Hizbullah Livan hökumətini İranla münasibətləri gücləndirməyə çağırır. İsrailə qarşı İranın Livanı müdafiə etmək üçün verdiyi cavab mənəvi, siyasi və döyüş sahəsində öhdəlik mesajı olaraq qiymətləndirilir. Qrup, bu münasibətlərin hər iki ölkənin mənafeyinə xidmət etməli olduğunu bildirir və Livan hakimiyyətlərini regional imkanlardan yararlanmaq üçün İranın dəstəyini istifadə etməyə səsləyir.

Livanın Hizbullah hərəkatı ölkə hakimiyyətini İranla rəsmi münasibətləri yenidən qurmağa və əməkdaşlığı genişləndirməyə çağırıb. Hizbullahın yaydığı bəyanatda bildirilib ki, İranın İsrailə qarşı həyata keçirdiyi raket hücumu Livan xalqına dəstəyin və Tehran rəhbərliyinin ölkəyə qarşı siyasi, mənəvi və hərbi öhdəliyinin göstəricisidir.

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu son açıqlamasında İranın bölgədə yeni təhlükəsizlik reallığı formalaşdırmağa çalışdığını iddia edib və buna imkan verməyəcəklərini bəyan edib. Netanyahu bildirib ki, Hizbullahın İsrail ərazisinə atəş açmasından sonra Beyrutda və İranda müəyyən hədəflərə qarşı əməliyyatlar həyata keçirilməsi barədə göstəriş verib. Onun sözlərinə görə, bu əməliyyatlardan sonra hücumlar dayanıb. İsrail hökumətinin başçısı həmçinin xəbərdarlıq edərək qeyd edib ki, ölkəsinə qarşı yeni hücumlar baş verərsə, buna daha sərt cavab veriləcək. Açıqlama bölgədə İsrail, İran və Hizbullah arasında gərginliyin yenidən artdığı və təhlükəsizlik vəziyyətinin diqqətlə izlənildiyi bir dövrdə səsləndirilib.

İsrail ordusu Livanın cənubunda yerləşən Sur şəhərinin Zuqaq əl-Mufdi məhəlləsində yaşayan sakinlərə ərazini təcili tərk etmələri barədə xəbərdarlıq edib. İsrail tərəfi mümkün əməliyyatın Hizbullah qüvvələrinə qarşı yönələcəyini iddia edir. Təxliyə çağırışında sakinlərə Zəhrani çayının şimal hissəsinə keçmək tövsiyə olunub. Hücumun vaxtı açıqlanmasa da, əvvəlki oxşar hadisələr göstərir ki, belə xəbərdarlıqlardan sonra qısa müddət ərzində hərbi əməliyyatlar həyata keçirilə bilir. Son çağırış İsrail və Hizbullah arasında artan gərginlik fonunda edilib və Livanın cənubunda yeni qarşıdurma riskləri ilə bağlı narahatlıqları daha da artırıb. Bölgədə təhlükəsizlik vəziyyəti diqqətlə izlənilir.

İsrailin İrana qarşı həyata keçirdiyi hücumları dayandırdığı barədə yayılan məlumatlar Yaxın Şərqdə vəziyyətin gələcəyi ilə bağlı diqqəti yenidən diplomatik proseslərə yönəldib. İsrail mediasının məlumatına görə, qərar ABŞ Prezidenti Donald Trampın müraciətindən sonra qəbul olunub. Məlumatlarda bildirilir ki, Tramp ilə Benyamin Netanyahu arasında telefon danışığından sonra gərginliyin daha da artmasının qarşısını almaq məqsədilə hücumların dayandırılması qərarı verilib. Bununla yanaşı, İsrail tərəfi Hizbullah tərəfindən mümkün yeni hücumlar olacağı halda Livanda hərbi əməliyyatların yenidən başlaya biləcəyinə işarə edib. Hələlik məlumatlar rəsmi şəkildə təsdiqlənməsə də, bölgədə son günlər aparılan diplomatik səylər və atəşkəs çağırışları fonunda bu xəbərlər xüsusi diqqətlə izlənilir.

İran və İsrail arasında yenidən başlayan qarşılıqlı hücumlar bölgədə gərginliyi kəskin şəkildə artırıb. İsrailin İranın bir neçə şəhərinə endirdiyi zərbələr və İranın buna cavab olaraq həyata keçirdiyi raket hücumları aprel ayında əldə olunmuş atəşkəsin taleyi ilə bağlı ciddi suallar yaradıb. Tehran İsraili atəşkəsi pozmaqda ittiham edir, İsrail isə Livanda davam edən əməliyyatların təhlükəsizlik məqsədi daşıdığını bildirir. ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəfləri dərhal hücumları dayandırmağa çağırsa da, bölgədə vəziyyət qeyri-müəyyən olaraq qalır. Analitiklər hesab edirlər ki, son hadisələr Yaxın Şərqdə yeni qarşıdurma riskini artırmaqla yanaşı, diplomatik səylərin gələcəyini də sual altında qoyur. Mövcud vəziyyət atəşkəsin formal olaraq qüvvədə qalıb-qalmaması ilə bağlı müzakirələri daha da gücləndirib.

Livanın informasiya naziri Pol Morkosun açıqladığı son məlumatlar ölkədə davam edən hərbi qarşıdurmaların təhlükəsizlik qüvvələrinə ciddi təsir göstərdiyini ortaya qoyur. Mart ayından bəri İsrailin həyata keçirdiyi zərbələr nəticəsində Livan təhlükəsizlik qurumlarının 29 əməkdaşı həlak olub. Ölənlər arasında polis əməkdaşları, təhlükəsizlik qurumlarının nümayəndələri və hərbçilər də var. Son günlər baş verən hücumlar nəticəsində yüksək rütbəli zabitlərin də həyatını itirməsi diqqət çəkir. Livanın Səhiyyə Nazirliyi ölkədə hərbi əməliyyatlar zamanı ölənlərin ümumi sayının 3 min 613 nəfərə çatdığını açıqlayıb. Davam edən qarşıdurmalar fonunda ölkədə təhlükəsizlik və humanitar vəziyyətlə bağlı narahatlıqlar artır.

11 fevral 1979-cu ildə İran inqilabının qələbəsinin elan edilməsindən bir həftə sonra Tehrandan bütün dünyaya tarixi fotoşəkil yayılacaqdı. Bu şəkillər sonradan regionda baş verəcək fırtınaları, o cümlədən "Əqsa tufanı" əməliyyatını və onun üzərindəki İranın birbaşa daxili barmaq izlərini anlamaq baxımından əvəzsiz qaynaq rolunu oynayır. Şəkildə sadə bir xalçanın üzərində elə iki şəxs əyləşib ki, regionun yaxın tarixini onların hekayələrinə dərindən toxunmadan qətiyyətlə yazmaq qeyri-mümkündür. Onlardan birincisi İran inqilabının ali rəhbəri Ayətullah Xomeyni, ikincisi isə müasir Fələstin müqavimət hərəkatının rəhbəri Yasir Ərafatdır.

İran və İsrail arasında aylardır davam edən gərginlik yeni və daha təhlükəli mərhələyə daxil olub. ABŞ vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş kövrək atəşkəsin gələcəyi sual altında qalarkən, tərəflər arasında qarşılıqlı raket və hava zərbələri regionu yenidən genişmiqyaslı müharibə təhlükəsi ilə üz-üzə qoyub. Son hadisələr göstərir ki, münaqişə artıq yalnız İran və İsrail arasındakı qarşıdurma deyil, eyni zamanda Livan, Yəmən, Körfəz ölkələri, ABŞ və digər regional aktorları da əhatə edən çoxşaxəli geosiyasi böhrana çevrilməkdədir.

İraq hökuməti silahların yalnız dövlətin əlində cəmləşdirilməsini nəzərdə tutan öz xüsusi proqramının icrasını qətiyyətlə davam etdirəcəyini yenidən bəyan edib. Bu ərəfədə bəzi silahlı qruplaşmalar rəsmi orqanlarla əməkdaşlıq etməyə hazır olduqlarını nümayiş etdirsələr də, digər qruplaşmalar bu addımları rədd edərək, prosesi "müqavimət silahı"na qarşı yönəlmiş bir hədəf kimi qiymətləndiriblər.

Yaxın Şərq əhalisinin böyük əksəriyyəti simvolik olsa da eyni gündə, eyni vaxtda dünyaya gəlib. Onlar fərqinə varmırlar ki, həmin il öz ölkələrinin sabitliyinə, bu gününə və gələcəyinə olduqca baha başa gələn silinməz izlər qoyub. Həmin il elə fırtınalar, müharibələr və liderlər doğurdu ki, onların xəyalları və yaratdıqları təhlükələr boy göstərdikləri coğrafi xəritələrin sərhədlərini aşdı. Hətta bəzi ekspertlər hesab edirlər ki, həmin tarixlə ABŞ-İsrail ittifaqının İrana və onun raket arsenalına qarşı apardığı müharibədən sonra bu gün Hörmüz boğazında yaşananlar arasında birbaşa və qırılmaz bir bağ mövcuddur. Söhbət, ondan sonra gələn heç bir ilin öz əhəmiyyəti və ya təhlükəliliyi baxımından onunla rəqabət apara bilmədiyi 1974-cü ildən bəhs edirik.

ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlamasından 100 gün keçməsinə baxmayaraq, tərəflər arasında davamlı sülh razılaşması əldə olunmayıb. Bu müddət ərzində Vaşinqton və Tehran bir neçə dəfə razılığa yaxınlaşsa da, əsas fikir ayrılıqları danışıqların nəticəsiz qalmasına səbəb olub. Münaqişə fevralın sonunda ABŞ və İsrailin İrana qarşı birgə həyata keçirdiyi “Epik Qəzəb” əməliyyatı ilə başlayıb. Tehran buna cavab olaraq İsrail ərazisinə və Körfəz regionundakı ABŞ hərbi obyektlərinə zərbələr endirib.

UNIFIL Livanın cənubunda İsrailin Livan ordusuna qarşı həyata keçirdiyi hücumları “ağır pozuntu” kimi qiymətləndirib. Sülhməramlı qüvvələr həlak olan hərbçilərin ailələrinə başsağlığı verib və bu cür hücumların Livanın suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1701 saylı qətnaməsinə zidd olduğunu bildirib. 1701 saylı qətnamə 2006-cı ildə İsrail-Hizbullah müharibəsinin dayandırılması və 2024-cü ilin noyabrında əldə edilmiş atəşkəsin əsasıdır.

Livanın cənubunda hərbi qarşıdurmaların daha da şiddətləndiyi bildirilir. Son hücumlar nəticəsində azı 10 nəfər həyatını itirib. Həlak olanlar arasında yüksək rütbəli hərbçilərin də olması hadisənin miqyasını daha da artırıb. Bölgədə bir sıra yaşayış məntəqələri üçün köçürülmə göstərişləri verilib, müxtəlif ərazilərdə tüstü və dağıntılar müşahidə olunur. Eyni zamanda qarşı tərəfdən raket atəşlərinin açıldığı barədə məlumatlar yayılıb. Müşahidəçilər bölgədə son aylarda davam edən gərginliyin yeni mərhələyə keçdiyini qeyd edirlər.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Livan prezidenti Cozef Aunun Tehranın ölkənin daxili işlərinə qarışmaması ilə bağlı çağırışına sərt reaksiya verib. Əraqçi sosial şəbəkədə paylaşdığı açıqlamada Aunun bəyanatlarını tənqid edərək bildirib ki, onun fikirlərindən belə çıxır ki, guya Livan ərazilərini işğal edən, əhalini didərgin salan və ölkəni hər gün bombardman edən tərəf İrandır.

Hizbullah Cənubi Livanda İsrail hərbi mövqelərinə səkkiz ayrı hücum həyata keçirib. Döyüşçülər Zawtar əl-Şərqiya və Yohmor əl-Şaqif ərazilərinə raket salvo və artilleriya mərmiləri atıb, daha sonra Ababil intihar dronları ilə Al-Qantara şəhərində İsrail hərbi maşınlarını hədəf alıblar. Hücum nəticəsində İsrailin rabitə maşını və Namera zirehli personal daşıyıcısı yanıb. Həzbollahun açıqlamasına görə, hücumlar cümə günü səhərdən günortaya qədər davam edib. Bu əməliyyatlar İsrailin Cənubi Livana etdiyi hava zərbələri və artilleriya atəşinə cavabdır. Hücumlar bölgədə gərginliyi artıraraq İsrail-Livan sərhədində sabitliyi təhlükəyə atıb və beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini çəkir.

Hizbullah Bofor qalası ətrafında İsrailin Merkava tankını raketlə məhv etdiyini açıqlayıb. Qala, cənub Livan şəhəri Nabatiyə yaxınlığında yerləşir və İsrail qüvvələri tərəfindən üç gün əvvəl ələ keçirilib. Qala ətrafında bir neçə İsrail əsgəri döyüşlərdə həlak olub. Həmçinin qəsəbənin kənarında yeni yaradılmış İsrail logistik dəstək mərkəzi hədəfə alınıb.

Hizbullah rəhbəri Naim Qassem bildirib ki, Livan əhalisi və kəndləri İsrail ordusunun hücumuna məruz qaldığı müddətcə Şimali İsrail təhlükə altında qalacaq. O, həmçinin Hizbullahın mövqeyinin siyasi razılaşmalarla və atəşkəs və ya İsrailin geri çəkilməsi ilə əlaqələndirilməsini rədd edib və torpaq və xalq uğrunda mübarizənin məqsədinin azad gələcək nəsillərin doğma yurdlarında yaşaması olduğunu vurğulayıb.

Hizbullahın rəhbəri Naim Qassem Livan hökumətinin İsraillə apardığı danışıqları “üzr istəyilməz” adlandırıb və atəşkəs razılaşmasını “təslim və məğlubiyyət” kimi qiymətləndirib. Qassemin bu sərt açıqlamaları Livan-İsrail münasibətlərindəki gərginliyi yenidən diqqət mərkəzinə çıxarıb.

İtaliya Xarici İşlər Naziri Antonio Tajani Livan və İsrail arasında atəşkəsi dəstəklədiyini açıqlayıb. Tacani bildirib ki, Hizbullah İsrailə qarşı əməliyyatları dayandırmalı və Livanın qanuni hökumətinin qərarlarına əməl etməlidir. Tacani həmçinin Livan dövlət institutlarının və silahlı qüvvələrinin gücləndirilməsinə dəstək verəcəyini qeyd edib.

Avropa İttifaqının xarici siyasət rəhbəri Kaya Kallas Livan və İsrail arasında əldə olunmuş atəşkəs sazişini alqışlayıb. Razılaşmanın genişmiqyaslı qarşıdurmanın qarşısını almaq imkanı yaratdığı vurğulanıb. Kallas bildirib ki, təhlükəni azaltmaq üçün Livan dövlətinin gücləndirilməsi, institutlarının möhkəmləndirilməsi və zorakılıq üzərində monopoliyanın bərpası vacibdir. EU Livan ordusuna əlavə 100 milyon avro dəstək verəcəyini açıqlayıb.

Livan Prezidenti atəşkəs çərçivəsini jurnalistlərə təqdim edib. Danışıqlar Livan üçün üstünlüklər yaradıb və yekun, hərtərəfli atəşkəs üçün son fürsət hesab olunur. ABŞ atəşkəsin vaxtını və mexanizmini müəyyən edəcək, keçmiş prezident Donald Tramp birbaşa zəmanətçi kimi çıxış edəcək. Pilot zonalar üzrə ordunun yerləşdirilməsi və digər tədbirlər Livan tərəfindən beynəlxalq və daxili tərəflərlə koordinasiya olunub.

Livan və İsrail arasında əldə olunmuş atəşkəs neft qiymətlərində enişə səbəb olub. Brent neftinin fyuçers qiyməti 96,67 dollar, ABŞ WTI neftinin qiyməti isə 95,12 dollar olub. Atəşkəs sazişi, ABŞ-İsrail-İran münaqişəsinin sona çatmasına və Hürmüz Boğazının yenidən açılmasına ümidləri artırıb. PVM analitiki Con Evans İranın Livana qarşı İsrail təcavüzünün dayandırılmasını tələb etdiyini və bu sahədə irəliləyiş olduğunu bildirib.

ABŞ Dövlət Katibi Marko Rubio Livan və İsrail rəsmiləri arasında keçirilən görüşlərin birgə bəyanat və fəaliyyət planı ilə nəticələnməsini ümid etdiyini bildirib. Görüşlər Livandakı İsrail və İran dəstəyi ilə fəaliyyət göstərən Hizbullah arasında döyüşlərin dayandırılması və uzunmüddətli sülhün təmin olunması məqsədilə baş tutub. Rubio görüşlərin Vaşinqton tərəfindən təşkil edildiyini vurğulayıb və tərəflərin sülh istiqamətində konkret addımlar atacağına ümid etdiyini qeyd edib.