#BMT TŞ

Rusiya və digər BMT Təhlükəsizlik Şurası üzvləri BƏƏ-nin Əbu-Dabi şəhərində yerləşən Barakah nüvə stansiyasına dron hücumunu pisləyib. Hücumun İraqdakı İran dəstəkləyən qruplardan qaynaqlandığı bildirilib. BMT Təhlükəsizlik Şurası üzvləri, o cümlədən Çin və ABŞ, hücumları qəti şəkildə pisləyib. Hücum heç bir qrup tərəfindən iddia edilməyib.

Küveyt və Qətər Səudiyyə Ərəbistanına qarşı həyata keçirilən pilotsuz uçuş aparatları (PUA) hücumlarını qətiyyətlə pisləyən açıqlamalar yayıblar. Küveyt bu təcavüzü Mart ayında Körfəz infrastrukturunun qorunması məqsədilə qəbul olunmuş BMT Təhlükəsizlik Şurasının 2817 saylı qətnaməsinin pozulması kimi qiymətləndirib və Səudiyyə təhlükəsizlik tədbirlərinə dəstəyini ifadə edib.

İtalyan filosofu Antonio Qramşi 1930-cu ildə yazırdı: "Köhnə dünya ölür, yenisi isə doğulmaq üçün mübarizə aparır". Qramşinin marksist baxışlarına baxmayaraq, o, özünü "Tramp dövrü"nün ruhuna yaxın hiss edərdi. Burada "köhnə dünya" – ABŞ-ın İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Qərbdə qurduğu, Soyuq Müharibədəki qələbəsindən sonra isə dünyaya yaydığı beynəlxalq sistemdir. Bu layihə müəyyən qədər sülh, rifah və azadlıq təmin edərək dünyanı dəyişdirdi. Lakin bu köhnə sistem bu gün öz missiyasını tükəndirib.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı müharibələrin qarşısını almaq və beynəlxalq münaqişələri daha ədalətli şəkildə tənzimləmək məqsədilə yaradılıb. Bu ideya, əvvəlki Millətlər Liqasının sülhü qorumaq sahəsindəki uğursuzluğuna cavab olaraq formalaşıb. İkinci Dünya müharibəsinin genişlənməsi ABŞ, Böyük Britaniya və Sovet İttifaqını yeni beynəlxalq mexanizm yaratmağa sövq edib. Nəticədə 1942-ci ilin yanvarında 26 ölkə Almaniya, İtaliya və Yaponiyaya qarşı BMT Bəyannaməsini imzalayıb.

Argentina diplomatı Rafael Qrossi beynəlxalq arenada liderlik rollarına yeni gələn şəxs deyil. O, İranın nüvə ambisiyaları ətrafında gedən mübahisələrin mərkəzində duran ən tanınmış fiqurlardan biridir. BMT tərəfindən dəstəklənən və mürəkkəb nüvə məsələlərinə nəzarət edən beynəlxalq qurum - Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) baş direktoru kimi Qrossi, İran rejimi ilə onun həssas nüvə proqramı mövzusunda çoxsaylı gərgin dialoqların içində olub.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ABŞ dəstəyi ilə Avropa ölkələrinin İrana qarşı BMT Təhlükəsizlik Şurası (TŞ) qətnamələrini bərpa etmək təşəbbüsünü yenidən sərt tənqid edib. Bəqai bildirib ki, üç Avropa ölkəsinin JCPOA (2015-ci il nüvə sazişi) üzrə mübahisə mexanizmindən sui-istifadəsi heç bir hüquqi nəticə doğurmur və 2231 saylı qətnamə mətninə əsasən müəyyən olunmuş tarixdə – 18 oktyabr 2025-ci ildə – qüvvədən düşməlidir.

Yaponiya Baş naziri İşiba Şigeru, İsrailin iki dövlətli həll prosesini əngəlləyən addımlarını davam etdirməsi halında ölkəsinin Fələstin dövlətini tanıya biləcəyini bəyan edib. İşiba, BMT-nin 80-ci Baş Assambleyasında çıxışı zamanı İsrailin Qəzzadakı hücumlarını “qətiyyən qəbuledilməz” adlandıraraq onların dərhal dayandırılmasının vacibliyini vurğulayıb.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi BMT Təhlükəsizlik Şurasını diplomatiyaya üstünlük verməyə və qarşıdurmadan çəkinməyə çağırıb. Nazir bildirib ki, 2015-ci il nüvə anlaşmasında iştirak edən üç Avropa tərəfinə “lazımsız və qarşısı alına biləcək böhranın” yaranmaması üçün məntiqli və həyata keçirilə bilən plan təqdim edib.