İran Bəndər Abbas şəhəri yaxınlığında ABŞ-a məxsus olduğu bildirilən pilotsuz uçuş aparatını vurduğunu açıqlayıb. Məlumatı İranın dövlətə məxsus Fars xəbər agentliyi yayıb. Bildirilir ki, vurulan aparat ABŞ istehsalı olan LUKAS pilotsuz uçuş aparatı olub. Agentlik həmçinin Hörmüzgan vilayətində 20-dən çox düşmən pilotsuz uçuş aparatının məhv edildiyini iddia edir. İran hadisə ilə bağlı əlavə sübut və ya görüntü təqdim etməyib. ABŞ isə bu iddialara hələlik rəsmi münasibət açıqlamayıb. Məlumat müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib. Bölgədə hərbi gərginlik yüksək səviyyədə qalmaqda davam edir.
İran
İran Təhsil Nazirliyi ABŞ-ın yeni hücumlarından sonra altı vilayətdə bəzi şagirdlərin imtahanlarını təxirə salıb. Qərar 12-ci sinifdə bütün təhsil istiqamətləri üzrə keçiriləcək yekun imtahanlara şamil olunur. İmtahanların cümə axşamı və şənbə günlərində keçirilməsi planlaşdırılırdı. Nazirlik yeni imtahan tarixlərini hələlik açıqlamayıb. Daha əvvəl həssas və hərbi obyektlərə yaxın imtahan mərkəzləri təhlükəsiz yerlərə köçürülmüşdü. Bu tədbirlərin şagirdlərin və müəllimlərin təhlükəsizliyini qorumaq məqsədi daşıdığı bildirilir. ABŞ hücumları İranın bəzi bölgələrində təhsil prosesinə də təsir göstərib. Yeni imtahan cədvəlinin təhlükəsizlik şəraiti nəzərə alınaraq elan ediləcəyi gözlənilir.
İran Səhiyyə Nazirliyi ABŞ-ın bu ay həyata keçirdiyi hücumlarda azı 35 nəfərin öldüyünü açıqlayıb. Məlumata görə, hücumlar nəticəsində 300 nəfər yaralanıb. İtkilərin böyük hissəsi İranın cənub vilayətlərində qeydə alınıb. Nazirlik ölən və yaralananların mülki və ya hərbçi olması barədə bölgü təqdim etməyib. Yaralıların səhhəti ilə bağlı da ətraflı məlumat açıqlanmayıb. ABŞ son günlər İranın cənub və sahilyanı ərazilərindəki çoxsaylı obyektlərə zərbələr endirdiyini bildirib. Vaşinqton hücumların hərbi hədəflərə yönəldiyini iddia edir. İran tərəfi isə bəzi mülki ərazilərin də zərər gördüyünü bildirir.
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı İranda mülki buğda anbarını vurduğu barədə yayılan məlumatları təkzib edib. Komandanlıq İran dövlət mediasının Hüveyzə şəhərində yerləşən buğda anbarı ilə bağlı iddiasının doğru olmadığını açıqlayıb. Bəyanat ABŞ-ın İranın müxtəlif bölgələrində yeni hava hücumları həyata keçirməsindən sonra yayılıb. Məlumata görə, Sirik, Bampur, Çabahar, Bəndər Abbas, Əhvaz və Qeşm adasında partlayışlar baş verib. ABŞ hücumların konkret hədəflərini açıqlamayıb. İran isə mülki obyektin vurulduğunu iddia edir. Hazırda tərəflərin açıqlamaları bir-birini təkzib edir. Məsələ ilə bağlı müstəqil təsdiqlənmiş məlumat hələlik yoxdur.
İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ ilə yeni danışıqların hazırda planlaşdırılmadığını açıqlayıb. Nazirliyin sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib ki, Tehran hazırda ölkənin müdafiəsinə üstünlük verir. Onun sözlərinə görə, İran yalnız qarşı tərəf öhdəliklərini yerinə yetirdiyi halda beynəlxalq razılaşmalara əməl edəcək. Bəqayi ABŞ-ın müvəqqəti razılaşma üzrə öhdəliklərini pozduğunu iddia edib. O qeyd edib ki, bunun ardınca İran da həmin razılaşma çərçivəsində öz öhdəliklərinin icrasını dayandırıb. İran rəsmisi gələcək danışıqlarla bağlı konkret tarix və ya plan açıqlamayıb. Tehran mövqeyini qarşılıqlı öhdəlik prinsipinə əsaslandırır. ABŞ tərəfi isə bu açıqlamaya hələlik münasibət bildirməyib.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı hücumların yeni mərhələdə genişləndirilə biləcəyini bildirib. O, elektrik enerjisi obyektlərinin, körpülərin və digər mühüm infrastrukturun mümkün hədəflər sırasında ola biləcəyini deyib. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı Böyük Tunb adasında qanadlı raket anbarlarını və buraxılış məntəqələrini vurduğunu açıqlayıb. Hücumlarda insan tələfatının qeydə alınmadığı bildirilib. Vaşinqton əməliyyatların İranın Hörmüz boğazındakı hərbi imkanlarını zəiflətməyə yönəldiyini iddia edir. Son zərbələr İrandakı hərbi obyektlərə qarşı ardıcıl dördüncü gecə keçirilən əməliyyatların davamı olub. Trampın açıqlamaları hava hücumlarının qarşıdakı günlərdə daha da genişlənə biləcəyinə işarə edir. Mülki infrastrukturun hədəfə alınması isə beynəlxalq hüquqla bağlı ciddi suallar yarada bilər.
İran ABŞ qüvvələrini yerləşdirən və İrana qarşı hücumlarda ərazisindən istifadə olunmasına şərait yaradan Körfəz ölkələrinə cavab vermək hüququ olduğunu düşünür. Təhlilçi Məhəmməd Əli Şabani bildirib ki, Tehran özünü ABŞ ilə müharibə vəziyyətində hesab edir. İranın yanaşmasına görə, hücumlar üçün hava məkanını, ərazisini və ya hərbi qurğularını təqdim edən ölkələr də qarşıdurmanın iştirakçısına çevrilə bilər. Buna görə Tehran həmin dövlətlərə qarşı cavab tədbirləri görmək imkanını özündə saxlayır. Bununla yanaşı, Körfəz ölkələri İranla münasibətlərin gərginləşməsində maraqlı deyillər. Coğrafi yaxınlıq həmin dövlətləri Tehranla dialoq saxlamağa məcbur edir. Ekspert hesab edir ki, Körfəz ölkələri müharibənin başa çatması üçün diplomatik təmasların davam etdirilməsini istəyirlər. Onların əsas narahatlığı qarşıdurmanın bütün bölgəyə yayılmasıdır.
ABŞ ordusu İranın Çabahar şəhərində yerləşən dəniz nəzarət qülləsini hədəfə alıb. Hücum ABŞ-ın İrana qarşı növbəti gündüz əməliyyatları zamanı həyata keçirilib. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı gecə saatlarında da onlarla hərbi obyektə zərbələr endirdiyini bildirib. Əməliyyatların gündüz saatlarında davam etdirilməsi hərbi fəaliyyətin intensivləşdiyini göstərən addım kimi qiymətləndirilir. ABŞ vurulan obyektin İranın dəniz fəaliyyətinə nəzarət sisteminin tərkib hissəsi olduğunu açıqlayıb. Hadisə nəticəsində dəymiş ziyan və mümkün itkilərlə bağlı məlumat verilməyib. İran tərəfi hücum barədə hələlik rəsmi münasibət bildirməyib. Bölgədə hərbi gərginlik yüksək səviyyədə qalmaqda davam edir.
Corctaun Universitetinin professoru Mehran Kəmrəva hesab edir ki, İran hökuməti həlak olan hərbçilər barədə məlumatları ictimai dəstəyi gücləndirmək məqsədilə açıqlayır. Onun sözlərinə görə, bu addım ölkədə milli həmrəyliyi qorumağa xidmət edir. Professor bildirib ki, İran yüksək inflyasiya, işsizlik və böyük iqtisadi itkilərlə üzləşir. O qeyd edib ki, Tehran ABŞ ilə birbaşa hərbi rəqabətin mümkün olmadığını nəzərə alaraq qarşıdurmanı iqtisadi müstəviyə keçirməyə çalışır. Dəniz daşımalarına qarşı hücumlar da bu strategiyanın tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir. Kəmrəva hesab edir ki, ABŞ da iqtisadi təzyiq vasitələrindən daha geniş istifadə edə bilər. Onun fikrincə, iqtisadi çətinliklər cəmiyyət daxilində narazılığı artıran əsas amillərdən biridir. Ekspert bu qiymətləndirmələri şəxsi təhlili kimi təqdim edib.
İran dövlət mediası Hörmüz boğazının kommersiya gəmiçiliyi üçün hələ də bağlı olduğunu bildirib. Məlumata görə, son 24 saat ərzində ən azı iki gəmi xəbərdarlıq atəşindən sonra dayandırılıb. Hadisənin İranın İnqilab Keşikçiləri Korpusu tərəfindən həyata keçirildiyi iddia olunur. Bölgədə artan hərbi gərginlik ABŞ ilə İran arasında aparılan danışıqların dayanmasına səbəb olub. Tehran ABŞ və İsrailin fevralın 28-də başladığı hərbi əməliyyatlardan sonra boğazı faktiki olaraq bağlayıb. Bu qərar dünya bazarlarında neft və digər strateji məhsulların qiymətlərinin kəskin yüksəlməsinə gətirib çıxarıb. Hörmüz boğazı qlobal enerji tədarükünün əsas marşrutlarından biri hesab olunur. Bölgədəki vəziyyət beynəlxalq ticarət və enerji təhlükəsizliyi üçün əsas risklərdən biri olaraq qalır.
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı İrana qarşı son zərbələr dalğasının başa çatdığını açıqlayıb. Məlumata görə, əməliyyat 90 dəqiqə davam edib və Vaşinqton vaxtı ilə səhər saat 07:30-da yekunlaşıb. Zərbələr Böyük Tunb adasında yerləşən sahil müdafiə sistemləri, qanadlı raket anbarları və buraxılış məntəqələrini hədəf alıb. ABŞ tərəfi yüksək dəqiqlikli sursatlardan istifadə olunduğunu bildirib. Vaşinqton iddia edir ki, bu əməliyyat İranın Hörmüz boğazında ticarət gəmilərinə hücum imkanlarını daha da zəiflədib. Hücumun nəticələri ilə bağlı əlavə məlumat açıqlanmayıb. İran isə məsələ ilə bağlı hələlik rəsmi bəyanat verməyib. Bölgədə hərbi gərginlik və beynəlxalq narahatlıq davam edir.
Hörmüz boğazında təhlükəsizlik vəziyyəti pisləşir, iyulun 14-də 21 gəmilərin keçidi qeydə alınıb. Oman sahilləri yaxınlığında üç əlavə hücum təsdiqlənib, nəticədə 17 gəmi heyəti üzvü həyatını itirib. İran son yeddi gündə yeddi ticarət gəmisinə qəsdən hücum edib. Boğaz keçilə bilsə də, əməliyyat mühiti mürəkkəb və qeyri-sabit olaraq qalır. Gəmilərin bir çoxu İran tərəfindən təsdiqlənmiş marşrutlardan istifadə edir.