1980-ci illərə qədər tarix elmində ilk Osmanlı pulu Orxan bəyin adına buraxılan sikkə kimi qəbul edilirdi. Pul kəsilməsi müstəqilliyin ən vacib atributlarından biri hesab olunduğu üçün, ilk Osmanlı pulunun dəqiq nə vaxt buraxıldığı dövlətçilik tarixi baxımından son dərəcə əhəmiyyətlidir. Bəzi anonim Təvarih-i Al-i Osman əsərlərində və Hadidi Tarixində Osman Qazinin pul çıxardığına dair məlumatlara rast gəlinir. Lakin sonrakı dövrlərin tarix kitablarında qeyd olunan bu iddialar məsələyə kifayət qədər dəlil sayılmırdı və uzun müddət həmin dövrə aid heç bir fiziki pul tapılmamışdı.
Maraqlı faktlar
Türk dünyasında bığın forması sadəcə estetik görünüş deyil, minilliklər boyu davam edən hərbi status, güc və qəhrəmanlıq simvolu hesab olunub. Qədim türklərdən Osmanlı paşalarına qədər uzanan bu ənənə, türk döyüşçü kimliyinin ən bariz göstəricilərindən biridir. Geniş yayılmış "aypara" (hilal) bığı ilə yanaşı, qədim mənbələr və arxeoloji tapıntılar türklərdə əsl döyüşçü bığının yuxarıya doğru qıvrıldığını sübut edir.
Qədim Romada qadın gladiatorlar – müasir alimlər tərəfindən gladiatrix adlandırılan – nadir hallarda rast gəlinən, lakin mövcud olan bir fenomendir. Araşdırmalar göstərir ki, bəzi qadınlar Roma ictimai oyunlarında iştirak edirdi, baxmayaraq ki, bu təcrübə Roma yazıçıları tərəfindən tez-tez tənqid olunur və qanunvericilik vasitəsilə tənzimlənməyə cəhd edilirdi.
Osmanlı sülaləsinin mənşəyi tarix elmində hər zaman maraq doğuran və müxtəlif müzakirələrə səbəb olan mövzulardan biridir. Ümumi qəbul edilmiş rəyə görə, Osmanlılar Oğuz türklərinin sağ qolu olan Günhan soyunun Qayı boyuna mənsubdurlar. Lakin bu məsələ ilə bağlı tarixçilər arasında fərqli yanaşmalar mövcuddur.
İnsan orqanizmi hər saniyə mükəmməl bir mexanizm kimi fəaliyyət göstərir. Gündəlik həyatımızda fərqinə varmadığımız bioloji proseslər əslində inanılmaz rəqəmlərlə ifadə olunur. Bədənimizin fəaliyyəti gün ərzində dəyişir. Məsələn, ürək-damar sisteminin aktivliyi saat 18:00-da maksimum, gecə saat 03:00-04:00 radələrində isə minimum səviyyədə olur. Gənc bir insan üçün gündəlik enerji sərfi norması 3000 kkal-dır. Bunun 1700-ü əsas maddələr mübadiləsinə, 170-i həzmə, 1130-u isə əzələ işinə sərf edilir.
Dünyanın elə bir mədəniyyəti yoxdur ki, orada pişiklər haqqında ya müsbət, ya da mənfi fikirlər formalaşmasın. Müsəlman çoxluqdan ibarət olan Azərbaycan cəmiyyətində də pişiklərə müxtəlif yanaşmalar var. Bu araşdırma İslam və Xristian sivilizasiyalarında pişiklərə olan yanaşmaları araşdırır və tarix boyunca bu heyvanlara münasibətin necə dəyişdiyini izah edir. İslam mədəniyyəti tarix boyu güclü mənəvi və mistik elementlərə sahib olmuş, bu da incəsənət, elm, təbabət və zoologiyada çoxsaylı iz qoymuşdur.
Təxminən 790–1100-cü illəri əhatə edən Vikinqlər dövründə qadınlar kişilərin üstün olduğu bir cəmiyyətdə yaşasalar da, tamamilə gücsüz deyildilər. Onlar təsərrüfat və ev işlərini idarə edir, toxuculuqla məşğul olur, Skandinaviyadan kənara köçərək Qrenlandiya, İslandiya, Britaniya adaları və Rusiyaya qədər uzanan Viking ərazilərinin məskunlaşdırılmasında iştirak edirdilər. Bəzən isə bu qadınlar ticarətlə də məşğul olurdular.
Birinci Səlib Yürüşü zamanı xüsusi olaraq qorxu yaymaq məqsədilə istifadə edilən "Tafurlar" adlı xristian hərbi birliyinin müsəlmanlara qarşı törətdiyi insanlıqdan kənar vəhşiliklər tarixin ən qaranlıq məqamı kimi yenidən gündəmə gəlib. Qərb mənbələrin "nadir hadisə" kimi qələmə verməyə çalışdığı bu qrupun əslində müharibə strategiyasının bir hissəsi olduğu iddia edilib.
Qədim Misirdə qadınlar kişilərlə bərabər hüquqlara malik idilər və mülkiyyət sahibi ola bilirdilər. Onlar məhkəməyə müraciət edə, şahidlik edə və boşanma hüququna sahib idilər. Bəzi qadınlar həkim, yazıçı və hətta firon ola bilirdilər; məsələn, Hatşepsut məşhur qadın fironlardan biri idi. Misir qadınları ailədə mühüm rol oynayır, uşaqların tərbiyəsi və ev işləri ilə məşğul olurdular. Onlar kosmetika və zinət əşyalarına böyük önəm verirdilər; gözəllik və baxım gündəlik həyatlarının ayrılmaz hissəsi idi.
İnsan orqanizmi haqqında aparılan son tədqiqatlar və statistikalar bədənimizin hər gün qarşılaşdığımız, lakin fərqinə varmadığımız heyrətamiz xüsusiyyətlərini üzə çıxarıb. Bədənimizin duyğu orqanları inanılmaz imkanlara malikdir. Məsələn, burnumuz 50 000 fərqli qoxunu bir-birindən ayıra bilir. Maraqlı bir fakt isə qulaqlarla bağlıdır: insan qorxu və ya stress vəziyyətində olduqda, qulaqlarda daha çox kükürd (qulaq kiri) istehsal olunur.
Eramızın 2-ci əsrinə aid Misir papirusunun üzərindəki yazıda qeyd edilir ki, tanrıça İsis zamanın əvvəlində bəşəriyyətə hədiyyələr bəxş edərək, kişilərə verdiyi güc və şərəf qədər qadınlara da güc və şərəf vermişdir. Bu yazılar, qədim Misirdə genderlər arasındakı tarazlığın dəyərini vurğulamaqla yanaşı, qadının cəmiyyətdəki yüksək statusunu da göstərir.
Amazon — Yer kürəsinin ən sirli, ən vəhşi və eyni zamanda ən təhlükəli guşələrindən biri hesab olunur. Cənubi Amerika qitəsinin qəlbində döyünən bu nəhəng arteriya, minlərlə kilometr uzanan tropik meşələri və bulanıq suları ilə həm heyranlıq doğurur, həm də daxili bir qorxu hissi yaradır.