BAKI,VOA

4 İyul tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

1467 – Böyük Şimal Müharibəsi zamanı Polşa və Litva arasında Minsk yaxınlığında gərgin döyüşlər baş verib.

1593 – Avstriya, Habsburqların rəhbərliyi altında Osmanlılara qarşı yeni müharibə elan edib.

1776 – Amerika Birləşmiş Ştatları Müstəqillik Bəyannaməsini qəbul etdi. Filadelfiyada keçirilən İkinci Kontinental Konqres zamanı 13 koloniya Böyük Britaniyadan ayrıldığını elan etdi.

1785 – ABŞ-da ilk dəfə olaraq poçt sisteminin idarə olunması üçün federal orqan yaradıldı.

1791 – Fransada inqilab sonrası Konstitusiyanın ilk maddələri rəsmi qəzetdə dərc edildi.

1803 – ABŞ Luiziana ərazisinin alınmasını tamamlamaqla torpaqlarını iki dəfə böyütdü.

1817 – ABŞ-ın Nyu-York ştatında Erie kanalının inşasına başlandı.

1826 – Amerika Müstəqillik Bəyannaməsinin müəlliflərindən iki keçmiş prezident – Tomas Cefferson və Con Adams – 4 iyulda, eyni gündə və eyni ildə vəfat etdilər.

1831 – ABŞ-ın beşinci prezidenti Ceyms Monro da 4 iyulda vəfat etdi – bu tarixdə ölən üçüncü ABŞ prezidenti oldu.

1845 – ABŞ Texas ştatını ilhaq etdiyini elan etdi.

1855 – Kaliforniyada qızıl hasilatında rekord səviyyəyə çatıldığı elan olundu.

1863 – ABŞ Vətəndaş Müharibəsində Gettisberq döyüşü sona çatdı – Şimal üçün mühüm qələbə.

1872 – ABŞ-da Respublikaçılar və Demokratlar partiyası arasında ilk televiziya debatı keçirildi (qısa yayım sınağı formatında).

1881 – ABŞ prezidenti Ceyms Qarfild Vaşinqtonda sui-qəsd nəticəsində ağır yaralandı (daha sonra vəfat etdi).

1892 – ABŞ-da Ellis adasında immiqrasiya mərkəzi fəaliyyətə başladı – milyonlarla mühacirin qəbulu üçün əsas nöqtə.

1901 – ABŞ prezidentinin təhlükəsizlik xidmətinə dair yeni təlimatlar qüvvəyə mindi.

1910 – Afrikada Britaniya tərəfindən yaradılan Cənubi Afrika İttifaqı öz ilk bayramını 4 iyulda qeyd etdi.

1918 – Fransada Birinci Dünya Müharibəsi zamanı ABŞ əsgərləri tərəfindən Bastiliya Günü ilə paralel olaraq bayram keçirildi.

1924 – Meksikada siyasi sabitsizlik səbəbilə seçkilər qeyri-müəyyən tarixə qədər təxirə salındı.

1934 – Almaniyada "Uzun Bıçaqlar Gecəsi" təmizləməsi rəsmi olaraq başa çatdı.

1941 – SSRİ qoşunları Belarusun Bobruysk şəhərini almanlardan azad etdi.

1946 – Filippin ABŞ-dan müstəqilliyini elan etdi – yeni dövlət rəsmi şəkildə tanındı.

1950 – Koreya Müharibəsində ABŞ qüvvələri Pusan ətrafında müdafiə xətti qurmağa başladı.

1954 – Böyük Britaniyada ilk dəfə televiziya ilə canlı idman yayımları üçün xüsusi yayım qrupu yaradıldı.

1956 – ABŞ-da "Interstate Highway System" – federal avtomobil yolları proqramı təsdiqləndi.

1960 – ABŞ-ın 50-ci ştatı olan Havay ilk dəfə rəsmi olaraq 4 iyulda bayraq bayramı kimi qeyd olundu.

1966 – Fransa prezidenti Şarl de Qoll NATO-nun hərbi strukturundan çıxmaq planlarını elan etdi.

1969 – SSRİ və ABŞ arasında məxfi silah razılaşmaları barədə ilkin məsləhətləşmələr başladı.

1976 – ABŞ-ın 200 illik müstəqillik yubileyi qeyd olundu – ölkə boyu böyük tədbirlər keçirildi.

1982 – Kanadada ilk dəfə olaraq 4 iyul münasibətilə ABŞ-la birgə sərhəd festivalı keçirildi.

1985 – ABŞ-da prezident Ronald Reyqan Con Adamsın və Ceffersonun eyni gündə ölümünü qeyd edən çıxış etdi.

1987 – İran-İraq müharibəsində ABŞ vətəndaşları ilk dəfə Basra körfəzində hücum hədəfi oldu.

1990 – Almaniya Demokratik Respublikası rəsmi olaraq Qərbi Almaniya ilə birləşmək üçün hüquqi danışıqlara başladı.

1991 – Varşava Müqaviləsi təşkilatı rəsmən buraxıldı.

1992 – Azərbaycan Milli Məclisində müstəqil dövlət simvollarının hazırlanması müzakirə edildi.

1993 – Çexoslovakiya iqtisadiyyatı bazar prinsiplərinə keçid edərək, genişləndirilmiş təcrübələrə əsaslanıb.

1994 – ABŞ-da ilk dəfə olaraq Müstəqillik Günü qadağan olunmuş pirotexnika səbəbilə fövqəladə hal elan edildi.

1995 – Bosniya müharibəsi başa çatdıqdan sonra etnik bölgülərə dair yeni sərhədlər rəsmi olaraq müəyyənləşdirilib.

1996 – Gürcüstanla ABŞ arasında hərbi təlim sazişi imzalandı.

1997 – ABŞ prezidentinin təhlükəsizlik tədbirləri çərçivəsində məlumat mübadiləsinin çoxalması barədə razılaşma əldə olunub.

1998 – Çexiyada parlament seçkilərində müxalifət koalisiyası üstünlük qazandı.

2000 – ABŞ-da “Liberty Bell” simvolik zəngi təmir üçün ilk dəfə müvəqqəti yerdə saxlanıldı.

2001 – ABŞ və Rusiya arasında strateji silahlar razılaşmasının yeni müddəaları üzrə diplomatik danışıqlar başlanıb.

2002 – ABŞ-da daxili təhlükəsizlik nazirliyi yaradıldı.

2003 – Venesuela prezidenti Hüqo Çaves ABŞ-ı daxili işlərinə qarışmaqda ittiham etdi.

2004 – ABŞ-da "Amerika Ənənələri Günü" konsepsiyası 4 iyulla birgə rəsmiləşdirildi.

2005 – Fransada fərdi sərhəd hərəkətlərinə qarşı yeni metodların tətbiqi ilə bağlı müzakirələr aparılıb.

2006 – Şimali Koreya 4 iyulda 7 ballistik raket sınağı keçirdi – beynəlxalq qınağa səbəb oldu.

2007 – Avropa İttifaqının yeni üzvlük qərarı ilə bağlı imza mərasimi keçirilərək əməkdaşlıq təkmilləşdirilib.

2008 – Böyük Britaniyada “Şərəfli Əməkdaşlıq Konsepsiyası”nın geniş tətbiqinə dair müvafiq dəyişikliklər qəbul olunub.

2009 – ABŞ-da ilk dəfə olaraq rəsmi tədbirlərdə əlillər üçün ayrıca tribunalar yaradıldı.

2010 – Yaponiyada texnoloji yeniliklərin təqdimatı ilə bağlı beynəlxalq forum keçirilmişdir.

2011 – Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyev ABŞ-a dövlət səfərinə başladı – ikitərəfli münasibətlərdə yumşalma mərhələsi.

2012 – Rusiya-Qərb münasibətlərində yaranmış yeni əlaqələr əsasında atılacaq addımlar təklif edilib.

2013 – Avstraliyanın iqtisadi artım tendensiyasını gücləndirmək üçün yeni siyasətlərin tətbiqi qərara alınıb.

2014 – Misirdə “Əl-Nusra” qruplaşmasının bayram günü hücumları nəticəsində 17 nəfər öldü.

2015 – Polşada etnik azlıqlarla bağlı yeni sosial inteqrasiya planları qəbul edilib.

2016 – ABŞ-da müstəqillik günü qeyd olunarkən New Yorkda təhlükəsizlik tədbirləri rekord səviyyədə tətbiq olundu.

2017 – ABŞ iqtisadiyyatı ilə bağlı yeni sərmayə strategiyası tətbiq olundu.

2018 – Misirdə dövlətin iqtisadi siyasətlərində dəyişikliklər etmək üçün yeni qanun layihəsi qəbul edilib.

2019 – ABŞ-da müstəqillik günü münasibətilə keçirilən paradda ilk dəfə olaraq hərbi texnika nümayiş etdirildi (Tənqidlərə səbəb oldu).

2020 – Avstraliya Qlobal iqtisadi tədbirlər üzrə yeni ticarət protokolları tətbiq etdi.

2021 – ABŞ-da COVID-19-a qarşı kütləvi peyvəndləmədən sonra ilk açıq havada müstəqillik tədbiri keçirildi.

2022 – Fransada ətraf mühitin qorunması və sənaye islahatlarına dair yeni qaydalar tətbiq olundu.

2023 – Kaliforniyada 4 iyul paradı zamanı təhlükəsizlik insidentləri nəticəsində 2 nəfər xəsarət aldı.

2024 – ABŞ Konqresi 4 iyul tarixini rəqəmsal azadlıqlar günü kimi də qeyd etməyi qanuniləşdirdi.

2025 –İran İslam Respublikasının Prezidenti Məsud Pezeşkian İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (ECO) 17-ci Zirvə görüşündə iştirak etmək üçün iyulun Azərbaycana gəldi