BAKI,VOA

Linux dünyasında, xüsusilə server idarəçiliyində yüzlərlə faylı bir yerdən başqa yerə köçürmək və ya sistemin ehtiyat nüsxəsini (backup) çıxarmaq gündəlik işlərin əsas hissəsidir. Faylları tək-tək köçürmək həm vaxt aparır, həm də şəbəkəni yükləyir. Məhz buna görə də bir çox faylı vahid bir paketdə birləşdirmək (arxivləşdirmək) və onların həcmini kiçiltmək (sıxışdırmaq) üçün xüsusi terminal komandalarından istifadə olunur. Bu məqalədə Linuxun ən populyar arxiv alətlərini öyrənəcəyik.

1. Linuxun klassiki: Tar komandası

Tar (Tape Archive) komandası Linuxda ən çox istifadə olunan arxivləşdirmə alətidir. O, ilkin mərhələdə faylların həcmini kiçiltmir, sadəcə onları bir fayl daxilində birləşdirir. Lakin onu sıxılma alətləri ilə (məsələn, Gzip) birləşdirdikdə möhtəşəm nəticə verir.

Yeni arxiv yaratmaq (.tar.gz): tar -czvf arxiv_adi.tar.gz layihe_qovlugu/

-c (create): Yeni arxiv yaradır.

-z (gzip): Arxivi Gzip vasitəsilə sıxışdırır (həcmini kiçildir).

-v (verbose): Ekranda prosesin gedişatını və hansı faylların sıxıldığını göstərir.

-f (file): Arxivə ad verəcəyinizi bildirir.

Arxivi açmaq (Extract): tar -xzvf arxiv_adi.tar.gz

-x (extract): Sıxılmış faylı qovluğa çıxarır.

2. Universal format: Zip və Unzip

Əgər yaratdığınız arxivi Windows istifadəçilərinə göndərəcəksinizsə, .zip formatından istifadə etmək ən təhlükəsiz yoldur. Çünki Windows bu formatı əlavə proqramsız dərhal tanıyır.

Qovluğu (.zip) formatında sıxışdırmaq: zip -r arxiv_adi.zip senedler/

-r (recursive): Qovluğun daxilindəki bütün alt qovluqları və faylları da arxivə daxil edir.

Zip arxivini açmaq: unzip arxiv_adi.zip

Arxivin içinə açmadan baxmaq: unzip -l arxiv_adi.zip

3. Digər güclü sıxılma alətləri: Bzip2 və Xz

Əgər sizə maksimum sıxılma (ən kiçik fayl həcmi) lazımdırsa, Gzipdən daha güclü alətlər var:

Bzip2 (.tar.bz2): tar -cjvf arxiv.tar.bz2 qovluq/ (Gzip-dən daha yaxşı sıxır, amma bir az daha çox vaxt aparır).

Xz (.tar.xz): tar -cJvf arxiv.tar.xz qovluq/ (Müasir və ən yüksək sıxılma dərəcəsinə malik formatdır, iri həcmli ehtiyat nüsxələr üçün idealdır).

Sistem adminləri üçün qızıl məsləhətlər

Arxivi yoxlayın: Bir arxivi açmadan əvvəl onun zədəli olub-olmadığını yoxlamaq üçün unzip -t arxiv_adi.zip istifadə edə bilərsiniz.

Müəyyən qovluğa çıxarmaq: Arxivdəki faylları hal-hazırda olduğunuz yerə yox, başqa qovluğa çıxarmaq üçün -C bayrağından istifadə edin: tar -xzvf arxiv.tar.gz -C /var/www/html/

Sürətli ehtiyat nüsxə üçün .tar.gz, minimum disk sahəsi tutması üçün is quarter .tar.xz seçilməlidir.