BAKI,VOA Orxan Qədirzadə

İsrail hökuməti Cənubi Livandan ordunun mərhələli şəkildə çıxarılması planını müzakirə edir. Proses ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə Livanla əldə olunmuş çərçivə razılaşması əsasında həyata keçiriləcək və Vaşinqtonun yekun razılığı gözlənilir.

Məlumata görə, İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu bazar günü axşam təhlükəsizlik müşavirəsi keçirərək ordunun Cənubi Livandakı iki ərazidən çıxarılması planını və onun təsdiqlənməsi məsələsini müzakirə edib. İclasda təhlükəsizlik və hərbi qurumların yüksəkvəzifəli nümayəndələri iştirak ediblər.

Müzakirələr zamanı qoşunların hansı ərazilərdən çıxacağı, prosesin necə həyata keçiriləcəyi və beynəlxalq tərəfdaşlarla, xüsusilə də ABŞ ilə koordinasiya məsələləri diqqət mərkəzində olub.

Eyni zamanda İsrail və Livan ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə sərhəd bölgəsindəki vəziyyətlə bağlı danışıqları davam etdirirlər. Tərəflər çıxarılma prosesində insidentlərin qarşısını almaq məqsədilə "Hizbullahdan təmizlənmiş ərazilər" anlayışının dəqiq meyarlarını müəyyənləşdirməyə çalışırlar.

İsrail Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Eyal Zamir isə bazar günü Cənubi Livandakı Şəqif qalası yaxınlığında yerləşən hərbi hissələrə baş çəkərək Hizbullahın yaratdığı təhlükələrin aradan qaldırılması istiqamətində fəaliyyətin davam etdiriləcəyini bildirib.

İsrail rəsmiləri artıq İsrail və Livan ordularının zabitləri arasında ABŞ-nin koordinasiyası ilə birbaşa təmasların başladığını təsdiqləyiblər. Danışıqların məqsədi çərçivə razılaşmasına uyğun olaraq iki kənddən sınaq xarakterli çıxarılma planının həyata keçirilməsi üçün texniki şərtlərin razılaşdırılmasıdır.

İsrail mətbuatının məlumatına görə, ölkə Cənubi Livandakı iki ərazini tərk etməyə hazırlaşır. Lakin prosesin başlaması üçün Livan ordusunun həmin bölgələrdə yerləşməyə tam hazır olduğunu rəsmən elan etməsi və ABŞ Mərkəzi Komandanlığının yekun razılığı tələb olunur.

İsrail hələlik qoşunların faktiki çıxarılmasına başlamayıb. Rəsmi Tel-Əviv Livan ordusunun bölgələrə tam nəzarəti təmin edə biləcəyinə dair təminatlar və beynəlxalq nəzarət mexanizmləri formalaşdıqdan sonra plana start verməyi nəzərdə tutur.

Məlumata əsasən, çıxarılma ilk mərhələdə sınaq xarakteri daşıyacaq və mərhələli şəkildə həyata keçiriləcək. Bu model uğurlu olacağı təqdirdə proses daha geniş ərazilərə şamil edilə bilər.

Bu fonda ABŞ Mərkəzi Komandanlığının Dəniz Piyadaları Qüvvələrinin komandanı general Cozef Klirfildin bazar ertəsi İsraildən Livana səfər edəcəyi gözlənilir. Onun səfəri müharibədən sonrakı təhlükəsizlik mexanizmləri və "sınaq bölgələri" üzrə ABŞ-nin hazırladığı planın müzakirəsinə həsr olunacaq.

General Klirfild İsrail qoşunlarının Cənubi Livandan mərhələli çıxarılması üzrə sınaq layihəsinə nəzarət edən əsas amerikalı rəsmilərdən biri hesab olunur.

İsrail və Livan 26 iyun tarixində ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə çərçivə sazişi imzalayıblar. Sənədə əsasən, İsrail ordusunun Livan ərazisindən mərhələli şəkildə çıxarılması ilk olaraq iki sınaq bölgəsində həyata keçirilməlidir.

Sazişdə qoşunların tam çıxarılması üçün konkret vaxt cədvəli göstərilməyib. Sənəd İsrail ordusunun geri çəkildiyi ərazilərdə təhlükəsizliyin tam şəkildə Livan ordusunun nəzarətinə keçməsini və dövlətə tabe olmayan silahlı qrupların, o cümlədən Hizbullahın silahsızlaşdırılmasını nəzərdə tutur.

İsrail hazırda Cənubi Livanın bir sıra ərazilərində mövqelərini qoruyur. Bu ərazilərin bir hissəsi uzun illərdir İsrailin nəzarətindədir, digər hissələri isə 2023–2024-cü illərdə baş vermiş müharibədən sonra işğal olunub. Son hərbi əməliyyatlar zamanı İsrail qüvvələrinin Livan ərazisində 10 kilometrdən artıq irəlilədiyi bildirilir.

2026-cı il martın 2-dən etibarən İsrailin Livana qarşı hərbi əməliyyatları davam edir.