Vaşinqtonda qayıdış hüququ və öz müqəddəratını təyinetməyə həsr olunmuş beynəlxalq konfrans keçiriləcək.

ABŞ Sahil Mühafizəsinə məxsus hərbi helikopter Alyaska ştatının Sitka şəhəri yaxınlığındakı Harbor dağı ərazisində təlim uçuşu zamanı qəzaya uğrayıb. Alyaska Arktika Regional Komandanlığından verilən bəyanatda bildirilir ki, qəza barədə ilkin siqnal heyət üzvlərinin fərdi lokator mayakının aktivləşməsi nəticəsində daxil olub. Hadisə yerinə dərhal cəlb olunan Sitka Yanğından Mühafizə və Xilasetmə qrupları yaralı hərbçiləri təxliyə edərək yaxınlıqdakı "Mount Edgecumbe" Tibb Mərkəzinə yerləşdiriblər.

Livan Prezidenti Cozef Aun Qətərin Baş naziri Şeyx Məhəmməd Al Tani ilə telefon danışığı aparıb. Danışıqlara ABŞ rəsmiləri də qoşulub. Tərəflər Livanda atəşkəsin möhkəmləndirilməsi səylərini müzakirə ediblər. ABŞ–İran anlaşmasının regiona təsiri də gündəmdə olub. Koordinasiyanın artırılması vacib sayılıb.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ilə telefon danışığında ABŞ–İran razılaşmasını dəstəklədiyini bildirib. O, prosesə qarşı sabotaj cəhdlərinə diqqət çəkib. Ərdoğan Türkiyənin diplomatik prosesə dəstək verməyə hazır olduğunu qeyd edib. Tərəflər regiondakı vəziyyəti müzakirə ediblər. Ankara razılaşmanın sabitlik üçün vacib olduğunu vurğulayıb.

İsrailli şərhçilər ABŞ-İran danışıqlarında İsrailin təmsil olunmamasını tənqid edirlər. Onlar Livanda 2024-cü ildə yaradılmış atəşkəs komitəsinin effektiv olmadığını bildirirlər. Analitiklər həmin mexanizmin gözlənilən nəticə vermədiyini deyirlər. Livan hökumətinin məsuliyyəti də müzakirə olunur. ABŞ-ın İsrailə təzyiq göstərdiyi iddia edilir. Mövzu İsrail mediasında geniş rezonans doğurub.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, İran razılaşma çərçivəsində geniş silah yoxlamalarına razı olacaq. O, bu mexanizmin “nüvə şəffaflığı” üçün vacib olduğunu deyib. Trampın sözlərinə görə, beynəlxalq nəzarət sistemi yaradılacaq. Tehran tərəfi isə açıqlamaya münasibət bildirməyib. Məsələ ABŞ–İran danışıqları fonunda gündəmdədir.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Bəhreyn, Küveyt və BƏƏ-yə səfər edəcək. O, Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının iclasında iştirak edəcək. Səfər zamanı ABŞ–İran anlaşması və Hörmüz boğazı müzakirə olunacaq. Regional təhlükəsizlik və enerji axınları əsas gündəmdir. ABŞ Körfəz ölkələri ilə koordinasiyanı gücləndirmək istəyir. Səfər diplomatik gərginlik fonunda baş tutur.

Ross Harrison İsveçrə danışıqlarını müsbət ilk addım kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, ABŞ və İran mövqeləri arasında müəyyən yaxınlaşma var. Danışıqlarda BAEA müfəttişlərinin rolu və deeskalasiya mexanizmləri əsas istiqamətlərdir. Ekspertin fikrincə, tərəflər müharibədən daha çox danışıqlardan fayda görür. Lakin siyasi faktorlar prosesi çətinləşdirə bilər. Ən böyük maneə isə Livanın cənubundakı vəziyyət kimi göstərilir. İsrail və regional dinamika danışıqların taleyinə təsir edir.

Livan Suriya Prezidentinin hərbi müdaxilədən imtina mövqeyini alqışlayıb. Baş nazir Nəvaf Salam bu mövqeni “qardaşcasına və açıq” adlandırıb. Tərəflər regiondakı sürətli dəyişiklikləri müzakirə ediblər. Suriya Prezidenti diplomatik həll yolunu seçdiyini bildirib. ABŞ Prezidenti Donald Trampın açıqlamaları fonunda regionda gərginlik artıb. Livan diplomatik yanaşmanı dəstəkləyir. Münasibətlərin yumşalması ehtimalı gündəmdədir.

ABŞ Maliyyə Nazirliyi İran nefti üzrə 60 günlük ümumi lisenziya verib. Qərar neft, neft-kimya və enerji məhsullarının satışını əhatə edir. Lisenziya avqustun 21-dək qüvvədə olacaq. ABŞ rəsmisi bunu İsveçrədəki danışıqlarla əlaqələndirib. İranın Hörmüz boğazında sərbəst tranzitə razılaşdığı bildirilir. Həmçinin BAEA müfəttişlərinin ölkəyə girişinə icazə veriləcək. Addım enerji və diplomatik proseslərə təsir göstərə bilər.

Qətər Baş naziri ABŞ və İran arasında İsveçrədə aparılan danışıqların mühüm nəticələr verdiyini bildirib. O qeyd edib ki, memorandum müharibənin dayandırılması üçün çərçivə yaradır. Şeyx Məhəmməd danışıqların regional təhlükəsizlik və qlobal iqtisadiyyat üçün əhəmiyyətini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, texniki qruplar işini davam etdirəcək. Prosesin institusional şəkildə aparılması vacib hesab olunur. Qətər dialoqun davamlı olmasını dəstəkləyir. Yeni mərhələnin başladığı bildirilir.

ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens İranın dondurulmuş aktivləri ilə bağlı yeni mexanizm təklif edildiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, vəsaitlərin istifadəsinə ABŞ və Qətər nəzarət edə bilər. Məqsəd həmin pulların terror fəaliyyətlərinə yönəlməsinin qarşısını almaqdır. Vens qeyd edib ki, vəsaitlər İran xalqı üçün ərzaq alışına yönəldilə bilər. Təklifdə ABŞ-dən buğda və qarğıdalı alınması da nəzərdə tutulur. Plan Qətər tərəfinin iştirakı ilə hazırlanıb. Danışıqların tərkib hissəsi kimi bu məsələ müzakirə olunur.