İran

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının məlumatına görə, Yaxın Şərqdə müharibə başlayandan sonra İranda azı 21 nəfər edam edilib, 4 mindən çox insan isə saxlanılıb. Məlumata görə, edam edilən şəxslərdən bəziləri 2026-cı ilin yanvar ayında baş vermiş etiraz aksiyaları ilə əlaqəli, digərləri isə müxalif qruplara üzvlük və casusluq ittihamları ilə cəzalandırılıb.

İranla bağlı hərbi hadisələr və Hörmüz boğazı ətrafında yaranan vəziyyət səbəbindən jet yanacağının qiyməti kəskin artıb, bu isə aviaşirkətləri alternativ enerji mənbələrinə yönəldib. Məlumata görə, ənənəvi reaktiv yanacağının qiyməti müharibədən əvvəlki dövrlə müqayisədə demək olar ki, iki dəfə artaraq ton başına 1500 dolları keçib. Bu artım aviaşirkətlərin gəlirliliyinə ciddi təsir göstərir.

"Wall Street Journal" qəzetinin İranın Əmək və Sosial Rifah Nazirliyinin yüksək rütbəli rəsmisinə istinadən yaydığı məlumata görə, davam edən hərbi əməliyyatlar ölkənin əmək bazarında fəlakətli vəziyyət yaradıb. İlkin rəsmi qiymətləndirmələrə görə, müharibənin başlanmasından bəri 2 milyona yaxın iranlı gəlir mənbəyini itirib.

Son 72 saat ərzində aparılan peyk müşahidələrinə görə, İrana məxsus 52 gəmi ABŞ ordusunun yaratdığı dəniz blokadası xəttini keçərək hərəkət edib. Fars Xəbər Agentliyinin dünən gecə yerel saatla 22:00-a qədər olan məlumatlarına istinadən bildirdiyinə görə, bu gəmilərdən 31-i neft tankeri, 21-i isə müxtəlif yük gəmiləridir. Eyni zamanda, strateji Hörmüz boğazından keçən cəmi 30 gəmidən 11-nin (6 neft tankeri və 5 yük gəmisinin) birbaşa İrana aid olduğu qeydə alınıb.

İran bağlantılı "Handala" haker qrupu Bəsrə körfəzi bölgəsində xidmət edən 2 min 379 ABŞ dəniz piyadasına məxsus məxfi kimlik məlumatlarını ələ keçirərək paylaşdığını iddia edib. Hakerlər tərəfindən yayımlanan bəyanatda ABŞ komandirlərinin təhlükəsizlik barədəki açıqlamalarının bir "yanılsama" olduğu vurğulanıb. Qrup iddia edir ki, əllərindəki məlumatlar yalnız hərbçilərin ad və soyadları ilə məhdudlaşmır; buraya əsgərlərin ailə üzvləri, ev ünvanları, xidmət etdikləri bazalar, gündəlik hərəkət marşrutları, alış-veriş vərdişləri və hətta asudə vaxtlarını necə keçirdiklərinə dair detallı informasiyalar daxildir.

ABŞ Prezidenti İranla bağlı növbəti sərt açıqlama verib. Məlumata görə, Tramp son dövrlərdə İranla bağlı çıxışlarında daha sərt mövqe sərgiləyir. O, daha əvvəl də Tehranın nüvə proqramından imtina etmədiyi təqdirdə hərbi tədbirlərin davam etdirilə biləcəyini vurğulayıb.

Körfəz ölkələrinin liderləri regiondakı gərgin vəziyyəti müzakirə etmək üçün Səudiyyə Ərəbistanında toplaşıb. Məlumata görə, sammitdə ABŞ ilə İran arasında davam edən gərginlik fonunda regional vəziyyət, təhlükəsizlik riskləri və iqtisadi təsirlər əsas müzakirə mövzularıdır. Xüsusilə Hörmüz boğazında yaranmış vəziyyət və bunun qlobal ticarətə təsiri diqqət mərkəzindədir.

28 aprel 2026-cı ildə Bişkekdə keçirilən Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının iclasında iştirak edən İranın Müdafiə nazirinin müavini Rza Təlayi Nik beynəlxalq münasibətlərdə güc balansının dəyişdiyini bəyan edib. O, ABŞ-ın dünya siyasətini təkbaşına diktə etmək qabiliyyətini itirdiyini və Vaşinqtonun qeyri-qanuni tələblərindən vaz keçmək məcburiyyətində olduğunu vurğulayıb.

Nyu-Yorkda keçirilən Nüvə Silahlarının Yayılmaması Müqaviləsinin icrasına dair 11-ci baxış konfransında İranın sədr müavinlərindən biri kimi seçilməsi Vaşinqtonun sərt reaksiyasına səbəb olub. ABŞ rəsmiləri bu qərarı tənqid edərək bildiriblər ki, İranın belə bir vəzifəyə seçilməsi müqavilənin nüfuzuna zərbə vurur. ABŞ Dövlət Departamentinin nümayəndələri Tehranın beynəlxalq öhdəliklərə əməl etmədiyini və Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi ilə əməkdaşlıqdan yayınmaqda ittiham olunduğunu qeyd ediblər.

ABŞ və İran arasında davam edən danışıqlar fonunda Tehrandan sərt açıqlama verilib. İran parlamentinin Milli Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Komissiyasının sözçüsü İbrahim Rızai Vaşinqtonla aparılan müzakirələrdə ABŞ-nin İranın şərtlərini qəbul etməli olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, bölgə ölkələri və neft alıcıları Hörmüz boğazında yaranmış vəziyyət səbəbindən ABŞ-yə təzyiq göstərir. Bu ölkələr keçidlərin bərpası üçün Vaşinqtondan müvafiq addımların atılmasını tələb edir.

ABŞ və İran arasında davam edən gərginlik fonunda diplomatik proses çətin mərhələyə daxil olub. Məlumata görə, tərəflər arasında aparılan sülh danışıqları dalana dirənib. Əsas mübahisə mövzuları İranın nüvə proqramı və Hörmüz boğazı üzərindən nəqliyyatın bərpası ilə bağlıdır.