#Hörmüz boğazı

Hörmüz boğazındakı məhdudiyyətlər körfəz ölkələrinin limanlarının fəaliyyətinə fərqli təsir göstərib. Yük daşımalarının bir hissəsi alternativ limanlara yönəldilib. Qətərdəki Həməd limanında fəaliyyətin normal qaydada davam etdiyi bildirilir. Cəbəl Əli, Xor Fəkkan və Suhar limanları isə əlavə yük axınını qəbul edib. Hörmüz boğazındakı vəziyyət dünya ticarətinə təsir göstərməkdə davam edir. Alternativ marşrutların əhəmiyyəti daha da artıb. Bölgədə logistika sistemləri yeni şəraitə uyğun fəaliyyət göstərir.

İran Hörmüz boğazından keçən gəmilərə rəsmi marşrutlardan istifadə etmələri ilə bağlı xəbərdarlıq edib. Xatəm əl-Ənbiya Mərkəzi Qərargahı müəyyən olunmuş qaydalara əməl etməyən gəmilərə qarşı qəti tədbirlər görüləcəyini açıqlayıb. Xəbərdarlıq bir gəminin təsdiqlənməmiş marşrutdan istifadə edərkən dayazlığa oturması barədə məlumatdan sonra verilib. İran rəsmiləri boğazda gəmiçilik qaydalarına ciddi riayət olunmasını tələb edirlər. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımalarının əsas marşrutlarından biridir. Buna görə də bölgədə baş verən hər bir hadisə beynəlxalq diqqətlə izlənilir. Gəmiçilik təhlükəsizliyi ilə bağlı vəziyyət nəzarətdə saxlanılır.

Təhlilçi Rob Qayst Pinfold hesab edir ki, Hörmüz boğazına nəzarət İran rəhbərliyi üçün dəyişdirilməsi mümkün olmayan əsas məsələlərdəndir. Onun sözlərinə görə, bu mövzuda İran daxilində fikir ayrılığı yoxdur. Tehran boğaz üzərində nəzarət üçün inzibati mexanizmlər formalaşdırıb. Təhlilçi hesab edir ki, mövcud vəziyyət hərbi yolla dəyişdirilə bilməz. Onun fikrincə, yalnız ABŞ ilə İran arasında əldə olunacaq razılaşma yeni şərait yarada bilər. Belə bir razılaşma baş verməyənədək bölgədə hazırkı vəziyyət davam edəcək. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımalarının əsas marşrutlarından biri olaraq qalır.

Təhlilçilərin fikrincə, İran müharibədən sonra Hörmüz boğazında mövqeyini daha da gücləndirib. London Kral Kollecinin müəllimi Rob Qayst Pinfold bildirib ki, diplomatik razılaşma Tehranın boğaz üzərində nəzarətini zəiflətməyib. Onun sözlərinə görə, müharibədən əvvəl hər gün boğazdan təxminən 125 gəmi keçirdisə, hazırda bu rəqəm daha aşağıdır. Fars körfəzi ölkələri alternativ ticarət marşrutlarının inkişafını sürətləndirirlər. Buna baxmayaraq, İranın bölgədə təsir imkanlarını artırdığı bildirilir. Təhlilçi hesab edir ki, gəmiçilik şirkətləri yeni vəziyyətə uyğun fəaliyyət göstərməyə məcburdurlar. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımalarının əsas keçid məntəqələrindən biri olaraq qalır.

Hörmüz boğazında hərəkətsiz qalan "Arista" gəmisi ilə bağlı yeni məlumatlar yayılıb. Dəniz daşımalarını izləyən qurumlar gəminin mart ayından bəri eyni ərazidə olduğunu bildirirlər. Məlumata görə, gəmi İranın neft daşıma sahəsində fəaliyyət göstərən iş adamı Məhəmməd Hüseyn Şamxaninin idarə etdiyi fəaliyyət şəbəkəsi ilə əlaqələndirilir. ABŞ və Avropa İttifaqı Şamxanini İran və Rusiyanın kölgə neft daşımaları şəbəkəsində mühüm rol oynamaqda ittiham edir. Gəminin son günlərdə deyil, aylar əvvəl hərəkətsiz qaldığı qeyd olunur. Hadisə Hörmüz boğazında təhlükəsizlik və gəmiçiliklə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib. Boğaz qlobal enerji daşımalarının əsas keçid məntəqələrindən biri hesab olunur.

Təhlilçilər İsrailin Livanın cənubundan çıxmamasının İran və ABŞ arasında aparılan dolayı danışıqlara təsir göstərdiyini bildirirlər. Mühənnəd Səllumun sözlərinə görə, Tehran buna cavab olaraq İsveçrədə nəzərdə tutulan danışıqları təxirə salıb və Hörmüz boğazında təzyiqi artırıb. O hesab edir ki, buna baxmayaraq, tərəflər danışıqlardan imtina etmək niyyətində deyil. İran sanksiyaların yumşaldılmasını, ABŞ isə Hörmüz boğazında gəmiçiliyin açıq qalmasını vacib hesab edir. Təhlilçi Hizbullahın zəifləməsinin İranın regional təsir imkanlarını azaltdığını da bildirib. Onun fikrincə, Tehran Livan məsələsində təzyiq göstərəcək, lakin iqtisadi maraqlarını təhlükəyə atmayacaq. Bu qiymətləndirmə bölgədə diplomatik gərginliyin davam etdiyini göstərir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Şimali Dakota ştatında keçirilən mərasimdə Hörmüz boğazı ilə bağlı açıqlama verib. O bildirib ki, boğazı tərk edən gəmilərin sayı rekord həddə çatıb. Tramp çıxışı zamanı kommunizmi də ən böyük təhlükələrdən biri kimi qiymətləndirib. Açıqlama Teodor Ruzvelt Prezident Kitabxanasının açılış mərasimində səsləndirilib. ABŞ Prezidenti Hörmüz boğazındakı vəziyyət barədə əlavə məlumat verməyib. Onun sözləri bölgədə davam edən geosiyasi gərginlik fonunda diqqət çəkib. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımalarının əsas marşrutlarından biri hesab olunur.

ABŞ və İran arasında keçirilən dolayı texniki danışıqlar yekunlaşıb. Tərəflər uzunmüddətli sülhə dair ciddi irəliləyiş əldə etməsələr də, daha əvvəl razılaşdırılmış məsələləri müzakirə ediblər. Görüş Hörmüz boğazında yaranmış gərginlik və qarşılıqlı hərbi hücumlardan sonra baş tutub. Danışıqlarda texniki və diplomatik mövzular əsas müzakirə predmeti olub. Yeni razılaşmanın əldə olunduğu barədə məlumat verilməyib. Ekspertlər hesab edirlər ki, dialoqun davam etməsi regional sabitlik üçün vacibdir. Növbəti danışıqların vaxtı hələ açıqlanmayıb.

ABŞ ilə İran arasında dolayı danışıqlarda irəliləyiş əldə olunması Avropada qaz qiymətlərinin sabit qalmasına təsir göstərib. Qətər Hörmüz boğazı ilə bağlı aparılan danışıqlarda müsbət nəticələrin olduğunu açıqlayıb. Ekspertlər bildirirlər ki, bazar hazırda əsasən enerji sektorundakı fundamental göstəriciləri izləyir. Bununla yanaşı, ABŞ və İran rəsmilərinin bəyanatları qiymətlərə təsir göstərə bilər. Neft qiymətləri də son ayların ən aşağı səviyyələrindən birinə enib. Hörmüz boğazında gəmi hərəkətində tədricən bərpa müşahidə olunur. Analitiklər hesab edirlər ki, bölgədə sabitliyin qorunması qlobal enerji bazarı üçün həlledici əhəmiyyət daşıyır.

Omanın xarici işlər naziri Bədr bin Həməd əl-Busaidi Niderlandın xarici işlər naziri Tom Berendsen ilə telefon danışığı aparıb. Tərəflər Hörmüz boğazında dəniz nəqliyyatının bərpası istiqamətində görülən diplomatik işləri müzakirə ediblər. Danışıq zamanı enerji, nəqliyyat və təchizat zəncirlərində əməkdaşlığın genişləndirilməsi də gündəmdə olub. Məlumat Omanın Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən yayılıb. Tərəflər regional sabitliyin iqtisadi əlaqələr üçün əhəmiyyətini vurğulayıblar. Görüşdə logistika sahəsində koordinasiyanın artırılması məsələləri də müzakirə edilib. Hörmüz boğazında təhlükəsiz gəmiçiliyin təmin olunması əsas mövzulardan biri olub.

Fransanın CMA CGM gəmiçilik şirkəti Hörmüz boğazında vəziyyətin tam normallaşmasının bir neçə ay çəkəcəyini açıqlayıb. Şirkətin rəhbəri Rodolf Saade yaxın günlərdə vəziyyətin yaxşılaşacağına ümid etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatlarından sonra şirkətin bir neçə gəmisi Fars körfəzində qalıb. Münaqişə bölgədə dəniz daşımalarına təsir göstərməkdə davam edir. Sülh dövründə dünya neftinin təxminən beşdə biri Hörmüz boğazından daşınır. Buna görə də bölgədəki vəziyyət qlobal enerji bazarı üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ekspertlər tam sabitliyin bərpasının vaxt aparacağını bildirirlər.

ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vens İranın regionda sabitliyi poza biləcək addımlar atacağı təqdirdə Prezident Donald Trampın müxtəlif cavab variantlarına malik olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, ABŞ nümayəndə heyəti Dohada İranla dolayı danışıqlar aparır. Danışıqlarda əsas diqqət Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyinə yönəlib. Vens ABŞ-nin İrana zərbələrinin boğazda təhlükəsiz hərəkətin təmin edilməsi məqsədi daşıdığını iddia edib. İran isə nüvə silahı hazırladığı barədə ittihamları rədd edir və proqramının dinc xarakter daşıdığını bildirir. ABŞ və İran arasında danışıqlar davam edir. Tərəflər bölgədə gərginliyin azaldılması yollarını müzakirə edirlər.