#İsrail

Hizbullahın baş katibi Naim Qassem İranı yüksək qiymətləndirərək ona təşəkkür məktubu ünvanlayıb. O, İranın regionda “müqavimət qüvvələrinə” güc və dəstək verdiyini bildirib. Qassem İsrailin bəzi cəbhələrdə hərbi əməliyyatları dayandırmasını razılaşmanın nəticəsi kimi təqdim edib. O, İranın siyasi və hərbi təzyiqlərə baxmayaraq mövqeyini qoruduğunu deyib. Hizbullah rəhbəri İranı “qürur və şərəf simvolu” adlandırıb. Məktubda Tehran–Hizbullah münasibətlərinin strateji xarakter daşıdığı vurğulanıb. Açıqlama regiondakı gərginlik fonunda diqqət çəkib.

Donald Tramp ərəb ölkələrinin gələcəkdə “İbrahim Sazişlərinə qoşula biləcəyini bildirib. O, İranla bağlı vəziyyətin bu prosesə maneə yaratdığını qeyd edib. Tramp ölkələrin tezliklə razılaşmaya daxil olacağına ümid etdiyini deyib. Bununla belə, bəzi dövlətlər Fələstin məsələsi həll olunmadan normallaşmaya qarşıdır. Mövzu Yaxın Şərqdə diplomatik proseslərin gələcəyi baxımından əhəmiyyət daşıyır. ABŞ administrasiyası regionda genişlənmiş əməkdaşlıq modeli görmək istəyir. Bu bəyanat İsrail–ərəb münasibətləri kontekstində diqqət çəkir.

İranın xarici işlər nazirinin müavini Məcid Taxt-Rəvançi memorandumda Livanda mümkün atəşkəs pozuntularına qarşı mexanizm nəzərdə tutulduğunu bildirib. Sənədin bütün cəbhələrdə müharibənin dayandırılmasını əhatə etdiyi qeyd olunub. O, xüsusi nəzarət mexanizminin icra üçün işə salınacağını vurğulayıb. ABŞ-ın müttəfiqləri adından öhdəlik götürdüyü bildirilib. Livan da daxil olmaqla bütün regionda hərbi əməliyyatların dayandırılması məqsəd kimi göstərilib. Rəsmilər bu addımın sabitlik üçün vacib olduğunu deyiblər. Mexanizmin pozuntuların qarşısını almağa yönəldiyi qeyd edilib. Mövzu regional diplomatiyanın əsas gündəmində qalır.

Nəbih Berri və Məhəmməd Baqir Qalibaf İran–ABŞ memorandumunu müzakirə ediblər. Görüşdə xüsusilə Livanla bağlı müddəa diqqət mərkəzində olub. Tərəflər İsrailin hərbi əməliyyatlarının dayandırılmasını tələb ediblər. Livanın suverenliyinə hörmət və işğal olunmuş ərazilərdən çıxış məsələsi vurğulanıb. ABŞ və təminatçı tərəflərin məsuliyyəti ön plana çıxarılıb. Müzakirələrin məqsədi Livandakı vəziyyətin sabitləşdirilməsi kimi göstərilib. Regional gərginliyin azaldılması əsas prioritetlərdən biri olub. Mövzu İran–ABŞ razılaşması fonunda aktuallığını qoruyur.

Hakan Fidan ABŞ–İran razılaşmasının region üçün mühüm diplomatik addım olduğunu bildirib. O, bu sənədin daimi təhlükəsizlik arxitekturasının qurulmasına töhfə verə biləcəyini qeyd edib. Türkiyə rəsmisi Hörmüz boğazının açıq qalmasının qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün vacib olduğunu vurğulayıb. Fidan sülh mühitinə zərər verən ritorikadan uzaq durulmasının əhəmiyyətini də qeyd edib. O, razılaşmanın sabotaj olunması ehtimalına dair xəbərdarlıq edib. İsrailin Livan və Suriyaya hücumları ilə bağlı narahatlıq ifadə olunub. Türkiyə bölgədə sabitliyin uzunmüddətli təminini dəstəklədiyini bildirib. Razılaşma regionda yeni təhlükəsizlik modelinin əsasını qoya bilər.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Yaxın Şərqdəki təhlükəsizlik dinamikası ilə bağlı kəskin bəyanat yayaraq bildirib ki, Tehran İsrailin Livan ərazisini işğal etməkdə davam etməsini ABŞ ilə əldə olunmuş qarşılıqlı anlaşma memorandumunun birbaşa pozulması kimi qiymətləndirəcək.

Benyamin Netanyahu İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısının alınmasının İsrail üçün əsas məqsəd olaraq qaldığını bildirib. O, bu barədə canlı mətbuat konfransında danışıb. Baş nazir İsrailin nüvə təhlükəsini aradan qaldırmaq istiqamətində fəaliyyətini davam etdirəcəyini vurğulayıb. Netanyahu İranın nüvə silahına sahib olmasına imkan verməyəcəklərini bəyan edib. Onun sözlərinə görə, bu məqsəd üçün bütün zəruri addımlar atılacaq. Açıqlama İran-ABŞ razılaşması fonunda verilib. İsrail rəhbərliyinin mövqeyində dəyişiklik olmadığı diqqətə çatdırılıb. Mövzu regionda təhlükəsizlik müzakirələrinin əsas istiqamətlərindən biri olaraq qalır.

İsrailin sabiq baş naziri Naftali Bennett İrana qarşı daha sərt siyasət yürüdülməsinə çağırış edib. O bildirib ki, hakimiyyət dəyişərsə, Tehrana təzyiqlər artacaq. Bennettin fikrincə, yeni rəhbərlik İran məsələsində daha qətiyyətli mövqe nümayiş etdirməlidir. Sabiq baş nazir Benyamin Netanyahunun fəaliyyətini də tənqid edib. O, mövcud hökumətin İran siyasətini uğursuz adlandırıb. Bennettin açıqlamaları seçkilər öncəsi siyasi mübarizənin bir hissəsi kimi qiymətləndirilir. İsraildə İran siyasəti yenidən əsas müzakirə mövzularından birinə çevrilib. Bu bəyanat ölkənin gələcək xarici siyasəti ilə bağlı sualları artırıb.

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu mətbuat konfransında ölkəsinin təhlükəsizlik mübarizəsinin davam etdiyini bildirib. O qeyd edib ki, İsrail ciddi təhlükələrdən yayınmağa nail olsa da, proses başa çatmayıb. Baş nazir milli təhlükəsizliyin əsas prioritet olaraq qaldığını vurğulayıb. Netanyahu İsrailin öz maraqlarını qorumaqda qərarlı olduğunu deyib. O, təhlükələrə qarşı bütün imkanların saxlanıldığını bildirib. Baş nazir İran-ABŞ razılaşmasının detalları barədə geniş məlumat verməyib. Bununla belə, Tel-Əvivin ehtiyatlı mövqeyi diqqət çəkib. Netanyahunun açıqlamaları İsrailin gələcək addımları ilə bağlı müzakirələri gücləndirib.

İsrailin Livanın cənubundakı Nəbatiyyə şəhərinə hücumları davam edir. Şəhərin ətrafında fasilələrlə raket və artilleriya atəşləri qeydə alınır. Hücumlar nəticəsində beşmərtəbəli yaşayış binası dağılıb. Şəhərdə və ətraf qəsəbələrdə geniş dağıntılar yaranıb. Sakinlər evlərində qalan əşyalarını xilas etməyə çalışırlar. Bir çox ailə təhlükəsizlik səbəbindən yaşayış yerlərinə qayıda bilmir. Bölgədə vəziyyət gərgin olaraq qalır. Yerli əhali humanitar çətinliklərlə üzləşməkdə davam edir.

İsraildə İran-ABŞ razılaşması ilə bağlı fərqli mövqelər səsləndirilir. Bir qrup vətəndaş Donald Trampın İsraili dəstəksiz qoyduğunu düşünür. Onların fikrincə, razılaşma İranın mövqeyini gücləndirir. Digərləri isə diplomatik həll yolunu dəstəkləyir və bölgədə gərginliyin azalmasını müsbət qiymətləndirirlər. Razılaşmanın Livanı da əhatə etməsi xüsusilə müzakirələrə səbəb olub. ABŞ-nin İsrailə təzyiq göstərdiyi barədə məlumatlar da narazılıq yaradıb. İsveçrədə imzalanması gözlənilən memorandum bölgədə yeni siyasi reallıq formalaşdıra bilər. İsraildə isə bu proses ətrafında fikir ayrılığı davam edir.