BAKI,AzerVoice
Suriyanın müxtəlif ictimai qrupları və etnik tərkibləri, siyasi təkraryönlü bir strukturu formalaşdırmaq üçün dərin köklü dəyişikliklərə başladığı bir vaxtda, "Suriyanın Ələviləri" özlərini "böyük bir siyasi sarsıntı" içində tapırlar. Onlar, yeni Suriya siyasi quruluşuna uyğunlaşmaq üçün lazımi vasitələri müəyyənləşdirə bilmirlər. Bu, "Suriyanın Sünniləri"nin siyasi mövqelərinə qayıtdığı, "Suriyanın Druzları"nın genişləndirilmiş muxtariyyət tələb etdiyi, "Suriyanın Kürdləri"nin silahlarını təhvil verməkdən imtina etdiyi və "Suriyanın Xristianları"nın dünyəvi, demokratik bir dövlət istədiyi bir dövrdə baş verir.
Suriya rejiminin devrilməsindən iki ay keçməsinə baxmayaraq, Ələvilər hələ də yeni hakimiyyət qarşısında öz mövqelərini aydınlaşdıra bilmirlər. Digər qruplardan fərqli olaraq, onlar özlərini açıq şəkildə "siyasi bir qrup" kimi təqdim etməkdə tərəddüd edirlər və onları təmsil edəcək siyasi liderləri müəyyənləşdirə bilmirlər. Bu çaşqınlıq iki əsas səbəbdən qaynaqlanır:
- Əvvəlki Rejimlə Münasibətlər: Ələvilər, əvvəlki rejimin "ələvi rejimi" olub-olmadığını və bu rejimin onlara verdiyi təhlükəsizlik hissinin real olub-olmadığını dəyərləndirə bilmirlər. Ələvilər, rejimin rəhbərinin öz qrupundan olmasına baxmayaraq, digər suriyalılar kimi həmin rejimin sərtliyindən əziyyət çəkiblər.
- Digər Qruplarla Münasibətlər: Ələvilər, xüsusilə rejimin qurbanlarının ailələri və mövcud mühafizəkar, məzhəbçi siyasi təşkilatlar yaşanan repressiyaları əvvəlki rejimlə əlaqələndirilirlər. Bu əlaqə, onların yeni siyasi sistemdə yer tapmasını çətinləşdirir.
Təcridin ortadan qalxması
Suriyanın müasir dövlət kimi formalaşdığı ilk illərdə, Ələvilər siyasi inteqrasiya yolunda uzun bir proses keçdilər. Osmanlı və ondan əvvəlki hakimiyyətlər dövründə təqib və təcridlə üzləşmişdilər. 1920-ci illərdə Fransa tərəfindən "Ələvi bölgəsi" yaradıldıqda, bu, onlar üçün tarixdə ilk dəfə siyasi bir varlıq olaraq tanınma demək idi.
- 1926-cı ildə: Ələvi elitaları Fransaya "müsəlman Suriyasından kənarda qalmaq" istəyini bildirən bir sənəd təqdim etdilər. Onlar, yeni dövlətin onlara qarşı düşmənçilik edəcəyindən qorxurdular.
- 1936-cı ildə: Ələvilər bu mövqelərindən geri çəkilərək, Suriyaya inteqrasiyanı dəstəklədilər. O dövrdə Suriyanın milli liderləri ilə dostluq münasibətləri quraraq, təcriddən çıxmağa başladılar.
Hərbi və Sosial İnteqrasiya
Fransa hakimiyyəti, Ələviləri Suriya ordusuna qoşulmağa təşviq etdi. Bu, onlara yeni sosial təbəqələrdə yer almağa, şəhərlərə köç etməyə və təhsildən yararlanmağa imkan verdi. Sonrakı illərdə:
- Ələvilər arasında təhsil səviyyəsi artdı və çoxları kəndlərdən şəhərlərə köçdü.
- Mədəniyyət və incəsənətdə tanınmış simalar ortaya çıxdı.
- Dövlətin bürokratik strukturlarında fəal oldular, diplomatiya, ticarət və sənaye sahələrində işə başladılar.
Hafiz Əsədin Dövründə Təhlükəsizlik və Çıxış Yolu
Hafiz Əsədin hakimiyyətə gəlməsi, Ələvilər üçün əlavə bir təhlükəsizlik təmin etdi. Hərçənd ki, əhalinin ümumi rifahı dəyişməsə də, Ələvilər özlərini daha inamlı hiss edirdilər. Bu dövrdə:
- Təhsil və sosial yüksəliş imkanları genişləndi.
- Ələvilər cəmiyyətin mərkəzinə daha çox inteqrasiya etdilər.
Yenidən Təcrid və Müasir Çağırışlar
Hazırda Ələvilər yeni bir tarixi sınaq qarşısındadırlar. Əsəd dövründən sonrakı dövrdə onları üç əsas seçim gözləyir:
- Milli Səviyyədə Siyasi İnteqrasiya:
Ələvilər müstəqil, dünyəvi və demokratik təşkilatlara qoşula bilər. Lakin, hazırkı atmosfer bu cür təşkilatların uğur qazanmasını çətinləşdirir. - Ələvilər üçün Siyasi Təşkilatlar Yaratmaq:
Daxili olaraq yalnız Ələviləri təmsil edən, lakin xaricdə milli görünüşə sahib təşkilatlar qurula bilər. Lakin, Ələvilər arasında dini liderlik institutu zəif olduğundan, belə təşəbbüslər çətin irəliləyir. - Reallıqla Barışıb Təhlükəsizliyi Qorumaq:
Ələvilər keçmişin acı həqiqətlərini qəbul edərək, təcriddən çıxma yollarını axtarmalıdırlar. Ən böyük sual budur: Onlar Əsəd dövrünün sona çatması ilə təhlükəsizliyi necə qoruya biləcəklər?
Nəticə
Ələvilər, uzun illər təcriddə qaldıqdan sonra siyasi arenada öz yerlərini tapmağa çalışırlar. Lakin, keçmişdəki əlaqələri və mövcud siyasi gərginlik onların gələcəkdə hansı yolu seçəcəklərini müəyyən edəcək. Ən mühüm məsələ, təcriddən çıxaraq cəmiyyətlə barış içində yaşama yollarını tapmaqdır.