Müasir coğrafi məkanda Əfqanıstan çox vaxt yalnız son onilliklərin siyasi böhranları və hərbi münaqişələri fonunda təhlil edilsə də, qədim dövrün sənədli və arxeoloji sənədləri bu regionun bəşər sivilizasiyasının ən mühüm inkişaf və transformasiya mərkəzlərindən biri olduğunu sübut edir. Kökləri paleolit dövrünün ilkin insan düşərgələrinə qədər uzanan Əfqanıstan coğrafiyası, tarixin müxtəlif dövrlərində Şərq və Qərb mədəniyyətlərinin, Cənubi Asiya və Mərkəzi Asiyanın etnik kütlələrinin daxili qovşaq nöqtəsi rolunu oynamışdır. Keçid xarakterli təbii geostrateji mövqeyi bu ərazini həm böyük fatehlərin hərbi yürüş hədəfinə çevirmiş, həm də fərqli dini inancların, memarlıq üslublarının və ticari-iqtisadi sistemlərin birgə mövcud olduğu unikal sivilizasiya ocağına çevirmişdir. Bu əhatəli ensiklopedik araşdırmada, regionun tarixöncəsi dövrlərindən başlayaraq bürünc əsrini, Əhəməni idarəçiliyini, helenistik transformasiyanı və Kuşan imperiyasının qızıl əsrini heç bir ixtisara və qısaltmaya yol vermədən, tam akademik təfərrüatı ilə təhlil edirik:

Görkəmli tarixçi Xəlil İnalcık, II Məhəmmədi imperiyanın həqiqi qurucusu kimi qəbul edir və Fatehin İstanbulu fəth etməsi ilə birlikdə Fətrət dövrünün real mənada başa çatdırıldığını bildirir. Bu dövrdə boğazlarda Osmanlı mütləq hakimiyyəti qurulmuş, Balkanlarda sərhədlər Dunay çayına qədər genişləndirilmiş və buralardakı torpaqların tam təhlükəsizliyi təmin edilmişdir. Beləliklə, Anadolu və Rumelidəki Osmanlı torpaqları bir-biri ilə birləşdirilmişdir. Ağqoyunlu hökmdarı Uzun Həsən təhlükəsinin tamamilə ortadan qaldırılması, osmanlıların həm Teymur dövründən etibarən düşdükləri "şərqdən gələcək təhlükə sindromu"ndan qurtulmalarını, həm də digər kiçik bəyliklərin ondan alacağı mənfi hərbi dəstəyin qarşısını kəsərək, Anadolu torpaqlarında mütləq hakimiyyətin bərqərar olmasını sığortalamışdır. Krımın və Qara dəniz sahillərinin Osmanlı İmperiyasına daxil edilməsi ilə birlikdə, Qara dəniz hövzəsində rəsmi mütləq üstünlük qurulmuşdur.

İran prezidenti Məsud Pezeşkian ölkədə keçirilən matəm mərasimlərini Xameneinin nüfuzunun göstəricisi kimi qiymətləndirib. O, xalqın kütləvi iştirakını “böyüklüyün sübutu” adlandırıb. Dövlət agentliyinin məlumatına görə, prezident ABŞ və İsrailin reaksiyasına da toxunub. O, bu münasibəti xarici tərəflərin mövqeyi kimi şərh edib. Mərasimlərin geniş iştirakla davam etdiyi bildirilir. Rəsmilər ölkədə matəm atmosferinin güclü olduğunu deyir. Bu açıqlama diqqət çəkib.

Misir Avropa İttifaqından 1,5 milyard avro maliyyə yardımının yaxın günlərdə köçürüləcəyini gözləyir. Bu barədə Misirin xarici işlər naziri Qahirədə keçirilən mətbuat konfransında məlumat verib. Yardım 5 milyard avroluq makromaliyyə paketinin bir hissəsidir. Qalan vəsaitin iki tranşla ödəniləcəyi bildirilib. Avropa İttifaqı artıq 2 milyard avro ayırıb. Ödənişlərin payızın əvvəlinə qədər tamamlanması gözlənilir. Proqram 7,4 milyard avroluq daha geniş razılaşmanın tərkib hissəsidir.

Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan İsrailin ABŞ–İran anlaşmasını pozmağa çalışdığını bildirib. O bu açıqlamanı İstanbulda Pakistanın baş naziri ilə görüş zamanı verib. Ərdoğan Türkiyənin regionda sülh səylərinə dəstək verməyə hazır olduğunu deyib. O, vasitəçilik prosesinin çətin olduğunu qeyd edib. Türkiyə prezidenti İsraili regional sülhü pozmamağa çağırıb. O, Suriya və Livandakı gərginliklərə də diqqət çəkib. Açıqlama region siyasətində diqqət çəkib.

İstanbulda Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan ilə Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif arasında görüş başlayıb. Tərəflər əvvəlcə Vahdettin Sarayında rəsmi qarşılanma mərasimindən sonra təkbətək danışıqlara keçiblər.

Qəzza zolağında son 48 saat ərzində 16 nəfər həlak olub, 16 nəfər isə yaralanıb. Yerli Səhiyyə Nazirliyinin məlumatına görə, ölənlər arasında həm birbaşa hücumlarda həyatını itirənlər, həm də dağıntılar altından çıxarılan cəsədlər var.

İyulun 7-8-də Ankarada keçiriləcək NATO Zirvəsi alyansın gələcək strategiyasının müəyyənləşdirilməsi baxımından son illərin ən mühüm görüşlərindən biri hesab olunur. Zirvədə ABŞ, Avropa, NATO və Türkiyənin prioritetləri eyni masa arxasında müzakirə ediləcək. Analitiklərin fikrincə, görüşün nəticələri yalnız alyansın gələcək fəaliyyət istiqamətlərini deyil, həm də Avropanın təhlükəsizlik arxitekturasını formalaşdıracaq.

Azadlıq uğrunda mübarizənin, yenilməz iradənin və demokratiyanın rəmzinə çevrilmiş İstiqlaliyyət Bəyannaməsinin iki yüz əlli il əvvəl 4 iyul tarixində imzalanması ilə müstəqilliyini elan etmiş Amerika Birləşmiş Ştatları təkcə yerləşdiyi qitədə deyil, bütövlükdə dünyada yeni nizamın qurulmasına təkan verdi. Ötən dövr ərzində şanlı inkişaf yolu keçmiş Birləşmiş Ştatlar bu gün qlobal arenada hər bir cəhətdən güclü və qüdrətli dövlətdir. Hazırda Sizin əzmlə və qətiyyətlə həyata keçirdiyiniz siyasət sayəsində ölkənizin əldə etdiyi möhtəşəm nailiyyətlərin sayı artır, beynəlxalq aləmdə liderliyi, etibarı və yüksək nüfuzu daha da möhkəmlənir.

İraqda korrupsiya ittihamı ilə yüksək vəzifəli şəxslərə qarşı aparılan genişmiqyaslı həbslər fonunda ölkənin son onilliklərdə korrupsiya səbəbindən nə qədər iqtisadi zərərə məruz qaldığı yenidən gündəmə gəlib. İraq hökumətinin açıqlamasına görə, indiyədək maliyyə və inzibati korrupsiya işləri üzrə 21 yüksək vəzifəli şəxs saxlanılıb. Digər şübhəlilərin tutulması istiqamətində hüquq-mühafizə orqanlarının əməliyyatları davam edir.

İraqın qədim xalq yaradıcılığı nümunələrindən biri hesab edilən "husa" adlanan xalq nəğmələri və coşqulu şüarlar əsrlər boyu qəbilələrin tarixini, kimliyini və mənəvi dəyərlərini yaşadan mühüm mədəni irs kimi qorunub saxlanılıb. İslamdan əvvəlki dövrlərdən günümüzədək davam edən bu ənənə yalnız müxtəlif mərasimlərdə səsləndirilən sözlər toplusu deyil, həm də qəbilələrin keçmişini, qəhrəmanlıq salnaməsini və ictimai yaddaşını gələcək nəsillərə ötürən mühüm vasitə hesab olunur.

JPMorgan yaxın dövrdə qızılın qiymətində böyük artım gözləmir. Bankın fikrincə, tələbin zəifləməsi və real faiz dərəcələrinin təsiri qiymətləri məhdud diapazonda saxlayacaq. Bununla yanaşı, 2026-cı ilin ikinci yarısından etibarən bazarda bərpa gözlənilir. Proqnoza görə, üçüncü rübdə qızılın orta qiyməti 4 300, dördüncü rübdə isə 4 500 ABŞ dolları olacaq. JPMorgan 2027-ci ildə də qiymət artımının davam edəcəyini düşünür. Bank bunu mərkəzi bankların alışlarının və fiziki tələbin artması ilə əlaqələndirir. Uzunmüddətli perspektivdə qızıla müsbət baxış saxlanılır.