"Axios" xəbər saytının ABŞ rəsmilərinə istinadən verdiyi məlumata görə, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin (HDQ) gəmiləri Hörmüz boğazı və onun ətrafındakı strateji sularda mövqelərini gücləndirir. Bu addım, İran ordusunun və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) boğazdan keçən kommersiya gəmilərinə və neft tankerlərinə qarşı mümkün hücum cəhdlərinin qarşısını almaq məqsədi daşıyır.

Müharibə zamanı İran Hərbi Dəniz Qüvvələri son onilliklərin ən ağır zərbəsini aldı: 150-yə yaxın hərbi dəniz vasitəsi sıradan çıxdı, yüzlərlə hərbçi həlak oldu. Ölənlər arasında Hörmüz boğazının bağlanması doktrinasının memarı sayılan "İnqilab Keşikçiləri Korpusu"nun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələrinin komandanı Əli Rza Təngsiri və dəniz kəşfiyyatının rəhbəri Behnəm Rezai də var. Bu, sadəcə avadanlıq itkisi deyil, qeyri-ənənəvi dəniz müharibəsində qərar qəbul etmə və beyin mərkəzinə endirilən bir zərbə idi.

Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası aralarındakı müharibə fonunda İraq üzərindəki təzyiq rıçaqlarını işə salmaqda davam edirlər. Vaşinqton Bağdad hökuməti ilə əlaqəli bəzi tərəfləri "İran milislərinə maliyyə və əməliyyat dəstəyi verməkdə" ittiham edir, Tehran isə "İraq xalqının müqavimətini və mətanətini" alqışladığını bəyan edir.

Cəmi bir gündən az davam edən danışıqlar, üç dəqiqəni keçməyən qısa bir mətbuat konfransı ilə və heç bir ciddi irəliləyiş olmadan başa çatdı. Şənbə günü günortadan sonra başlayan ABŞ-İran müzakirələri bütün gecə boyu, təxminən 21 saat davam etdi. C.D. Vens İslamabadda jurnalistlərin qarşısına çıxanda Pakistan paytaxtında artıq günəş doğmuşdu. ABŞ vitse-prezidenti bildirdi: "Razılığa gələ bilmədik. Qırmızı xətlərimizin nə olduğunu çox aydın şəkildə izah etdik... Onlar isə şərtlərimizi qəbul etməməyi seçdilər".

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı hərbi əməliyyatların dayandırıldığını və tərəflər arasında iki həftəlik atəşkəs elan edildiyini bəyan edib. VOA xəbər verir ki, bu qərar, Trampın İrana verdiyi ultimatuumun bitməsinə dəqiqələr qalmış Pakistanın vasitəçiliyi ilə əldə olunub.

Misrin ABŞ-İsrail koalisiyası ilə İran arasında davam edən müharibədə nümayiş etdirdiyi diplomatik fəallıq regional nüfuzunu artırmaq istəyən bir dövlətin addımı deyil. Bu, əslində, müharibənin öz iqtisadiyyatına və geosiyasi mövqeyinə dağıdıcı təsirlərini artan narahatlıqla izləyən bir ölkənin müdafiə reaksiyasıdır.

ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsinin başlamasından cəmi iki gün sonra, Tehran hərbi cəhətdən ondan üstün olan rəqibi qarşısında sağ qalmaq üçün münaqişənin miqyasını genişləndirmək strategiyasına əl atdı. Bu çərçivədə İran Livandakı proksisi olan "Hizbullah"ı döyüşə çağırdı. Lakin bu müharibəyə qoşulmaq, hər tərəfdən sıxışdırılan qruplaşmanın taleyini necə həll edəcək sualına Tehrandan hələ də rəsmi nə də qeyri rəsmi cavab var. İran üçün sona qədər vuruşmağa - əslində isə son livanlını belə qurban etməyə - hazır olan Hizbullah savaşda qalib gələcəyini iddia edir. Hələ də “Zillətin onlardan uzaq” olduğunu söyləyərək İsrail məngənəsində sıxılmağa davam edir.

Regionda bir tərəfdən İran, digər tərəfdən isə Amerika Birləşmiş Ştatları və İsrail arasında görünməmiş bir müharibə yaşanarkən, dörd Körfəz ölkəsi – Qətər, Küveyt, Bəhreyn və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) illərdir mülki və ticari örtük altında "yatan" və müharibə zamanı hərəkətə keçməyə başlayan İranın "İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu" (SEPAH) və Livandakı "Hizbullah"a bağlı qrupların dağıdıldığını elan edirlər.

Hazırda davam edən genişmiqyaslı ABŞ-İsrail-İran müharibəsinin nəticələri ilə bağlı suallara cavab vermək asan deyil. İranın itkiləri hər keçən gün artır və Tehran rejiminin dözümlülük qabiliyyəti ciddi sınaq qarşısındadır. Müharibənin bu və ya növbəti mərhələsində nələrin baş verəcəyi isə rejimin daxili birliyini nə dərəcədə qoruya biləcəyindən asılıdır.

İranın yeni Ali rəhbəri Müctəba Xamenei İsrailin hava zərbəsi nəticəsində həlak olan Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının baş katibi Əli Laricani ilə bağlı rəsmi başsağlığı mesajı yayımlayıb. O, Laricaninin qatillərinin bu hərəkətə görə ağır bədəl ödəyəcəklərini bəyan edib.

ABŞ Prezident Donald Tramp administrasiyası amerikalı diplomatlara müttəfiq ölkələrə təzyiq göstərmək barədə göstəriş verib. Vaşinqton müttəfiqlərindən İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) və Livanın "Hizbullah" qruplaşmasını terror təşkilatları siyahısına salmağı tələb edir.

İran hazırkı münaqişəyə struktur baxımından tükənmiş bir vəziyyətdə daxil olub. İllərlə davam edən sanksiyalar onun iqtisadiyyatına ciddi ziyan vurub, 2023-cü il 7 oktyabr hücumlarından sonra İsrail və ABŞ-la ardıcıl toqquşmalar səbəbindən isə bir vaxtlar ən mühüm nüfuz alətlərindən sayılan regional vəkil şəbəkəsinin effektivliyi azalıb. Daxildə isə illərlə davam edən repressiyalar və iqtisadi tənəzzüldən sonra İslam Respublikasına qarşı xalqın narazılığı artıb, Əli Xameneinin islahat tələblərinə dəfələrlə məhəl qoymaması bu narazılığı daha da şiddətləndirib. Buna görə də bir çox müşahidəçilərə elə gəlirdi ki, bu amillər tək bir nəticəyə aparır: uzun bir müharibə rejimin süqutu ilə nəticələnə bilər.