əyaləti üzrə komandanlığını, eləcə də iki iranlı rəsmiyi əhatə edir. Avropa İttifaqı bu addımı yeni sanksiya mexanizmi çərçivəsində atdığını və bunun ilk belə qərar olduğunu vurğulayıb. Dünya neft daşımalarının mühüm hissəsinin keçdiyi Hörmüz boğazında baş verən hadisələr qlobal enerji bazarları tərəfindən yaxından izlənilir və bölgədəki hər hansı gərginlik beynəlxalq iqtisadiyyata təsir göstərə biləcək amillərdən biri hesab olunur.

Avstraliya, Kanada, Danimarka, Estoniya, Finlandiya, Fransa, İslandiya, Latviya, Litva, Norveç və İsveç xarici işlər nazirləri, eləcə də Avropa İttifaqının xarici siyasət rəhbəri Kaya Kallas Livanda gərginliyin artmasına dair dərin narahatlıq ifadə ediblər. Rəsmi şəxslər atəşkəs razılaşmasının icrasını dəstəklədiklərini və Livanın səlahiyyətlərini genişləndirmək səylərini alqışladıqlarını bildiriblər. Bəyanatda Hizbullahdan hücumların dayandırılması, İsraildən isə Livanın suverenliyinə hörmət göstərməsi və hərbi gərginliyi dayandırması tələb olunub. Xarici işlər nazirləri bütün tərəfləri maksimum təmkin göstərməyə, atəşkəsə riayət etməyə və mülki vətəndaşların qorunmasını təmin etməyə çağırıb. Bu addım regionda gərginliyin azaldılması və sülhün təşviqi məqsədini güdür.

Sloveniya yeni Baş Naziri Yanez Yanşa vəzifəyə başladıqdan sonra Liublanadakı hökumət binasından Fələstin bayrağının qaldırılmasını əmr edib. Bu addım ölkənin xarici siyasətində İsrailə açıq dəstək istiqamətinə keçidi göstərir. Keçmiş Baş Nazir Robert Golob dövründə Sloveniya Fələstini müstəqil dövlət kimi tanıyıb, İsraillə silah ticarətini qadağan edib və iki İsrail nazirini persona non grata elan etmişdi. Yanşa bu siyasəti dəyişərək İsrail ilə əlaqələri gücləndirəcək və Fələstinin tanınmasını geri qaytaracaq. İsrail dərhal bu dəyişikliyi alqışlayıb və Liublanada ilk səfirliyini açmaq niyyətində olduğunu bildirib. Bu hadisə Sloveniya xarici siyasətində radikal dönüşü və Avropada diplomatik balansın dəyişməsini simvolizə edir.

Avropa İttifaqının xarici siyasət rəhbəri Kaya Kallas Livan və İsrail arasında əldə olunmuş atəşkəs sazişini alqışlayıb. Razılaşmanın genişmiqyaslı qarşıdurmanın qarşısını almaq imkanı yaratdığı vurğulanıb. Kallas bildirib ki, təhlükəni azaltmaq üçün Livan dövlətinin gücləndirilməsi, institutlarının möhkəmləndirilməsi və zorakılıq üzərində monopoliyanın bərpası vacibdir. EU Livan ordusuna əlavə 100 milyon avro dəstək verəcəyini açıqlayıb.

Avropa İttifaqının xarici siyasət rəhbəri Kaya Kallas Pakistanın diplomatik səylərini yüksək qiymətləndirib və bildirib ki, Pakistan bir neçə dəfə “tam miqyaslı müharibənin” qarşısını alıb. Kallas İslamabad səfərində atəşkəsi uzatma və Hörmüz boğazını yenidən açmaq üçün 10 illik diplomatik imkanın olduğunu açıqlayıb. O, həmçinin vurğulayıb ki, İranın nüvə proqramı ilə bağlı razılaşma daha dərin danışıqlarla dəstəklənməlidir və Avropa İttifaqı bu prosesi davamlı etməkdə konkret rol oynayacaq.

Avropa İttifaqı HƏMAS və Fələstin İslami Cihadına qarşı sanksiyaların əhatə dairəsini genişləndirərək HƏMAS-ın siyasi bürosunun 10 üzvünü də sanksiya siyahısına daxil edib. Aİ həmin şəxsləri zorakı fəaliyyətləri təşviq etməkdə və dəstəkləməkdə ittiham edir. Yeni məhdudiyyətlər onların Avropa ərazisindəki aktivlərinə və maliyyə fəaliyyətlərinə təsir göstərəcək. Qərar Brüsselin bir gün əvvəl bəzi israilli məskunlaşanlara qarşı sanksiyalar tətbiq etməsindən sonra qəbul olunub və Yaxın Şərqdə artan gərginlik fonunda diqqət çəkən diplomatik addım hesab edilir.

Avropa İttifaqı Qərb sahilində fələstinlilərə qarşı ciddi insan hüquqları pozuntularında iştirak etdiyi bildirilən israilli məskunlaşmaçı təşkilatlara və şəxslərə qarşı sanksiyalar tətbiq edib. Sanksiya siyahısına “Nachala” hərəkatı, Regavim QHT-si və digər təşkilatlar daxil edilib. Aİ həmin qurumları fələstinlilərin zorla köçürülməsi, yaşayış məntəqələrinin genişləndirilməsi və bölgədə gərginliyin artırılmasında ittiham edir. Analitiklər hesab edirlər ki, qərar Qərb sahilində artan zorakılıq və insan hüquqları narahatlıqları fonunda Avropanın İsrailə təzyiqini artırmaq məqsədi daşıyır.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Qəzzanın bərpası məqsədilə irəli sürdüyü “Sülh Şurası” təşəbbüsü ilə bağlı yeni məlumatlar ortaya çıxıb. Bildirilir ki, yaradılmasından aylar keçməsinə baxmayaraq fonda hələlik heç bir maliyyə vəsaiti daxil olmayıb. Məsələ beynəlxalq dairələrdə təşəbbüsün effektivliyi və gələcək perspektivləri ilə bağlı müzakirələri gücləndirib.

Avropa İttifaqının (Aİ) bəzi ölkələri İsrailin ifrat sağcı təhlükəsizlik naziri İtamar Ben-Qvirə qarşı sanksiyaların tətbiqini tələb edir. İtaliya və Belçika da bu çağırışa qoşulub, Polşa isə onun ölkəyə girişinə qadağa tətbiq etməyi nəzərdən keçirir. Digər tərəfdən, Çexiya xarici işlər naziri Petr Matzinka sanksiyalara qarşı çıxıb.

İtaliya İsrailin ifrat sağçı naziri İtamar Ben-Qvirə qarşı Avropa İttifaqının sanksiyalar tətbiq etməsini tələb edib. Bu addım, Ben-Qvirin Qəzzaya doğru hərəkət edən “Global Sumud Flotilla” fəallarını əlləri bağlı, diz çökmüş və başları yerə əyilmiş vəziyyətdə göstərən görüntüləri paylaşması ilə bağlıdır. İtaliyanın xarici işlər naziri Antonio Tayani vurğulayıb ki, bu tələb flotiliyaya qarşı törədilmiş qəbuledilməz hərəkətlər, beynəlxalq sularda fəalların zorla saxlanması və onların ən fundamental insan hüquqlarının pozulması səbəbindən irəli sürülüb.