Oman sahillərində Madaqaskar bayrağı altında üzən “Marivex” neft tankerində yanğın baş verməsi ilə bağlı məlumat beynəlxalq dəniz nəqliyyatı dairələrinin diqqətini cəlb edib. Hindistan rəsmilərinin açıqlamasına görə, tankerin göyərtəsində olan 24 hindistanlı dənizçinin hamısı təhlükəsiz vəziyyətdədir və hadisə zamanı insan itkisi qeydə alınmayıb. Məlumata əsasən, gəmi yanğın baş verən vaxt yük daşımırdı. Hindistanın aidiyyəti qurumları hadisə ilə bağlı vəziyyəti nəzarətdə saxlayır və dənizçilərin təhlükəsizliyinin təmin olunması üçün müxtəlif dövlət qurumları ilə əlaqəli fəaliyyət göstərir. Yanğının səbəbi hələlik məlum deyil və hadisənin bütün təfərrüatlarının araşdırıldığı bildirilir. Rəsmilər yaxın günlərdə daha ətraflı məlumatın açıqlanacağını gözlədiklərini bildirirlər.

İranın Rusiyadakı səfiri Kazım Cəlali strateji əhəmiyyətli Hörmüz boğazının gələcəyinin Tehran və Muskat tərəfindən müəyyən ediləcəyini bildirib. Boğaz açılacaq, lakin “yeni şərtlər” altında fəaliyyət göstərəcək. İran boğaz üzərində nəzarəti davam etdirəcəyini, ABŞ isə tranzit haqqını rədd edərək keçidin sərbəst və ödənişsiz olmasını tələb edib. Keçən həftə ABŞ Prezidenti Tramp Omanı bu məsələdə iştirak etməsi halında hədələyib, Oman isə yalnız beynəlxalq hüquqa uyğun danışıqlar apardığını açıqlayıb. Müzakirələr boğazın gələcək statusu və idarə mexanizmlərini əhatə edir və regional təhlükəsizlik baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.

Oman Dəniz Təhlükəsizliyi Mərkəzi ölkənin ərazi sularında, Hörmüz boğazının sahilboyu gəmiçilik marşrutuna yaxın hissəsində dəniz minasına bənzəyən şübhəli obyektin aşkar edildiyini açıqlayıb. Qurum dənizçilərə, balıqçılara və gəmi kapitanlarına xüsusi xəbərdarlıq edərək maksimum ehtiyatlı davranmağa çağırıb. Hadisə ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazının təhlükəsizliyi və idarə olunması ilə bağlı müzakirələrin davam etdiyi bir dövrə təsadüf edir. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, strateji enerji marşrutunda mina təhlükəsi beynəlxalq gəmiçilik və qlobal enerji bazarları üçün ciddi risk yarada bilər.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Omanın xarici işlər naziri Bədr əl-Busaidi ilə telefon danışığı zamanı Hörmüz boğazındakı vəziyyəti və strateji su yolunun gələcəyi ilə bağlı məsələləri müzakirə edib. Əraqçi görüşü “məhsuldar” adlandıraraq müzakirələrin beynəlxalq hüquq və dövlətlərin suveren məsuliyyətləri çərçivəsində aparıldığını bildirib. İranlı nazir həmçinin Tehranın hər hansı təhdid qarşısında Omanla həmrəy olduğunu vurğulayıb. Danışıq ABŞ Prezidenti Donald Trampın Omanla bağlı son sərt bəyanatlarından sonra baş tutduğu üçün regionda geosiyasi proseslər baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

İranın Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ABŞ rəsmilərinin Oman Sultanlığına qarşı səsləndirdiyi təhdid xarakterli bəyanatları kəskin şəkildə pisləyib. Bəqai bildirib ki, ABŞ Maliyyə Nazirliyinin Omanı sanksiyalarla hədələməsi və ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəfindən səsləndirilən sərt açıqlamalar “müstəqil BMT üzv dövlətinə qarşı təzyiq və şantaj cəhdi” kimi qiymətləndirilməlidir.

ABŞ Xəzinədarlıq naziri Skott Bessent Oman səfiri ilə Hörmüz boğazındakı vəziyyəti müzakirə etdiyini açıqlayıb. Omanın boğazda hər hansı “rüsum sistemi” tətbiq etməyi planlaşdırmadığını bildirdiyi qeyd olunur. ABŞ administrasiyası isə Hörmüz boğazında sərbəst dəniz hərəkətinin qorunmasını əsas prioritetlərdən biri hesab etdiyini vurğulayıb. Analitiklər bu mövzunun qlobal enerji təhlükəsizliyi baxımından strateji əhəmiyyət daşıdığını bildirirlər.

Orta Şərq üzrə analitik Abas Aslani bildirib ki, İran ABŞ təzyiqlərinə baxmayaraq Hörmüz boğazı üzərində nəzarət məsələsində geri çəkilməyə hazır görünmür. Tehran boğazın fəaliyyətinin davam etməsini istəsə də, bunu “yeni idarəetmə mexanizmləri” çərçivəsində görmək istəyir. Ekspertlər hesab edirlər ki, İran bu mövqeyi milli təhlükəsizlik və regional geosiyasi təsir baxımından strateji məsələ kimi qiymətləndirir. Hörmüz boğazı ətrafında artan gərginlik isə qlobal enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları daha da gücləndirir.

ABŞ Maliyyə naziri Skott Bessent Hörmüz boğazında mümkün “rüsum sistemi”nin yaradılmasına qarşı sərt xəbərdarlıq edərək Vaşinqtonun belə addımlara dözməyəcəyini bildirib. ABŞ administrasiyası bu prosesdə iştirak edən tərəflərə qarşı “aqressiv sanksiyalar” tətbiq etməyə hazır olduğunu açıqlayıb. Ekspertlər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazı ətrafında yaranan gərginlik qlobal enerji bazarları və beynəlxalq ticarət üçün ciddi risklər yarada bilər.

ABŞ-ın Demokrat senatoru Kris Merfi Donald Tramp administrasiyasını İran siyasətində “ardıcıl səhvlər” etməkdə və regionu təhlükəli eskalasiyaya sürükləməkdə ittiham edib. Senator Trampın Omanla bağlı açıqlamalarının münaqişənin nəzarətdən çıxmasının göstəricisi olduğunu bildirib və Vaşinqtonun son addımlarını “panika içində verilən qərarlar” kimi qiymətləndirib. Son günlər Tramp administrasiyası həm Demokratlar, həm də bəzi Respublikaçılar tərəfindən İranla bağlı siyasətinə görə sərt tənqid olunur.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazı ilə bağlı yeni açıqlamasında Vaşinqtonun bu strateji dəniz keçidinə yanaşmasını izah edib. Tramp bildirib ki, ABŞ bölgədəki vəziyyəti izləməyə davam edəcək, lakin boğazın hər hansı bir tərəfin tam nəzarəti altına keçməsini qəbul etməyəcək. Açıqlama ABŞ–İran danışıqlarının davam etdiyi və Hörmüz boğazının gələcək statusu ilə bağlı müxtəlif iddiaların gündəmdə olduğu bir vaxta təsadüf edir. Analitiklər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazı məsələsi hazırda ABŞ–İran danışıqlarında enerji təhlükəsizliyi, beynəlxalq ticarət marşrutları və regional sabitlik baxımından əsas mövzulardan biri olaraq qalır.

İran rəsmisi Əli Baqeri Kani Hörmüz boğazında keçid qaydalarının gələcəkdə əvvəlki dövrlə müqayisədə fərqli şəkildə tənzimlənə biləcəyini bildirib. Açıqlama İran və Oman arasında strateji su yolunun idarə olunması ilə bağlı müzakirələrin davam etdiyi bir vaxtda verilib. Məsələ regional təhlükəsizlik və qlobal enerji marşrutları baxımından diqqətlə izlənilir.

ABŞ və İran arasında mümkün sülh prosesi ilə bağlı yayılan yeni məlumatlarda Amerika hərbi qüvvələrinin bölgədəki mövcudluğu əsas müzakirə mövzularından biri kimi ön plana çıxıb. İlkin və qeyri-rəsmi memorandum layihəsinə dair yayılan detallara görə, qüvvələrin geri çəkilməsi, Hörmüz istiqamətində dəniz hərəkətinin bərpası və gələcək hüquqi mexanizmlər üzrə bir sıra məsələlər hələ də tam razılaşdırılmayıb.