#İran-İsrail qarşıdurması

İsrail Baş Prokurorluğu Hayfa Mərkəzi Məhkəməsinə 27 yaşlı Şimon Azarzar adlı Hərbi Hava Qüvvələri zabitinə qarşı rəsmi ittiham aktı təqdim edib. Həyfa körfəzində yerləşən Kiryat Yam şəhərində yaşayır və İran kəşfiyyatınaİsrail hərbi obyektləri və məkanları haqqında məlumat və şəkillər ötürməkdə günahlandırılır. İsrail Polisi və Təhlükəsizlik Xidməti (ŞABAK) tərəfindən yayılan birgə açıqlamaya görə, Şimon Azarzar və həyat yoldaşı — hər ikisi də yəhudi və İsrail vətəndaşı — ötən ilin oktyabr ayında İrana casusluq şübhəsi ilə saxlanılıb. Onların birbaşa İran kəşfiyyatından təlimat aldıqları iddia olunur.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmail Baqai Kanadada keçirilən G7 xarici işlər nazirlərinin toplantısının yekun bəyanatında İran əleyhinə yer alan iddiaları əsassız, məsuliyyətsiz və qəbuledilməz adlandırıb. Bəqai bildirib ki, G7 üzv ölkələrinin məsuliyyətsiz mövqeyini təkrarlaması – üç Avropa ölkəsi və ABŞ-ın JCPOA-nın (Nüvə Razılaşması) mübahisələrin həlli mexanizmindən sui-istifadə edərək BMT Təhlükəsizlik Şurasının İranla bağlı daha əvvəl ləğv edilmiş qətnamələrini bərpa etməsi kimi qanunsuz və əsassız addımını dəstəkləmələri – beynəlxalq hüquqa zidd bir hərəkətin təsdiqlənməsi deməkdir.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibinə və Təhlükəsizlik Şurasına müraciət edərək, ABŞ və İsrailin “beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyə qarşı ciddi pozuntulara və cinayətlərə” görə məsuliyyətə cəlb olunması üçün tədbir görülməsini tələb edib. Əraqçi 2025-ci il noyabrın 11-də BMT Baş katibi Antoniu Quterreşə və Təhlükəsizlik Şurasına ünvanladığı məktubda BMT-ni həm ABŞ, həm də İsrail rejimi üçün cavabdehliyin təmin olunması istiqamətində lazımi addımlar atmağa çağırıb və bu cinayətləri törədənlərin ədalət qarşısına çıxarılmasının vacibliyini vurğulayıb.

İran Xarici İşlər Nazirliyi İsrail rejiminin Livanın müxtəlif bölgələrinə qarşı apardığı hərbi təcavüzü qətiyyətlə pisləyib. Cümə günü yayılan açıqlamada nazirlik Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, beynəlxalq icma və regional ölkələrin işğalçı rejimin hərbi təcavüzünə qarşı durmaq və bu rejimi məsuliyyətə cəlb edib cəzalandırmaq öhdəliyini vurğulayıb. Nazirlik İsrail rejiminin toxunulmazlığı və genişlənmə siyasətinin regionda sülh və təhlükəsizlik üçün təhlükəli nəticələr doğuracağı barədə xəbərdarlıq edib.

Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (MAQATE) baş direktoru Rafael Qrossi bildirib ki, İran, Qərblə gərginliyin daha da artmaması üçün BMT müfəttişləri ilə əməkdaşlığını “ciddi şəkildə yaxşılaşdırmalıdır”. Qrossi açıqlamasında bildirib ki, MAQATE İyun ayında İranla İsrail arasında başlayan müharibədən bəri İranda 10-dan çox yoxlama həyata keçirib. Lakin müfəttişlərə ABŞ tərəfindən bombalanmış bəzi nüvə obyektlərinə – Fordo, Nətənz və İsfahana – daxil olmağa icazə verilməyib.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian bəyan edib ki, ölkəsi müharibə axtarışında deyil, lakin müdafiə qabiliyyətini gücləndirib və düşmən tərəfindən ediləcək hər hansı bir səhvə dərhal və dağıdıcı cavab veriləcək. Prezident bu sözləri bazar ertəsi Tehranda, Kirman vilayətinin qubernatoru və İran parlamentinin nümayəndələri ilə görüş zamanı deyib. Görüşdə ölkənin cənub vilayətindəki problemlər və onların həlli yolları, eləcə də sanksiyalar və xarici təhdidlər müzakirə olunub.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Baqai bildirib ki, Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) baş direktoru Rafael Qrossi İranın nüvə proqramının tamamilə sülh məqsədli xarakter daşıdığını yaxşı bilir. Baqai “Əl-Cəzirə”yə verdiyi müsahibədə qeyd edib ki, Qrossinin əsassız bəyanatları ABŞ və İsrail rejiminin İrana qarşı təcavüzkar hərəkətlərinə zəmin yaradıb. O, ABŞ tərəfindən dəstəklənən İsrailin iyun ayının ortalarında İrana qarşı başladığı hərbi hücuma işarə edib.

Müxalif sağçı “Yisrael Beitenu” partiyasının lideri Avigdor Liberman bu gün, cümə günü İranın İsrailə qarşı gözlənilməz hücum həyata keçirməsi ehtimalı barədə xəbərdarlıq edib.AzerVoice xəbər verir ki, bu xəbərdarlıq iki ölkə arasında son müharibədən sonra gərginliyin davam etdiyi bir vaxtda səslənib.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian, ölkəsinin nüvə silahı istehsal etmək niyyətində olmadığını bir daha təsdiqləyib. Pezeşkian, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) 80-ci Baş Assambleyasının iclasında etdiyi çıxışında açıqlayıb. "Bir daha bu iclasda açıq şəkildə bildirirəm ki, İran heç vaxt nüvə bombası istehsal etməyi hədəfləməyib və etməyəcək"- deyə qeyd edib. Pezeşkian, bu mövqeyin İran lideri Ayətullah Əli Xamenenin fətvasına əsaslandığını vurğuladı və İsrailin Qəzza və bölgədəki insanlıq əleyhinə cinayətlərinə diqqət çəkdi.

İran məhkəmə hakimiyyətinin məlumatına görə, ölkədə İsrail kəşfiyyatı lehinə casusluqda ittiham edilən Babək Şahbazi edam olunub. Məhkəmənin rəsmi saytı “Mizan Online” bu gün açıqlama yayaraq bildirib ki, “Şahbazi barəsində çıxarılan edam hökmü Ali Məhkəmə tərəfindən təsdiqləndikdən sonra bu səhər asılmaqla icra edilib”. İran mediasının məlumatına görə, Şahbazi ölkədəki server otaqları və hərbi-təhlükəsizlik obyektləri ilə bağlı məlumat toplamaq üçün soyutma sistemləri quraşdırıcısı kimi fəaliyyətindən istifadə edib.

İranın iyun ayında İsrail və ABŞ-ın hücumları nəticəsində zədələnmiş nüvə obyektlərinin hazırda bərpası müşahidə olunmur. İsrail ordusu isə bu mərhələdə həmin obyektlərə yeni zərbələr endirməyi planlaşdırmır. Bunu İsrail ordusunun Baş Qərargahının Əməliyyat İdarəsinin briqada komandiri İsrail Şumer ordu radiosuna müsahibəsində bildirib. “Hazırda müharibə zamanı zədələnmiş İranın nüvə və raket imkanlarının bərpası aparılmır” - deyə, Şumer qeyd edib.