İranın müdafiə nazirinin səlahiyyətlərini icra edən müavini Şahrox Şəhram ölkənin hərbi təchizat zəncirinin fəaliyyətini davam etdirdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, ABŞ zərbələri İranın hərbi istehsal sistemini sıradan çıxara bilməyib. Şəhram İran müdafiə sənayesinin geniş daxili istehsal imkanlarına malik olduğunu deyib. O, müharibənin başlanmasından sonra silah və hərbi avadanlıq istehsalının sürətlə artdığını iddia edib. İran rəsmisi istehsaldakı artımı “eksponensial” adlandırıb. Tehran hərbi sənayesinin müharibə şəraitinə uyğunlaşdığını nümayiş etdirməyə çalışır. Son məlumatlarda İranın raket obyektlərini və digər hərbi infrastrukturu sürətlə bərpa etdiyi də bildirilir. Şəhramın açıqlaması İranın hərbi imkanlarının zəiflədilməsi barədə iddialara cavab kimi qiymətləndirilə bilər.
Digər Dövlətlər
NATO-nun ali hərbi komandanlığı Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin dəstəklənməsi məsələsini müzakirə etmək üçün üzv ölkələrin nümayəndələrini bir araya gətirib. Videokonfrans avqustun 19-da müdafiə rəhbərləri səviyyəsində keçirilib. NATO bunun alyansın missiyası olmadığını xüsusi olaraq vurğulayıb. Təşkilat yalnız maraqlı üzv ölkələr arasında mümkün töhfələrin əlaqələndirilməsinə kömək edir. NATO müttəfiqləri İranla qarşıdurmaya alyans olaraq birbaşa qoşulmaqdan yayınmağa çalışırlar. Fransa və Böyük Britaniya NATO-dan kənarda təxminən 12 ölkədən ibarət koalisiya yaratmaq üzərində işləyir. Məqsəd Hörmüz boğazında gəmilərin təhlükəsiz keçidini təmin etməkdir. Uzunmüddətli mexanizmin həyata keçirilməsi üçün İranın razılığının da lazım olacağı bildirilir.
Sinaloa ştatının qubernatoru Ruben Roça üç aydan çox fasilədən sonra vəzifəsinə qayıdıb. ABŞ onu Sinaloa karteli ilə əlaqələrdə və narkotik qaçaqmalçılığına yardım etməkdə ittiham edir. Roça bütün ittihamları rədd edib. Meksika hakimiyyəti ABŞ-nin iddialarını təsdiqləyən kifayət qədər dəlil müəyyən etmədiyini bildirir. Meksika buna görə Roçanın həbs edilməsi və ABŞ-yə təhvil verilməsi istiqamətində addım atmayıb. ABŞ prokurorları Roça və daha doqquz şəxsin “Los Chapitos”la əməkdaşlıq etdiyini iddia edirlər. İttihama görə, bunun müqabilində rəsmilərə siyasi dəstək və rüşvət verilib. Roça isə ABŞ-dəki işi siyasi məqsədli və Meksikanın suverenliyinə qarşı yönəlmiş addım adlandırıb.
İran Hərbi Dəniz Qüvvələrinin komandanı Şəhram İrani ölkəsinin strateji boğaz və su yollarını müdafiə etməyə hazır olduğunu bildirib. O, bu ərazilərin İran üçün xüsusi əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb. İran donanması strateji su yollarında güclü mövcudluğunu davam etdirdiyini bildirir. İrani donanmanın əsas vəzifəsinin milli maraqları və ölkənin təhlükəsizliyini qorumaq olduğunu deyib. Komandan İran Silahlı Qüvvələrinin mümkün təhlükələrə qarşı hazır olduğunu vurğulayıb. O, rəqib qüvvələrin İranın maraqlarına qarşı addımlarına imkan verilməyəcəyini bildirib. Açıqlamada konkret boğazın adı çəkilməyib. Bununla belə, İran üçün əsas strateji su yollarından biri Hörmüz boğazıdır.
Çin ABŞ və İranı dialoqa və danışıqlara çağırıb. Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Lin Cien Pekinin birtərəfli sanksiyalara qarşı olduğunu bildirib. Çin beynəlxalq hüquqa və BMT Təhlükəsizlik Şurasının mandatına əsaslanmayan məhdudiyyətləri qəbul etmədiyini vurğulayıb. Lin Cien hərbi gücdən istifadənin vəziyyəti daha da gərginləşdirəcəyini deyib. Onun sözlərinə görə, təzyiq siyasəti heç bir tərəfin maraqlarına xidmət etmir. Pekin tərəfləri məsuliyyətli davranmağa çağırıb. Çin mövcud fikir ayrılıqlarının siyasi və diplomatik yollarla aradan qaldırılmasını istəyir. Açıqlama ABŞ-nin İrana qarşı yeni sanksiya təhdidləri fonunda verilib.
Böyük Britaniya məhkəməsi “Palestine Action” hərəkatının beş fəalı ilə bağlı qərar qəbul edib. Hakim onların terrorçuluq qanunları əsasında cəzalandırılmasını rədd edib. Beş fəal 2024-cü ilin avqustunda Börnlidəki “Barclays Bank” filialına ziyan vurmaqda təqsirli bilinib. Banka dəymiş ziyanın 212 min funt sterlinq olduğu açıqlanıb. Fəallar “Barclays”ın İsrailin “Elbit Systems” şirkətindəki səhmlərinə etiraz edirdilər. Qərar Preston Kral Məhkəməsində hakim Robert Altham tərəfindən açıqlanıb. Məhkəmə qarşısında toplaşan tərəfdarlar qərarı alqışlarla qarşılayıblar. Qərar fəalların terrorçuluqla bağlı qanunvericilik əsasında cəzalandırılmayacağını nəzərdə tutur.
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian müharibənin hazırkı mərhələdə başa çatdırılmasının daha məqsədəuyğun olduğunu bildirib. O, İranın hazırda “güclü və ləyaqətli mövqedə” olduğunu iddia edib. Pezeşkian danışıqlar nəticəsində əldə edilmiş razılaşmanı böyük nailiyyət adlandırıb. Sənədin İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən yekdilliklə təsdiqləndiyini bildirib. Prezident razılaşmada İranın təslim olmasını nəzərdə tutan müddəanın olmadığını deyib. Bununla yanaşı, Tehranı yenidən hədəfə alacaq hücuma sərt cavab veriləcəyini vurğulayıb. Pezeşkian müharibə və dəniz mühasirəsinin inflyasiya və iqtisadi çətinlikləri artırdığını da etiraf edib. O, qarşıdurmanın davamını istəyənlərin bunun yaratdığı çətinlikləri də qəbul etməli olduqlarını bildirib.
Çin ABŞ-nin Yaxın Şərqdə yeni iqtisadi təzyiq tədbirlərinə qarşı çıxıb. Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Lin Cien sanksiyaların münaqişənin həllinə kömək etməyəcəyini bildirib. Pekin tərəfləri siyasi və diplomatik vasitələrdən istifadə etməyə çağırıb. Çin birtərəfli ABŞ sanksiyalarına uzun müddətdir qarşı çıxır. Pekin BMT Təhlükəsizlik Şurasının razılığı olmadan tətbiq edilən məhdudiyyətlərin beynəlxalq hüquqi əsasının olmadığını bildirir. Açıqlama ABŞ-nin İrana iqtisadi təzyiqi artırdığı bir vaxtda verilib. Vaşinqton Pekinin Tehranla iqtisadi əlaqələrini azaltmasını istəyir. Çin isə iqtisadi təzyiq əvəzinə danışıqlar və diplomatiyanı müdafiə edir.
İranın müdafiə naziri vəzifəsini icra edən Seyid Məcid İbn ər-Rza ölkəsinin heç vaxt müharibəyə başlamadığını bildirib. O, İranın ərazisinə və təhlükəsizliyinə qarşı hərbi təcavüzə imkan verilməyəcəyini vurğulayıb. İran rəsmisi Tehranda cümə namazından əvvəl çıxış edib. O, son müharibəni ölkəsi üçün “ağır sınaq” adlandırıb. İbn ər-Rzanın sözlərinə görə, İran son qarşıdurmaya əvvəlki 12 günlük müharibə ilə müqayisədə daha güclü daxil olub. O, İranın hərbi və texnoloji imkanlarının təkmilləşdiyini iddia edib. Müdafiə rəsmisi ölkənin hərbi gücünün müharibəyə başlamaq deyil, mümkün hücumların qarşısını almaq məqsədi daşıdığını bildirib. Tehran öz ərazisinə, müstəqilliyinə və təhlükəsizliyinə qarşı hərbi təcavüzə cavab verəcəyini vurğulayıb.
İranın Çin alıcılarına xam neft təklifləri azalıb. Sentyabr və oktyabr üçün nəzərdə tutulan tədarük iyul və avqust səviyyəsindən aşağıdır. Əvvəllər daşınmış neft ehtiyatlarının bir hissəsi artıq satılıb. Təklifin azalması İran neftinin qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb olub. Əvvəllər güzəştlə satılan bəzi neft növləri artıq daha yüksək qiymətlə təklif edilir. İranın neft ixracı avqustda gündəlik təxminən 534 min barelə qədər azalıb. Çin İranın dəniz yolu ilə ixrac etdiyi neftin əsas alıcısıdır. Çin şirkətləri yaranan çatışmazlığı aradan qaldırmaq üçün İraq və Braziliya neftinə üz tutmağa başlayıblar.
İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ölkəsinin yeni ABŞ sanksiyalarına qarşı plan hazırlamalı olduğunu bildirib. Onun açıqlaması ABŞ-nin maliyyə naziri Skott Bessentin İrana qarşı daha sərt iqtisadi məhdudiyyətlər elan etməsindən sonra səsləndirilib. Qalibaf ABŞ-nin tədbirlərini “qəddar sanksiyalar” adlandırıb. O, İranın iqtisadi təzyiqlərin öhdəsindən gəlmək üçün əvvəlcədən hazırlıq görməli olduğunu deyib. Qalibaf müsəlman ölkələrinin zəngin təbii sərvətlərə və xammal ehtiyatlarına malik olduğunu vurğulayıb. O, İranın sanksiyalar qarşısında iqtisadi dayanıqlığını gücləndirməsinin vacibliyini bildirib. İraqda səfərdə olan Qalibaf Bağdad rəhbərliyini Tehranla əməkdaşlığa çağırıb. Onun açıqlaması ABŞ–İran iqtisadi qarşıdurmasının daha da sərtləşdiyi bir vaxta təsadüf edir.
İran Parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ölkəsinin "qəddar sanksiyaların" öhdəsindən gəlmək üçün strateji plan hazırlamasının vacibliyini bildirib. Hazırda İraqda səfərdə olan Qalibaf, hərbi münaqişə fonunda Bağdadı Tehranla əməkdaşlığı genişləndirməyə çağırıb.