İran

İranda internetə tətbiq olunan məhdudiyyətlər artıq 13-cü həftəyə keçib. Məlumatlara görə, ölkə 2 016 saatdan çoxdur “rəqəmsal təcrid” vəziyyətindədir. Müşahidələr göstərir ki, internetə çıxışın məhdudlaşdırılması informasiya axınına, gündəlik rəqəmsal fəaliyyətlərə və insanların gündəlik həyatına təsir göstərməyə davam edir.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib ki, Tehran və Vaşinqton hazırda mümkün anlaşma memorandumunun yekunlaşdırılması üzərində işləyirlər. Onun sözlərinə görə, son bir həftə ərzində tərəflərin mövqeləri bir-birinə yaxınlaşıb və danışıqlarda müəyyən irəliləyiş hiss olunur. Bəqai vurğulayıb ki, bəzi fikir ayrılıqları hələ də qalsa da, tərəflər çərçivə razılaşması üzərində işləməyə davam edir və yaxın günlər prosesin gələcək taleyi baxımından həlledici ola bilər.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib ki, Tehran hazırkı mərhələdə diqqəti nüvə proqramına deyil, regional münaqişələrin və xüsusilə Livandakı hərbi vəziyyətin dayandırılmasına yönəldib. Onun sözlərinə görə, nüvə proqramının detalları bu mərhələdə müzakirə olunmayacaq və məsələnin yenidən gündəmə gəlməsi gələcək diplomatik proseslərin gedişindən asılı olacaq. Bu açıqlama İranın hazırkı diplomatik prioritetlərində dəyişiklik siqnalı kimi qiymətləndirilir.

Yaxın Şərqdə artan gərginliyin qarşısının alınması məqsədilə diplomatik təmaslar sürətlənib. İran Xarici İşlər Nazirliyi şənbə günü açıqlayıb ki, İran Prezidenti Məsud Pezeşkian Tehranda Pakistan ordusunun komandanı Asim Münir ilə görüş keçirib. Görüş region ölkələri ilə gərginliyin azaldılması istiqamətində intensiv məsləhətləşmələrin aparıldığı bir vaxta təsadüf edib.

İran hazırkı mərhələdə ABŞ ilə danışıqlarda əsas diqqətin nüvə proqramına deyil, müharibənin dayandırılmasına yönəldiyini açıqlayıb. O həmçinin vurğulayıb ki, İran üçün ilk mərhələdə ölkənin maraqlarını və təhlükəsizlik narahatlıqlarını təmin edən şərtlər daxilində müharibənin başa çatdırılması vacibdir. Bundan sonra digər məsələlərin müzakirə edilə biləcəyi qeyd olunub.

İran Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində yerləşən nüvə obyektinə pilotsuz uçuş aparatı ilə hücumda iştirak etdiyi barədə ABŞ tərəfindən irəli sürülən iddiaları rədd edib. İranın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Əmir Səid İrəvani BMT-nin baş katibi Antoni Quterreş və Təhlükəsizlik Şurasının sədri ünvanına göndərdiyi məktubda Vaşinqtonun ittihamlarını əsassız adlandırıb.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan ilə İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi arasında telefon danışığı baş tutub. Tərəflər söhbət zamanı İran və ABŞ arasında davam edən danışıqların gedişatını müzakirə ediblər. Bildirilib ki, telefon danışığı zamanı regional məsələlər və diplomatik proseslərin cari vəziyyəti ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai yüksək zənginləşdirilmiş uranın ABŞ-a təhvil verilməsi ilə bağlı mümkün tələblərin Tehran üçün “qırmızı xətt” olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, belə tələblər danışıqlar prosesini nəticəsiz edə bilər. Bəqai həmçinin Qətərin və Pakistanın diplomatik prosesdə aktiv rol oynadığını vurğulayıb.

Tehrandakı Yaxın Şərq Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin baş tədqiqatçısı Abbas Aslani hesab edir ki, ABŞ və İran arasında mümkün razılaşmanın əldə olunması Vaşinqtonun kompromisə hazır olmasından asılıdır. Ekspertin fikrincə, ABŞ nüvə proqramı və Hörmüz boğazı məsələlərində çeviklik göstərərsə, diplomatik nəticə əldə etmək mümkün ola bilər. O həmçinin İranın paralel olaraq həm danışıqları davam etdirdiyini, həm də mümkün hərbi ssenarilərə hazırlaşdığını bildirib.

NATO baş katibi Mark Rutte Hörmüz boğazında təhlükəsizliyin qorunmasının vacibliyini vurğulayaraq İranı naviqasiya azadlığına qarşı fəaliyyətlərdə ittiham edib. O bildirib ki, strateji su yollarının açıq qalması və beynəlxalq tranzitin təmin olunması üçün dövlətlər arasında koordinasiyalı əməkdaşlıq zəruridir.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ilə Yaponiyanın xarici işlər naziri Toşimitsu Motegi arasında keçirilən telefon danışığında ikitərəfli münasibətlər, eləcə də regionda və beynəlxalq arenada son vəziyyət müzakirə olunub. Diplomatik təmasların Yaxın Şərqdə artan gərginlik və beynəlxalq proseslər fonunda həyata keçirilməsi diqqət çəkir.