Beynəlxalq Enerji Agentliyi qlobal neft təchizatının bu il sutkada 4,3 milyon barel azalacağını proqnozlaşdırıb. Bu göstərici əvvəlki 3,7 milyon barellik proqnozdan yüksəkdir. Hörmüz və Babül-Məndəb boğazlarında vəziyyətin qeyri-müəyyən qalması təchizat gözləntilərinə təsir edib. IEA qlobal neft təchizatının sutkada 102,02 milyon barelə düşəcəyini bildirib. Davam edən müharibənin neft bazarında kəsiri artırdığı qeyd olunub.

Hörmüz boğazından keçən gəmilərin sayı son bir həftənin ən aşağı səviyyəsinə enib. Kpler məlumatlarına görə, çərşənbə axşamı boğazda cəmi 8 gəmi qeydə alınıb. Bu göstərici əvvəlki 10 günün gündəlik orta göstəricisi olan 12 gəmidən xeyli aşağıdır. Müqayisə üçün, İranın boğazı bağlamasından əvvəl bu marşrutdan gündə 130-140 gəmi keçirdi.

Beynəlxalq Siyasət Araşdırmaları Mərkəzinin vitse-prezidenti Rəşid əl-Məhənədi ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı danışıqların davam etdiyini bildirib. O, tərəflərin sərt açıqlamalarına baxmayaraq diplomatik həll imkanlarının qaldığını qeyd edib. Ekspert İranın Hörmüz boğazına nəzarəti təhlükəsizlik məsələsi və danışıqlarda təsir vasitəsi kimi gördüyünü deyib. Lakin onun sözlərinə görə, Tehranın bu təsir imkanları əvvəlki gücünü itirir. Gəmiçiliyin sərbəstliyinin məhdudlaşdırılması beynəlxalq səviyyədə qəbul edilmir. Ekspert regional mexanizm yaradılması ehtimalını mümkün variant kimi qiymətləndirib.

İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Möhsün Rzayi Hörmüz boğazının ABŞ-nin davranışını dəyişməyənədək açılmayacağını bildirib. O, Vaşinqtonu regionda qeyri-sabitliyin əsas səbəbi olmaqda ittiham edib. Rzayi ABŞ-dən müharibəni dayandırmağı və İranın dondurulmuş vəsaitlərini azad etməyi tələb edib. İran rəsmisi İran-Oman arasında mümkün keçid razılaşmasının boğazın ümumi açılması məsələsindən ayrı olduğunu qeyd edib. O, Çinlə münasibətlərin strateji əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb. Tehran və Pekinin beynəlxalq platformalarda əməkdaşlığını yüksək qiymətləndirib. Hörmüz boğazının açılması ilə bağlı diplomatik müzakirələr davam edir.

Qətər İran və Oman arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı danışıqların kritik mərhələdə olduğunu açıqlayıb. Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Macid əl-Ənsari su yolunun tezliklə açılmasının vacib olduğunu bildirib. Doha Hörmüz boğazının siyasi təzyiq vasitəsinə çevrilməməli olduğunu vurğulayıb. Qətər həmçinin Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistan arasındakı müdafiə əməkdaşlığına müsbət yanaşdığını açıqlayıb. Qəzza məsələsinə toxunan əl-Ənsari HƏMAS-ın son addımlarından sonra irəliləyiş olduğunu bildirib. O, razılaşmanın həyata keçirilməsi üçün İsrail tərəfinə beynəlxalq təzyiq göstərilməsinə çağırıb. Qətər regional sabitlik üçün diplomatik səylərin davam etdirilməsinin vacibliyini qeyd edib.

Qətər İran və Oman arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı danışıqların irəliləmiş mərhələyə çatdığını açıqlayıb. Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Macid əl-Ənsari müzakirələrin kritik mərhələdə olduğunu bildirib. Doha bölgədə gərginliyin azaldılması istiqamətində bütün diplomatik səyləri dəstəklədiyini qeyd edib. Qətər vasitəçi ölkə kimi Hörmüz boğazının tezliklə açılmasını istəyir. Danışıqlar əsasən dəniz nəqliyyatının bərpası və təhlükəsiz keçidin təmin olunması məsələlərini əhatə edir. Hörmüz boğazının vəziyyəti qlobal enerji bazarları üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Bölgədə diplomatik həll axtarışları davam edir.

Neft qiymətləri ABŞ-İran münasibətlərində gərginliyin artması fonunda yüksəlib. "Brent" neftinin qiyməti 89,45 dollara, ABŞ neftinin qiyməti isə 84,04 dollara çatıb. Qiymət artımına Trampın İrandan təzminat tələb etməsi və sülh razılaşması ilə bağlı qeyri-müəyyənlik səbəb olub. Bazarlarda Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı ümidlərin azalması narahatlıq yaradıb. Hər iki əsas neft göstəricisi iyulun sonundan bəri ən yüksək səviyyəyə yüksəlib. Tramp ABŞ-nin Hörmüz boğazına nəzarət etdiyini bildirib. Bölgədəki gərginlik enerji bazarlarında riskləri artırmaqda davam edir.

ABŞ-nin Strateji Neft Ehtiyatı 1983-cü ildən sonra ilk dəfə 300 milyon barreldən aşağı düşüb. ABŞ Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, ehtiyatların həcmi 298,7 milyon barrel təşkil edir. Ehtiyatların azalmasına pandemiya dövründə və Rusiya-Ukrayna müharibəsi zamanı həyata keçirilən böyük həcmli neft buraxılışları səbəb olub. Hörmüz boğazındakı gərginlik fonunda ABŞ 2026-cı ildə ehtiyatlardan əlavə 172 milyon barrel neft istifadə etməyi planlaşdırır. Strateji ehtiyatın ümumi tutumu 713,5 milyon barrel olsa da, hazırkı səviyyə son onilliklərin ən aşağı göstəricilərindən biridir. ABŞ Energetika Nazirliyi ehtiyatların təhlükəsiz minimum həddinin 70 milyon barrel olduğunu bildirib. Neft ehtiyatlarının azalması enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı müzakirələri artırıb.

Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti həftəsonu kəskin azalıb. Dəniz nəqliyyatını izləyən məlumatlara görə, keçidlərin sayı cümə günü 15-dən bazar günü 6-ya enib. 17 gəminin İranın birtərəfli müəyyən etdiyi marşrutdan istifadə etdiyi bildirilib. Daha 10 gəminin hansı marşrutla hərəkət etdiyi müəyyən edilməyib. Gəmi hərəkətinin azalması bölgədə təhlükəsizlik narahatlıqlarının artdığı vaxtda baş verib. Eyni dövrdə Bab əl-Məndəb boğazında 116 keçid qeydə alınıb. Hörmüz boğazındakı vəziyyət qlobal enerji daşımaları üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

İqtisadçı Frederik Şnayder Hörmüz boğazının bağlanmasının Körfəz ölkələrinə ciddi təsir göstərdiyini bildirib. Xüsusilə Küveyt, Bəhreyn və Qətərin alternativ marşrut imkanlarının məhdud olduğu qeyd olunub. Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin alternativ yolları olsa da, bunların itkiləri tam kompensasiya edə bilmədiyi vurğulanıb. Yəməndə husilərin Qırmızı dənizdə yaratdığı məhdudiyyətlərin vəziyyəti ağırlaşdırdığı bildirilib. Körfəz ölkələrinin maliyyə ehtiyatları ilə vəziyyəti idarə etdiyi, lakin iqtisadi yükün artdığı qeyd olunub. Alternativ marşrutların Hörmüz boğazını tam əvəz edə bilməyəcəyi bildirilib. Neft qiymətlərinin artımının ehtiyatların istifadəsi və Rusiyanın ixracının artması ilə məhdudlaşdırıldığı qeyd edilib. Gələcəkdə gübrə qiymətlərinin yüksəlməsi kimi əlavə iqtisadi təsirlərin yarana biləcəyi vurğulanıb.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai Omanla Hörmüz boğazı ilə bağlı danışıqların rəvan getdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, bəzi qüvvələr razılaşmaya mane olmağa çalışır. Bəqayi Omanla anlaşmanın əldə olunmasının mümkün olduğunu və bunun danışıqlarda mühüm mərhələ olacağını qeyd edib. İran rəsmisi mane olan tərəflərin adını açıqlamayıb. O, ABŞ-nin Hörmüz boğazındakı fəaliyyətlərini tənqid edib və bunun su yolunun təhlükəsizliyinə mənfi təsir etdiyini bildirib. Tehran ABŞ-nin dəniz mühasirəsini təcavüz aktı kimi qiymətləndirir. İran və Oman arasında danışıqlar Hörmüz boğazında gəmiçiliyin gələcəyi ilə bağlı davam edir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla müharibə məsələsində eskalasiyanı artırmaq əvəzinə gözləmə siyasəti seçir. ABŞ administrasiyası rəsmiləri Trampın yaxın hərbi addımlar barədə əvvəlki sərt mövqeyini yumşaltdığını bildiriblər. Vaşinqton İran iqtisadiyyatına tətbiq edilən təzyiqlərin nəticələrini izləyir. ABŞ Hörmüz boğazındakı vəziyyətin və neft ixracına məhdudiyyətlərin İran iqtisadiyyatına təsir etdiyini hesab edir. Bəzi müşahidəçilər ABŞ-nin uzunmüddətli müharibə üçün sursat ehtiyatları ilə bağlı çətinlik yaşaya biləcəyini bildirirlər. Administrasiya rəsmiləri İran rəhbərliyi daxilində fikir ayrılıqlarının yarana biləcəyini düşünürlər. Onların fikrincə, iqtisadi təzyiq zamanla nəticə verə bilər. Bununla belə, bəzi rəsmilər müharibə şəraitinin İran cəmiyyətində əks təsir yarada biləcəyini də qeyd edirlər.