ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazında baş verən qarşılıqlı hücumlar neft qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb olub. Brent markalı neft 72,03 dollara, WTI nefti isə 69,67 dollara çatıb. Analitiklər bazarda risklərin hələ də yüksək olduğunu bildirir, lakin iştirakçılar tədarükün bərpasının qlobal enerji balansına təsirini diqqətdə saxlayır. Təhlillərə görə, tədarükün yavaş bərpası qiymətlərdə əlavə yüksəliş riskini artırır və neft bazarında qeyri-müəyyənlik fonu davam edir.

Uşaqlara üzr istəməyin əhəmiyyətini öyrətmək, onların empatiya və sosial məsuliyyət hissini gücləndirmək üçün çox vacibdir. Türkiyəli neyropsixoloq Merve Tuğçe Doğru mövzu ilə bağlı mühüm məqamlara toxunub. Mütəxəssis bildirir ki, bu prosesdə uşağı məcburi üzr istətmək onlarda empatiya hissini zəiflədə bilər və məsuliyyət duyğusunun formalaşmasına mane ola bilər. Bunun əvəzinə, uşaqlara üzr istəməyin nə demək olduğunu və niyə vacib olduğunu izah etmək daha effektivdir.

Qlobal kosmik tədqiqatlar və fundamental atmosfer elmləri çərçivəsində, ABŞ-nin Aeronavtika və Kosmik Fəza Milli İdarəsi (NASA) planetimizin aşağı atmosfer qatlarındakı dinamikanın kosmik mühitə və hava şəraitinə göstərdiyi təsirləri öyrənəcək yeni bir missiya konsepsiyasını rəsmi olaraq təsdiqləyib. Bu strateji elmi proqram qlobal naviqasiya sistemləri (GPS), Yerətrafı orbitdə fəaliyyət göstərən peyklər, eləcə də kosmik fəzada missiya yerinə yetirən astronavtların təhlükəsizliyi üçün kritik əhəmiyyət kəsb edən proqnozlaşdırma imkanlarını təkmilləşdirmək məqsədi daşıyır. Müasir rəqəmsal və kosmik aparat təminatına əsaslanan bu layihə çərçivəsində planetimizi əhatə edən ionosfer və termosfer qatlarındakı fiziki keçid prosesləri birbaşa kosmik orbitdən idarə olunan xüsusi sistemlərlə monitorinq ediləcək.

ABŞ-da Amazon-un “Prime Day” kampaniyası zamanı onlayn alış-veriş xərcləri 26,4 milyard dolları keçib. Adobe Analytics-in məlumatına görə, bu göstərici ötən illə müqayisədə 9,3 faiz artım deməkdir. İstehlakçılar əsasən elektronika, məişət texnikası və gündəlik tələbat mallarına üstünlük veriblər. Lakin orta sifariş dəyəri 53,34 dollardan 47,66 dollara düşüb. Mütəxəssislər bunu inflyasiya və alıcılıq gücünün azalması ilə əlaqələndirirlər. Endirimlərin ötən illə oxşar səviyyədə qalması da diqqət çəkib. Bu tendensiyanın gələcək alış-veriş mövsümünə təsir edəcəyi gözlənilir. ABŞ istehlakçısının dəyişən davranışı bazarda yeni trendlər yaradır.

ABŞ hökumətinin Anthropic şirkətinə “Fable 5” süni intellekt modelinə çıxışı bərpa etməyə yaxın olduğu bildirilir. Axios-un məlumatına görə, qərar Tramp administrasiyası tərəfindən nəzərdən keçirilir. Şirkət iyunun 12-də qəbul edilən ixrac nəzarəti qərarından sonra “Mythos 5” və “Fable 5” modellərinə girişi dayandırmışdı. Bu addım süni intellekt texnologiyalarının təhlükəsizlik riskləri ilə bağlı narahatlıqlar fonunda atılmışdı. Hazırda məsələ ilə bağlı rəsmi təsdiq yoxdur. Anthropic və Ağ Ev açıqlama verməkdən imtina edib. Qərarın qəbul edilməsi ABŞ-da AI siyasətinə təsir göstərə bilər. Proses texnologiya sektorunda diqqətlə izlənilir.

Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen İsrail və Livan arasında imzalanmış çərçivə sazişini müsbət qarşılayıb. O, bu razılaşmanı regionda gərginliyin azaldılması istiqamətində mühüm addım kimi dəyərləndirib. Fon der Lyayen ABŞ-ın vasitəçilik roluna görə təşəkkürünü bildirib. Onun sözlərinə görə, Yaxın Şərqdə sabitlik Livandakı vəziyyətdən birbaşa asılıdır. O, əsas mərhələnin silahlı qeyri-dövlət qrupların silahsızlaşdırılması olduğunu vurğulayıb. Avropa İttifaqı Livanın suverenliyinin qorunmasını və ərazi bütövlüyünün təmin olunmasını dəstəkləyir. Eyni zamanda, köçkünlər üçün 100 milyon avro humanitar yardım ayrıldığı açıqlanıb. Açıqlama regionda diplomatik proseslərin intensivləşdiyi bir dövrdə verilib.

OpenAI GPT-5.6 modelinin geniş ictimaiyyət üçün istifadəyə verilməsini təxirə saldığını açıqlayıb. Şirkətin bildirdiyinə görə, model ilkin mərhələdə yalnız əvvəlcədən yoxlanılmış məhdud sayda tərəfdaşın istifadəsinə veriləcək. Bu qərarın ABŞ hökumətinin müraciətindən sonra qəbul edildiyi qeyd olunur. Məlumata əsasən, qabaqcıl süni intellekt modellərinin milli təhlükəsizlik baxımından yarada biləcəyi risklər Vaşinqtonda ciddi müzakirə olunur. ABŞ rəsmiləri texnologiya şirkətlərindən belə sistemlər üçün daha güclü təhlükəsizlik tədbirləri və nəzarət mexanizmləri tətbiq etməyi tələb edirlər. OpenAI-nin qərarı süni intellekt sahəsində təhlükəsizlik və dövlət nəzarəti ilə bağlı müzakirələrin daha da gücləndiyini göstərir. Şirkət modelin tam istifadəyə veriləcəyi tarix barədə hələlik əlavə məlumat açıqlamayıb. Bu addım qabaqcıl süni intellekt texnologiyalarının tənzimlənməsi ilə bağlı yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.

Avropa İttifaqında aviasiya yanacağı ilə bağlı mümkün çatışmazlıq yenidən narahatlıq doğurur. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin rəhbəri Fatih Birol daha əvvəl Avropanın məhdud yanacaq ehtiyatlarına diqqət çəkmişdi. Hazırda bazarda sabitlik qorunsa da, hava nəqliyyatına yüksək tələbatın ilin ikinci yarısında təchizat problemləri yarada biləcəyi bildirilir. Avropa Komissiyası vəziyyəti yaxından izlədiyini açıqlayıb. Energetika üzrə komissar Dan Yorgensen üzv ölkələrin zərurət yaranacağı təqdirdə milli ehtiyatlardan istifadə edə biləcəyini bildirib. O qeyd edib ki, Komissiya belə bir qərarın həyata keçirilməsində əlaqələndirici rol oynamağa hazırdır. Eyni zamanda, dünya enerji bazarlarında Brent markalı neftin qiymətinin 5 faizdən çox ucuzlaşması diqqət çəkib. Ekspertlər hesab edirlər ki, yanacaq bazarında baş verən dəyişikliklər yaxın aylarda Avropanın hava nəqliyyatı sektoruna birbaşa təsir göstərə bilər.

BMT-nin Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı Hörmüz boğazında qalan 11 mindən çox dənizçinin təxliyəsini müvəqqəti dayandırıb. Qərar bölgədə bir yük gəmisinə mərmi düşməsindən sonra verilib. Təşkilatın baş katibi Arsenio Dominqes bildirib ki, bəzi ekipajlar artıq təxliyə edilsə də, əməliyyatın davamı üçün təhlükəsizlik təminatları kifayət etmir. Onun sözlərinə görə, dənizçilərin və xilasetmə qruplarının təhlükəsizliyi təmin olunmadan təxliyə prosesini davam etdirmək mümkün deyil. Hörmüz boğazında son günlər yaşanan insidentlər beynəlxalq gəmiçiliyə dair narahatlıqları daha da artırıb. Bölgədəki gərginlik enerji daşımaları və dəniz nəqliyyatı üçün ciddi risk yaradır. BMT qurumu təhlükəsizlik şəraiti yaxşılaşdıqdan sonra təxliyə planlarına yenidən baxa bilər. Hadisə Hörmüz boğazında humanitar və təhlükəsizlik böhranının dərinləşdiyini göstərir.

Hörmüz boğazında təhlükəsizlik vəziyyətinin gərginləşməsi dəniz daşımalarına ciddi təsir göstərməkdə davam edir. BMT-nin Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının baş katibi Arsenio Dominqes bildirib ki, son günlər ərzində bölgədən 115 gəmi və 2 500 dənizçi təxliyə olunub. Təxliyə tədbirləri beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədi daşıyır. Eyni vaxtda Pakistan ABŞ tərəfindən saxlanılmış Lenore/Davina gəmisinin 22 iranlı ekipaj üzvünün Kəraçiyə çatdırıldığını açıqlayıb. Pakistan rəsmilərinin sözlərinə görə, onların İrana təhlükəsiz qayıdışı üçün diplomatik hazırlıq işləri aparılır. Son günlər Hörmüz boğazında baş verən hadisələr beynəlxalq dəniz nəqliyyatına dair narahatlıqları daha da artırıb. Regionda təhlükəsizlik vəziyyəti beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən yaxından izlənilir. Dəniz daşımalarının fasiləsiz davam etməsi üçün diplomatik səylər davam etdirilir.

Venesuelada baş vermiş güclü zəlzələlərin nəticələri ölkənin bir çox bölgəsində həyatın normal axarını pozmağa davam edir. Sərhədsiz Həkimlər təşkilatı bildirir ki, mobil rabitə və internet xidmətlərinin olmaması humanitar yardımın əlaqələndirilməsini çətinləşdirir. Ən ağır vəziyyət La Quayra şəhərində müşahidə olunur. Burada bəzi yaşayış məntəqələri hələ də elektrik enerjisiz qalıb. Yerli hakimiyyət orqanları evlərini itirmiş insanların yerləşdirilməsi üçün idman komplekslərini müvəqqəti sığınacaqlara çevirirlər. Minlərlə insan təhlükəsizlik səbəbindən gecəni küçələrdə və meydanlarda keçirib. Onların bir hissəsi evlərinin dağılması, digərləri isə binaların qəzalı vəziyyətdə olması səbəbindən geri qayıda bilmir. Humanitar təşkilatlar zərərçəkənlərin əsas ehtiyaclarının qarşılanması üçün yardım əməliyyatlarını davam etdirirlər.

Venesuelada baş vermiş dağıdıcı zəlzələlərin nəticələrinin miqyası hələ də tam müəyyənləşdirilməyib. Beynəlxalq humanitar yardım təşkilatı Project HOPE bildirir ki, fəlakətin real təsiri barədə dəqiq mənzərə formalaşmayıb. Təşkilatın prezidenti Kris Skoupek zəlzələləri ölkə tarixinin ən ağır təbii fəlakətlərindən biri kimi qiymətləndirib. O qeyd edib ki, hadisə Venesuelanın onsuz da mürəkkəb iqtisadi və humanitar problemlərlə üzləşdiyi bir vaxta təsadüf edib. Təşkilatın yerli əməkdaşlarının böyük hissəsinin təhlükəsiz olduğu müəyyən edilsə də, bəzi əməkdaşlarla hələ də əlaqə yaratmaq mümkün olmayıb. Hazırda əsas diqqət zərərçəkmiş əhalinin ən təcili ehtiyaclarının müəyyənləşdirilməsinə yönəldilib. Bu məqsədlə bütün mövcud resurslar səfərbər olunur və vəziyyət yerində qiymətləndirilir. Humanitar təşkilatlar hesab edirlər ki, qarşıdakı günlərdə fəlakətin real miqyası barədə daha dolğun məlumat əldə olunacaq.