ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Hörmüz boğazında mümkün təhlükəsizlik böhranı ilə bağlı “Plan B” hazırlanmasının vacibliyini vurğulayıb. O bildirib ki, Vaşinqton və müttəfiqləri müxtəlif ssenarilərə hazır olmalı, eyni zamanda boğazın açıq qalması üçün diplomatik həll yollarına üstünlük verməlidirlər. Rubio əlavə edib ki, danışıqlarda müəyyən irəliləyiş müşahidə olunsa da, tərəflər arasında hələ də ciddi fikir ayrılıqları qalır.

NATO baş katibi Mark Rutte Hörmüz boğazında təhlükəsizliyin qorunmasının vacibliyini vurğulayaraq İranı naviqasiya azadlığına qarşı fəaliyyətlərdə ittiham edib. O bildirib ki, strateji su yollarının açıq qalması və beynəlxalq tranzitin təmin olunması üçün dövlətlər arasında koordinasiyalı əməkdaşlıq zəruridir.

Livan iqtisadiyyatı İsrail ilə Hizbullah arasında yenidən alovlanan müharibə və Yaxın Şərqdə genişlənən enerji böhranının təsiri altında dərin tənəzzül mərhələsinə daxil olub. Ölkədə qiymət artımı, yanacaq qıtlığı və işsizlik fonunda iqtisadi aktivlik kəskin şəkildə zəifləyib.

İran Hörmüz Boğazına aid yeni bir xəritə yayımlayaraq Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) və Oman sularını özünün tənzimləmə səlahiyyətinə daxil etdiyini açıqlayıb. İran tərəfindən təqdim olunan xəritədə, boğazın şərq girişində İranın Kuh-e Mobarak bölgəsindən BƏƏ-nin Fuceyrə şəhərinin cənubuna, qərb girişində isə İranın Keşm Adası uclarından BƏƏ-dəki Umm el-Kayveynə qədər olan ərazi idari bölgə kimi göstərilib.

İran İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələri bildirib ki, son 24 saat ərzində Hörmüz Boğazından 35 gəmi, o cümlədən neft tankerleri və konteyner gəmiləri keçib. SEPAH qeyd edib ki, bu keçidlər onların icazəsi və koordinasiyası ilə həyata keçirilib.

ABŞ dövlət katibi Marko Rubio bildirib ki, İranla aparılan müzakirələrdə müəyyən irəliləyişlər olsa da, Hörmüz Boğazı vasitəsilə keçidlərdən ödəniş alınmasına əsaslanan sistem beynəlxalq hüquq baxımından qəbul edilə bilməz. Rubio İsveçin Helsinqborq şəhərində keçirilən NATO Xarici İşlər Nazirləri Toplantısı girişində jurnalistlərə açıqlamasında deyib ki, ABŞ və müttəfiqləri İranın nüvə silahı əldə etməsinə imkan verməyəcək və uran zənginləşdirilməsi məsələsi müzakirə olunmalıdır.

Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ və İran arasında 9 maddədən ibarət tarixi saziş layihəsini yayımlayıb. Taslak şərtsiz atəşkəs, sanksiyaların mərhələli ləğvi və hərbi əməliyyatların dayandırılmasını nəzərdə tutur. Basra Körfəzi və Hörmüz Boğazında hərəkət azadlığı, birgə komitənin yaradılması və anlaşmanın beynəlxalq hüquqa uyğunluğu taslakda yer alıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazında tranzit üçün rüsum tətbiqinə qarşı çıxıb və bildirib ki, ABŞ hazırda blokada vasitəsilə boğaz üzərində tam nəzarətə malikdir. O həmçinin vurğulayıb ki, ABŞ istəyir ki, su yolu azad və ödənişsiz qalsın. Son 24 saatda 31 gəmi boğazdan keçib, bu məlumat SEPAH/IRGC tərəfindən açıqlanıb.

BŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazı ilə bağlı bəyanatında ABŞ-ın həmin strateji su yolu üzərində tam nəzarətə malik olduğunu iddia edib. O qeyd edib ki, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin icazəsi olmadan heç bir gəmi boğazdan keçə bilməz və marşrut üzərində “tam nəzarət” qurulub. Analitiklər bildirir ki, İran hələ də bölgədə təsirini saxlayır və boğazın tam nəzarəti reallıqda daha mürəkkəbdir.

ABŞ dövlət katibi Marko Rubio İranın Hörmüz boğazında tranzit üçün rüsum sistemi tətbiq etməsinin diplomatik danışıqları mümkünsüz edə biləcəyini bildirib. Rubio qeyd edib ki, bu cür mexanizm beynəlxalq qanunlara uyğun deyil və qlobal ticarət üçün təhlükə yaradır. ABŞ hökuməti İranın boğazdan keçən gəmilərə ödəniş tələb etməsini və ya keçidləri seçməsini qəbul etmir və bu addımı beynəlxalq sulara nəzarət cəhdi kimi qiymətləndirir. Rubio əlavə edib ki, rüsum mexanizminin davamı danışıqlar prosesinə ciddi zərər verəcək və razılaşma imkanlarını məhdudlaşdıracaq.

Hörmüz boğazı müharibənin başlanmasından 11 həftə sonra hələ də qapalı qalır və bu, qlobal iqtisadiyyat üçün ciddi zərər yaradır. SEPAH/Hərbi Dəniz Qüvvələri boğaz üzərində nəzarəti saxlayır, ABŞ isə İran limanlarına blokada tətbiq edir. Son məlumatlara görə, Tehran bəzi gəmilərdən tranzit üçün hər gəmi başına 2 milyon dollara qədər rüsum tələb edib. İqtisadi təhlillər göstərir ki, bu ödənişlər bir sıra ölkələr tərəfindən qeyri-qanuni hesab edilsə də, qlobal gündəlik iqtisadi itki ilə müqayisədə daha sərfəli ola bilər.

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin rəhbəri Fatih Birol qlobal neft bazarının Hörmüz böhranı fonunda iyul və ya avqust aylarında “qırmızı zona”ya daxil ola biləcəyini xəbərdarlıq edib. Səbəb Yaxın Şərqdən ixrac həcmlərinin azalması və yay mövsümündə artan yanacaq tələbi ilə ehtiyatların tükənməsidir. Birol vəziyyətdən çıxış yolunu Hörmüz boğazının tam şəkildə açılmasında görür ki, bu su yolu müharibədən əvvəl dünya neft və qaz tədarükünün təxminən beşdəbirini təmin edirdi. IEA artıq mart ayında strateji ehtiyatlardan 400 milyon barel neftin bazara buraxılması barədə razılığa gəlmişdi, lakin bu ehtiyatlar tədricən azalır.