ABŞ Ali Məhkəməsi Tramp administrasiyasına Ağ Evdəki 400 milyon dollarlıq bal zalı layihəsinin tikintisini hələlik davam etdirməyə imkan verib. Qərar müvəqqətidir və layihənin qanuniliyi barədə yekun hökm deyil. Administrasiya layihənin milli təhlükəsizlik üçün zəruri olduğunu bildirir. Kompleksə 90 min kvadratfutluq bal zalı ilə yanaşı, yeraltı təhlükəsizlik infrastrukturu da daxildir. Tramp burada bomba sığınacaqları, tibbi obyektlər və dron və raketlərdən müdafiə imkanlarının yaradıldığını deyib. Layihənin təxminən 65 faizinin tamamlandığı bildirilir. Tarixi irsin qorunması təşkilatı administrasiyanın Konqresin razılığı olmadan belə genişmiqyaslı dəyişiklik edə bilməyəcəyini iddia edir. Ali Məhkəmə indi administrasiyanın əsas müraciətini nəzərdən keçirəcək.
#milli təhlükəsizlik
İran parlamentinin üzvü İbrahim Rzayi Hörmüz boğazının təhlükəsizliyinə dair yeni planın təfərrüatlarını açıqlayıb. Təklifə əsasən, boğazın idarə edilməsi, izlənilməsi və gəmilərin yoxlanılması İranın nəzarətinə veriləcək. Bu prosesə İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahının nəzarət etməsi nəzərdə tutulur. İrana düşmən hesab edilən və ya casusluqda şübhəli bilinən gəmilərin boğaza daxil olmasına icazə verilməyə bilər. Milli təhlükəsizliyə təhdid hesab edilən gəmilərə də eyni məhdudiyyətin tətbiqi nəzərdə tutulur. Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargahı gəmilərdən alınacaq keçid və xidmət ödənişlərinin qaydalarını müəyyən edə bilər. İran son aylarda Hörmüz boğazında gəmilərin hərəkətinə nəzarəti gücləndirib. Rzayi həmçinin İranın maraqlarına zərər vurulduğu halda Tehran tərəfindən cavab tədbirlərinin görülə biləcəyini bildirib.
ABŞ Ağ Evində milli təhlükəsizlik üzrə müşavir müavini Endi Beyker yaxın həftələrdə Donald Tramp administrasiyasını tərk edəcək. Beyker həmçinin vitse-prezident Ceyms Devid Vensin milli təhlükəsizlik üzrə müşaviri kimi fəaliyyət göstərib. O, daha təmkinli ABŞ xarici siyasətini müdafiə edən və uzunmüddətli xarici münaqişələrin məqsədəuyğunluğunu şübhə altına alan mövqeyi ilə tanınıb. Beyker ötən il Münxen Təhlükəsizlik Konfransında Vensin çıxışının hazırlanmasında iştirak edib. Onun gedişi Ağ Evdə son aylarda baş verən digər kadr dəyişikliklərinin davamı hesab olunur. Milli təhlükəsizlik komandasında Avropa və Latın Amerikası üzrə məsul olan yüksək vəzifəli şəxslər də iyun ayında vəzifələrindən ayrılıblar. Ağ Evdən milli təhlükəsizlik sahəsindən kənarda da mühüm kadr dəyişiklikləri barədə məlumat verilib. Beykerin gedişinin Tramp administrasiyasının xarici siyasətinə uzunmüddətli təsirinin necə olacağı hələlik məlum deyil.
Azərbaycan və Slovakiya hökumətləri məxfi məlumatların mübadiləsi və qarşılıqlı mühafizəsinə dair saziş imzalayıblar. Sənəd Slovakiya Milli Təhlükəsizlik Agentliyinin direktoru Roman Koneçninin Azərbaycana səfəri çərçivəsində imzalanıb. Nümayəndə heyəti DTX rəisi Əli Nağıyevlə görüş keçirib. Tərəflər təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın inkişaf perspektivlərini müzakirə ediblər. Görüşdə qarşılıqlı maraq doğuran aktual məsələlər də nəzərdən keçirilib. İmzalanan saziş məxfi məlumatların qorunması üzrə hüquqi əsasları möhkəmləndirəcək. Sənəd iki ölkə arasında təhlükəsizlik əməkdaşlığının genişlənməsinə xidmət edəcək.
İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ-ı İrana qarşı daim öz maraqlarını həyata keçirməyə çalışmaqda ittiham edib. O bildirib ki, İran yalnız öz gücünə arxalanaraq təhlükəsizliyini təmin edə bilər. Qalibafın sözlərinə görə, ABŞ-nin siyasəti konkret bir prezident və ya müəyyən dövrlə məhdudlaşmır. O, İranın müharibə və danışıqlara münasibətinin milli maraqlar əsasında formalaşdırılmasının vacibliyini vurğulayıb. Parlament sədri ölkənin daha da güclənməsinin zəruri olduğunu qeyd edib. ABŞ tərəfi bu açıqlamalara hələlik münasibət bildirməyib. Məlumat Qalibafın sosial şəbəkədə yaydığı bəyanata əsaslanır. Bölgədə siyasi gərginlik davam edir.
İran Parlamentinin sədri Məhəmməd Bağır Qalibaf ABŞ ilə qarşıdurmanı ölkənin varlığı uğrunda mübarizə adlandırıb. O, ABŞ-ın məqsədinin İranı parçalamaq olduğunu iddia edib. Qalibaf ölkədə siyasi birlik nümayiş etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, İran silahlı müqaviməti davam etdirməklə yanaşı, diplomatiya və danışıqlardan da istifadə etməlidir. Parlament sədri bu iki istiqamətin milli maraqların qorunmasına xidmət etdiyini bildirib. O, əsas prioritetin ölkənin təhlükəsizliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunması olduğunu qeyd edib. Açıqlama ABŞ ilə İran arasında davam edən gərginlik fonunda səsləndirilib. Tehran hərbi və diplomatik fəaliyyətin paralel şəkildə davam etdirilməsinin zəruri olduğunu bildirir.
Məhəmməd Bağır Qalibaf İranın müharibə istəmədiyini, lakin hər zaman döyüşə hazır olmalı olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, ölkənin milli təhlükəsizliyi və maraqları qətiyyətli şəkildə qorunmalıdır. Qalibaf diplomatiya və danışıqların da bu siyasətin mühüm hissəsi olduğunu vurğulayıb. O bildirib ki, hazırkı şəraitdə danışıqlar güzəştə getmək kimi qiymətləndirilməməlidir. Parlament sədrinin fikrincə, diplomatiya ilə hərbi müqavimət eyni strategiyanın iki istiqamətidir. Qalibaf İranın Hörmüz boğazındakı mövqeyinin milli təhlükəsizlik baxımından mühüm olduğunu deyib. O, İran Silahlı Qüvvələrinin hücumlara cavab vermək üçün tam fəaliyyət sərbəstliyinə malik olduğunu açıqlayıb. Bəyanat Tehran rəhbərliyinin danışıqlarla hərbi hazırlığı paralel şəkildə davam etdirmək niyyətini göstərir.
Böyük Britaniya İranın İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusunu milli təhlükəsizlik üçün təhdid kimi tanımağa hazırlaşır. Yeni qərara əsasən, təşkilatla əlaqəli şəxslər ağır cəzalara məruz qala bilərlər. London İranla əlaqəli daha bir qrupun da siyahıya daxil ediləcəyini açıqlayıb. Hökumət həmin qrupun yəhudi və İsrail icmalarına qarşı hücumlarla əlaqəli olduğunu bildirib. Yeni qanun xarici dövlətlərin dəstəklədiyi təhlükələrə qarşı mübarizəni gücləndirmək məqsədi daşıyır. Siyahıya alınmış təşkilatlara dəstək vermək və onlardan fayda əldə etmək cinayət sayılacaq. Qərar Böyük Britaniyanın milli təhlükəsizlik siyasətində yeni addım kimi qiymətləndirilir.
İsraildə Tacikistan vətəndaşı İrana casusluq etmək ittihamı ilə məhkəmə qarşısına çıxarılıb. İttihama görə, o, ötən il İranla müharibə zamanı raketlərin düşdüyü ərazilərlə bağlı məlumatları mesajlaşma platforması vasitəsilə ötürüb. Həmçinin hərbi və strateji obyektlərin görüntülərini göndərməkdə də ittiham olunur. İsrail tərəfi bu hərəkətlərin milli təhlükəsizliyə zərər vurmaq məqsədi daşıdığını bildirir. Şəxsin İsraildə etibarlı yaşayış icazəsi olmadan olduğu qeyd edilir. Hadisə ölkədə casusluqla bağlı araşdırmaların davam etdiyi bir dövrə təsadüf edir. Məhkəmə prosesi üzrə yekun qərar hələ açıqlanmayıb. İşlə bağlı araşdırmalar davam edir.
Təhlükəsizlik və kəşfiyyat sahəsində aparılan araşdırmaların gizli bir elm olduğu, heç vaxt ictimaiyyətə açıqlanmadığı və müzakirə edilmədiyi barədə fikirlər əslində bir əfsanədir. Dünyanın bir çox ölkələrində kəşfiyyat qurumları rəsmi internet səhifələrində məxfiliyi ləğv edilmiş sənədləri, kitabları və xüsusi araşdırmaları dərc edir, hətta dövri jurnallar buraxırlar. Məsələn, Amerikanın Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi rüblük olaraq kəşfiyyat araşdırmalarına dair xüsusi toplu yayımlayır.
OpenAI GPT-5.6 modelinin geniş ictimaiyyət üçün istifadəyə verilməsini təxirə saldığını açıqlayıb. Şirkətin bildirdiyinə görə, model ilkin mərhələdə yalnız əvvəlcədən yoxlanılmış məhdud sayda tərəfdaşın istifadəsinə veriləcək. Bu qərarın ABŞ hökumətinin müraciətindən sonra qəbul edildiyi qeyd olunur. Məlumata əsasən, qabaqcıl süni intellekt modellərinin milli təhlükəsizlik baxımından yarada biləcəyi risklər Vaşinqtonda ciddi müzakirə olunur. ABŞ rəsmiləri texnologiya şirkətlərindən belə sistemlər üçün daha güclü təhlükəsizlik tədbirləri və nəzarət mexanizmləri tətbiq etməyi tələb edirlər. OpenAI-nin qərarı süni intellekt sahəsində təhlükəsizlik və dövlət nəzarəti ilə bağlı müzakirələrin daha da gücləndiyini göstərir. Şirkət modelin tam istifadəyə veriləcəyi tarix barədə hələlik əlavə məlumat açıqlamayıb. Bu addım qabaqcıl süni intellekt texnologiyalarının tənzimlənməsi ilə bağlı yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.
ABŞ-ın keçmiş milli təhlükəsizlik müşaviri Con Bolton məxfi sənədlərlə bağlı cinayət işi üzrə günahını etiraf edib. O, federal məhkəmədə bir ittiham maddəsi üzrə təqsirini qəbul edərək peşman olduğunu bildirib. Razılaşmaya əsasən, prokurorluq onun beş ildən artıq həbs cəzası almasını tələb etməyəcək. Bundan əlavə, Bolton 2,25 milyon ABŞ dolları məbləğində cərimə ödəyəcək. Keçmiş müşavir əvvəlcə milli müdafiəyə aid çox məxfi məlumatların ötürülməsi və saxlanılması ilə bağlı 18 maddə üzrə ittiham olunmuşdu. İstintaq onun məxfi sənədləri elektron poçt vasitəsilə səlahiyyəti olmayan şəxslərə göndərdiyini iddia edir. Con Bolton son illərdə Donald Trampın siyasətini, xüsusilə İranla bağlı mövqeyini açıq şəkildə tənqid edən tanınmış simalardan biri olub. Məhkəmə işi ABŞ-da məxfi dövlət sənədlərinin qorunması ilə bağlı növbəti səs-küylü proseslərdən biri kimi qiymətləndirilir.