Suriya–Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətinin sədri, doktor Muxtar Fateh Bi Dilinin qələmə aldığı məqalədə vurğulanır ki, son onilliklər ərzində Azərbaycan–Suriya münasibətləri siyasi və iqtisadi durğunluq, hətta qopma mərhələsindən keçib. Bu vəziyyət xalqlar arasında fikir ayrılıqlarından deyil, daha çox keçmiş Suriya rejiminin – diktator Bəşər Əsəd dövründə yürüdülən siyasətin birbaşa nəticəsi olub. Həmin hakimiyyət Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində torpaqlarının işğalı zamanı Ermənistanı siyasi baxımdan dəstəkləməklə suverenlik və ərazi bütövlüyü prinsiplərini açıq şəkildə gözardı edib və bu, iki xalqın maraqları ilə ziddiyyət təşkil edib.
#Suriya-Azərbaycan təbii qaz layihəsi
Dünya ticarət marşrutlarının yenidən bölüşdürülməsinə diqqət yönəldərkən, Azərbaycan addım-addım cənub istiqamətində mövqelərini gücləndirir və Şərqi Aralıq dənizi hövzəsinə çıxış əldə edir. Uzun illər sanksiyaların və təcridin təsiri altında qalan Suriya yenidən beynəlxalq marağın mərkəzinə çevrilir. Dəməşqin regional arxitekturada canlanmaqda olan rolu elə bir dövrə təsadüf edir ki, Bakı ixracın diversifikasiyasına və yeni enerji bazarlarının axtarışına sistemli şəkildə girişib. Beləcə, onilliklərdən sonra ilk dəfə elə bir formul yaranır ki, burada Azərbaycan və Suriya təkcə tərəfdaş deyil, həm də Yaxın Şərqin yeni enerji məntiqinin potensial müəllifləridir.
Türkiyə hazırda Azərbaycan qazının da daxil olduğu mənbələrdən təbii qazı idxal edir və bu qaz artıq Suriya və Avropaya ixrac olunur. İtaliyanın Milan şəhərində keçirilən forumda iştirak edən Bayraktar, Anadolu Agentliyinə (AA) verdiyi açıqlamada həm ikitərəfli görüşlərdən, həm də enerji sahəsindəki yeni addımlardan danışıb. “Qısa müddət ərzində Suriya ilə Türkiyənin qaz sistemlərini birləşdirdik və Azərbaycan qazının Suriya bazarına çıxışı təmin olundu. Həmçinin, İraqla sərhəddə yerləşən boru xətti vasitəsilə yaxın zamanda bu ölkəyə də qaz ixracına başlaya bilərik.”
Türkiyə-Suriya qaz kəməri ilə nəql edilən təbii qaz Suriyanın mərkəzində yerləşən Homs əyalətindəki Cender qaz elektrik stansiyasına çatıb. Növbəti mərhələdə qaz Cender elektrik stansiyasından Dəməşq yaxınlığında yerləşən Nəsiriyyə və Təşrin istilik elektrik stansiyalarına göndəriləcək.
Bu gün Suriya ilə Azərbaycan arasında yeni bir mərhələnin başladığını müşahidə edirik. Azərbaycanın çoxvektorlu xarici siyasət strategiyasında Yaxın Şərq dövlətləri ilə əlaqələr önəmli yer tutmaqdadır. Azərbaycanın Əsəd rejiminin devrilməsindən sonra Suriya ilə əlaqələrini canlandırması da bunu bir daha sübut edir. O bildirib ki, Suriyada yeni hakimiyyətin formalaşmasından qısa bir müddət sonra Prezident İlham Əliyevin tapşırığına əsasən Baş nazirin müavini Samir Şərifovun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Suriyaya səfər etdi. Tərəflər arasında keçirilən rəsmi görüşlərdə Azərbaycan Suriyadan olduqca müsbət mesajlar aldı. Daha sonra isə Azərbaycan və Suriya prezidentlərinin lV Antalya Diplomatik Forumu çərçivəsində görüşləri oldu və bunun məntiqi ardıcıllığı kimi Suriya Prezidenti iyulun 12-də Azərbaycana səfər etdi.
Əlbəttə, bu proses məhz bizim prezidentin Azərbaycana sonuncu səfəri çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevlə görüşündən sonra baş tutub. Bu proses birbaşa Suriya xalqının rifahına və Suriyada işğın davamlı şəkildə təminatına məqsədyönlü şəkildə xidmət edəcək".
Qardaş Qətər dövlətinə, dost Türkiyə və Azərbaycan respublikalarına bizə göstərdikləri nəcib münasibətə, dürüst dəstəyə və davamlı yardıma görə dərin təşəkkürlərimi bildirirəm.
Türkiyə Respublikasının energetika və təbii sərvətlər naziri Alparslan Bayraktar Türkiyə-Suriya təbii qaz boru kəmərinin açılış mərasimində deyib.
Müqavilədə bu layihə ilə bağlı tam həcmdə yerinə yetirmək öhdəliyini üzərimizə götürmüşük. Gələcəkdə biz bu bölgədə SOCAR-ın fəaliyyətinin genişləndirilməsini planlaşdırırıq.
Açılış mərasimində Azərbaycanın iqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov, Türkiyə Respublikasının energetika və təbii sərvətlər naziri Alparslan Bayraktar, Qətər İnkişaf Fondunun rəhbəri Fəhad Həməd Əl-Sulaiti, Suriyanın energetika naziri Məhəmməd Əl Bəşir iştirak edirlər.
Suriya Energetika Nazirliyinin Korporativ Əlaqələr müdiri Əhməd Süleyman bildirib ki, Azərbaycan qazının Türkiyə üzərindən Suriyaya çatdırılması ilə ölkədə elektrik enerjisi istehsalı əhəmiyyətli dərəcədə artacaq və gündəlik elektrik verilişi 10 saata qədər yüksələcək. 14 illik müharibədən sonra yenidənqurma mərhələsinə qədəm qoyan Suriyada enerji infrastrukturunun böyük ölçüdə dağıldığını vurğulayan Süleyman, bu sahədə bərpa işlərinə ciddi səy göstərildiyini qeyd edib.
Azərbaycan, Türkiyə və Qətər hökumətlərinə təşəkkür edirik. Bu dəstəyin müsbət təsirlərini bütün Suriya xalqı hiss edəcək. Suriya Energetika Nazirliyinin korporativ kommunikasiyalar üzrə direktoru Əhməd Süleyman, ölkəsinin enerji infrastrukturunun bərpasında Azərbaycan, Türkiyə və Qətərin göstərdiyi dəstəyə görə minnətdarlığını bildirib.