"Anlaşma çərçivəsində Hörmüz boğazının yenidən gəmiçilik üçün açılması və ABŞ tərəfindən tətbiq edilən dəniz blokadasının tamamilə aradan qaldırılması xüsusi olaraq vurğulanıb. Blokadanın ləğv edilməsi prosesin başlanğıcından bəri bizim ən mühüm şərtimiz və tələbimiz idi. Artıq rəsmi imza atılmadan öncə ABŞ tərəfindən blokada qismən aradan qaldırılıb."
İran
İran 2026-cı ilin əvvəlində ölkədə baş verən hökumət əleyhinə nümayişlərdə iştirak etməkdə təqsirləndirilən iki şəxsin bu səhər edam edildiyini açıqlayıb. Məhkəmənin qərarı ilə hər iki şəxs ictimai asayişi pozma, milli təhlükəsizliyə qarşı sui-qəsd və dövlət/ictimai əmlaka ziyan vurma kimi ağır ittihamlarla təqsirli bilinərək ölüm hökmünə məhkum ediliblər.
İran Ordusunun Baş Komandanı general-mayor Əmir Hatəmi ölkənin Silahlı Qüvvələrinin ABŞ və İsrail tərəfindən tətbiq edilən 12 günlük müharibə və Ramazan müharibəsi zamanı düşməni ağır məğlubiyyətə uğratdığını bəyan edib.
İsrail ordusu Livanda qüvvədə olan atəşkəs rejiminə və ABŞ ilə İran arasında əldə olunduğu bildirilən son razılaşmalara baxmayaraq, ölkənin cənub bölgələrinə hücumlarını davam etdirib. Livanın dövlət informasiya agentliyinin yaydığı məlumata görə, İsrail artilleriyası Cəzzin bölgəsində yerləşən Reyhan yaşayış məntəqəsinin ətraf ərazilərini atəşə tutub.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Yaxın Şərqdəki təhlükəsizlik dinamikası ilə bağlı kəskin bəyanat yayaraq bildirib ki, Tehran İsrailin Livan ərazisini işğal etməkdə davam etməsini ABŞ ilə əldə olunmuş qarşılıqlı anlaşma memorandumunun birbaşa pozulması kimi qiymətləndirəcək.
Benyamin Netanyahu İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısının alınmasının İsrail üçün əsas məqsəd olaraq qaldığını bildirib. O, bu barədə canlı mətbuat konfransında danışıb. Baş nazir İsrailin nüvə təhlükəsini aradan qaldırmaq istiqamətində fəaliyyətini davam etdirəcəyini vurğulayıb. Netanyahu İranın nüvə silahına sahib olmasına imkan verməyəcəklərini bəyan edib. Onun sözlərinə görə, bu məqsəd üçün bütün zəruri addımlar atılacaq. Açıqlama İran-ABŞ razılaşması fonunda verilib. İsrail rəhbərliyinin mövqeyində dəyişiklik olmadığı diqqətə çatdırılıb. Mövzu regionda təhlükəsizlik müzakirələrinin əsas istiqamətlərindən biri olaraq qalır.
İsrailin sabiq baş naziri Naftali Bennett İrana qarşı daha sərt siyasət yürüdülməsinə çağırış edib. O bildirib ki, hakimiyyət dəyişərsə, Tehrana təzyiqlər artacaq. Bennettin fikrincə, yeni rəhbərlik İran məsələsində daha qətiyyətli mövqe nümayiş etdirməlidir. Sabiq baş nazir Benyamin Netanyahunun fəaliyyətini də tənqid edib. O, mövcud hökumətin İran siyasətini uğursuz adlandırıb. Bennettin açıqlamaları seçkilər öncəsi siyasi mübarizənin bir hissəsi kimi qiymətləndirilir. İsraildə İran siyasəti yenidən əsas müzakirə mövzularından birinə çevrilib. Bu bəyanat ölkənin gələcək xarici siyasəti ilə bağlı sualları artırıb.
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian memorandumun ABŞ-nin İranın hüquqlarına hörmət edib-etməyəcəyini yoxlamaq məqsədi daşıdığını bildirib. O qeyd edib ki, sənəd parlament üzvlərinin geniş dəstəyi ilə qəbul olunub. Pezeşkianın sözlərinə görə, memorandum İranın milli maraqlarını nəzərə alır. Prezident bu prosesdə Müctəba Xameneinin mühüm rol oynadığını vurğulayıb. O, sənədi aylarla davam edən danışıqların nəticəsi adlandırıb. Pezeşkian memorandumun müharibənin dayandırılmasına xidmət etdiyini bildirib. İranın bütün mümkün variantlara hazır olduğunu da qeyd edib. Prezident sənədin tam icrası halında ölkə üçün qürur mənbəyinə çevriləcəyini vurğulayıb.
Donald Tramp İranla razılaşmanın tam imzalandığını açıqlayıb. O, bu bəyanatı Fransada Emmanuel Makronla birgə çıxışı zamanı verib. Trampın sözlərinə görə, Hörmüz boğazı artıq qismən açılıb və cümə gününə qədər tam istifadəyə veriləcək. ABŞ Prezidenti İranın nüvə silahına sahib olmayacağına dair öhdəlik götürdüyünü bildirib. Bu şərtin ciddi nəzarət mexanizmləri ilə icra olunacağı qeyd edilib. Tramp razılaşmanın mətninin yaxın zamanda açıqlanacağını deyib. Makron isə Hörmüz boğazının açılması prosesinə Fransa və Böyük Britaniyanın rəhbərlik edəcəyini bildirib. Razılaşma Yeddilər Qrupu sammitinin əsas gündəm mövzularından birinə çevrilib.
Donald Tramp İranın nüvə silahına sahib olmayacağını bəyan edib. Onun sözlərinə görə, Tehran bu öhdəliyi razılaşma çərçivəsində qəbul edib. ABŞ Prezidenti razılaşmanın icrasına ciddi nəzarət ediləcəyini bildirib. Tramp güclü yoxlama mexanizmlərinin tətbiq olunacağını vurğulayıb. O, Vaşinqton və Tehran arasında münasibətlərin yaxşılaşacağına ümid etdiyini qeyd edib. ABŞ lideri müsbət əməkdaşlığın mümkün olduğunu bildirib. Bununla yanaşı, razılaşmanın pozulacağı təqdirdə gərginliyin yenidən arta biləcəyini söyləyib. İranın nüvə proqramı ilə bağlı məsələ danışıqların əsas mövzularından biri olaraq qalır.
Donald Tramp İrana qarşı sanksiyaların avtomatik şəkildə ləğv olunmayacağını bildirib. Onun sözlərinə görə, Tehran əvvəlcə razılaşma üzrə öhdəliklərini yerinə yetirməlidir. ABŞ Prezidenti sanksiyaların İranın davranışından asılı olacağını vurğulayıb. Vaşinqton razılaşmanın icrasını izləyəcəyini açıqlayıb. Tramp qeyd edib ki, yalnız konkret nəticələr əldə olunarsa, məhdudiyyətlər aradan qaldırıla bilər. O, prosesin mərhələli şəkildə həyata keçiriləcəyini bildirib. Açıqlama Fransa Prezidenti Emmanuel Makronla birgə çıxış zamanı səsləndirilib. İranla bağlı iqtisadi qərarların da bu şərtlərə bağlı olacağı vurğulanıb.
Donald Tramp İranla əldə olunan razılaşmanın tam imzalandığını bəyan edib. O, bu açıqlamanı Fransanın Evian şəhərində səsləndirib. Trampın sözlərinə görə, Hörmüz boğazı artıq qismən açılıb. ABŞ Prezidenti boğazın cümə gününə qədər tam fəaliyyətə başlayacağını bildirib. O, bunun qlobal enerji bazarları üçün mühüm hadisə olduğunu vurğulayıb. Razılaşmanın mətni hələ ictimaiyyətə təqdim edilməyib. Sənədin detallarının yaxın günlərdə açıqlanacağı gözlənilir. Məsələ Yeddilər Qrupu sammitinin əsas mövzularından biri olaraq qalır.