BAKI,VOA, Nailə Babazadə

28 aprel 2004-cü ildə CBS telekanalının "60 Minutes II" proqramında yayımlanan hesabat İraqdakı Əbu Qreyb həbsxanasında Amerika hərbçilərinin məbuslara qarşı tətbiq etdiyi dəhşətli işgəncələri dünyaya ifşa etdi. Yayımlanan qrafik fotoşəkillər ABŞ əsgərlərinin dindirmə zamanı məbuslara qarşı cinsi zorakılıq etdiyini, onları itlərlə hədələdiyini və qeyri-insani rəftarın bir sistem halına gəldiyini sübut etdi. Bu qalmaqal həm Amerika ictimaiyyətini sarsıtdı, həm də Buş administrasiyasının İraq müharibəsi ilə bağlı reputasiyasına ciddi zərbə vurdu.

İstintaqlar nəticəsində məlum oldu ki, "təkmilləşdirilmiş sorğu metodları" adı altında tətbiq edilən bu texnikalar Qvantanamo və digər gizli həbsxanalarda hazırlanaraq Əbu Qreybdə geniş şəkildə istifadə olunub. Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi bunu fərdi hadisələr deyil, "genişmiqyaslı bir sistem" kimi qiymətləndirdi. Bu hadisələrə görə 11 əsgər hərbi məhkəmə tərəfindən məhkum edilsə də, yüksək rütbəli rəsmilər və siyasətçilər ciddi cəza almadılar. Cenevrə Konvensiyasının açıq şəkildə pozulduğu bu hadisələr bu gün də müharibə cinayətləri kontekstində beynəlxalq hüquqşünaslar tərəfindən müzakirə edilməkdədir.