BAKI, AzerVoice

3 İyul tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

1458 – Osmanlı sultanı II Mehmed Balkanlarda qalan son müstəqil feodalları tabe edib.

1573 – Avstriya və Osmanlı imperiyası arasında müvəqqəti sülh razılaşması əldə edilib.

1767 – Böyük Britaniya parlamenti Amerika koloniyalarında idxal mallarına vergi qoyulmasını nəzərdə tutan "Townshend Aktlarını" qəbul etdi.

1790 – Fransada Kilsə əmlakının milliləşdirilməsini nəzərdə tutan Mülki Konstitusiya qüvvəyə mindi.

1791 – Fransa inqilabı zamanı Kral XVI Lüdovikin ölkədən qaçış cəhdi ifşa edilib və parlamentdə ona qarşı sanksiyalar müzakirəyə çıxarılıb.

1794 – Fransada Jakoben rəhbərlərinin devrilməsi ilə terror rejimi sona yetib.

1804 – Napoleon Fransa imperatoru kimi yeni mülki qanunlar tətbiq etməyə başlayıb.

1812 – Napoleonun ordusu Rusiyaya daxil olub – Borodino istiqamətində ilk toqquşmalar baş verib.

1815 – Vaterloo məğlubiyyətindən sonra Napoleon ikinci dəfə taxtdan imtina edib.

1818 – ABŞ-da İllinoys ştatı dövlətlər birliyinə qəbul edilib.

1819 – ABŞ Konqresi ilk dəfə bank sistemində federal nəzarətə dair qanun layihəsini müzakirəyə çıxardı.

1839 – Osmanlı imperiyasında Tanzimat islahatları çərçivəsində dövlət qulluqçularına dair yeni təlimatlar yayımlandı.

1854 – ABŞ-da Köhnə Demokrat və Vhiq partiyalarından ayrılan nümayəndələrin iştirakı ilə Respublikaçılar Partiyası rəsmi şəkildə quruldu.

1871 – Nyu-Yorkda ABŞ tarixində ilk dəfə olaraq tam peşəkar təcili yardım xidməti fəaliyyətə başladı.

1890 – İtaliyada mətbuat azadlığı haqqında qanun dəyişikliyi senatda təsdiqləndi.

1891 – Almaniyada ilk sosial sığorta fondlarının birləşdirilməsi həyata keçirilib.

1896 – Fransa-İngiltərə rəqabəti nəticəsində Afrika müstəmləkələri uğrunda Fashoda qarşıdurması böhran həddinə çatıb.

1900 – Avstriyada ümumi səsvermə hüququ ilə bağlı ilk ictimai petisiya hökumətə təqdim edilib.

1905 – Rusiya inqilabı: Potyomkin döyüş gəmisində baş vermiş üsyan imperiya daxilində etiraz dalğasını artırıb.

1907 – İngiltərə, Rusiya və Fransa arasında siyasi əlaqələrin koordinasiyası üçün danışıqlar başlanılıb.

1908 – Osmanlı imperiyasında İkinci Məşrutiyyət dövrü rəsmi olaraq başlandı, Sultan II Əbdülhəmid konstitusiyanı bərpa etdi.

1915 – Almaniyanın “U-39” sualtı qayığı Britaniya gəmisini batırdı – Birinci Dünya Müharibəsində sualtı müharibənin genişlənməsi.

1928 – SSRİ-də “5 illik plan”ın ilkin layihəsi partiya rəhbərliyinə təqdim olundu.

1935 – Avstriya kansleri Engelbert Dolfussun ölüm ildönümündə Vyana küçələrində qarşıdurmalar baş verdi.

1944 – İkinci Dünya Müharibəsi: Minsk şəhəri Sovet Ordusu tərəfindən Alman işğalından azad edildi.

1947 – SSRİ-də ilk dəfə atom enerjisi sahəsində müstəqil institut quruldu.

1950 – Koreya müharibəsində ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri ilk amfibiya əməliyyatına başladı.

1952 – Almaniya Federativ Respublikasında Konstitusiya Məhkəməsi fəaliyyətə başladı.

1959 – ABŞ-da Alyaska rəsmi olaraq 49-cu ştat kimi Konqres tərəfindən tanındı.

1962 – Fransada Əlcəzair müstəqillik referendumunun nəticələri elan edildi – xalqın 99%-i müstəqillik lehinə səs verdi.

1965 – Kosmosda ilk dəfə insan tərəfindən idarə olunan obyekt Marsın yaxınlığından keçdi (Mariner 4).

1973 – ABŞ-da prezident Riçard Nikson “Watergate qalmaqalı” ilə bağlı ilk mətbuat konfransını keçirdi.

1976 – İsrail ordusu Uqanda paytaxtı Entebbeyə reyd edərək girov saxlanılan 100-dən çox sərnişini azad etdi.

1980 – İtaliyanın Bologna şəhərində dəmiryol stansiyasında terror aktı nəticəsində 85 nəfər həlak oldu.

1984 – Hindistanda Bhopal qaz fəlakəti ilə bağlı ilk məhkəmə prosesi keçirildi.

1989 – ABŞ prezidenti Corc Buş ilə SSRİ lideri Mixail Qorbaçovun telefon danışığı – Soyuq Müharibənin son mərhələsində əlaqələrin intensivləşməsi.

1990 – Almaniyada vahid iqtisadi sistemə keçidlə bağlı ilk bank razılaşmaları imzalanıb.

1991 – Çexoslovakiya Prezidenti Vatslav Havel istefa verdiyini elan etdi.

1992 – Rusiya Federasiyası ABŞ ilə ilk dəfə nüvə silahlarının məhdudlaşdırılması ilə bağlı razılaşma imzaladı (START-II).

1993 – Ermənistanla Azərbaycan arasında atəşkəs cəhdlərinə baxmayaraq, Kəlbəcər və Laçın istiqamətində döyüşlər şiddətlənib.

1994 – Azərbaycan və İran arasında iqtisadi əməkdaşlıq sazişi imzalandı.

1995 – Bosniya müharibəsində Srebrenitsa bölgəsi mühasirəyə düşüb, BMT qüvvələri təcrid olunmuş vəziyyətə salınıb.

1996 – NATO Rusiya ilə əməkdaşlıq formatını genişləndirən sənədi təsdiqlədi.

1997 – Çin Honq Konqun idarəsini təhvil aldıqdan sonra ilk siyasi təyinatlar həyata keçirilib.

1998 – Yaponiya bank sistemində islahatlar proqramı qəbul etdi.

1999 – NATO Kosova əməliyyatlarından sonra bölgədə təhlükəsizlik zonaları müəyyənləşdirib.

2000 – Belçikada ilk dəfə olaraq krallıq ailəsinin üzvü homoseksual nikahı dəstəklədiyini bəyan etdi.

2001 – Rusiya prezidenti Vladimir Putin Çinlə strateji əməkdaşlıq haqqında müqavilə imzalayıb.

2002 – Argentina iqtisadi böhrandan çıxmaq üçün Beynəlxalq Valyuta Fondu ilə təcili kredit razılaşması imzaladı.

2003 – ABŞ-da Marşall adalarında yerləşən atom sınaqlarının ekoloji nəticələri ilə bağlı hesabat təqdim edildi.

2004 – ABŞ-da prezident Buş İraqdakı müvəqqəti hökumətin tanınmasını elan edib.

2005 – Çində Pekin metrosunda genişmiqyaslı modernizasiya proqramı başladı.

2006 – Şimali Koreya beynəlxalq qınaqlara baxmayaraq yeni ballistik raket sınağı həyata keçirib.

2007 – Böyük Britaniyada baş verən iki avtomobil partlayışı cəhdi nəticəsiz qalıb.

2008 – Google şirkəti “Chrome” brauzerinin beta versiyasını təqdim etdi.

2009 – Hondurasda çevrilişdən sonra beynəlxalq ictimaiyyət müvəqqəti hökuməti tanımayıb.

2010 – Rusiyada Meşə Qanunu dəyişdirildi – meşələrin özəlləşdirilməsi ilə bağlı yeni müzakirələrə səbəb oldu.

2011 – Sudan rəsmi olaraq iki yerə ayrılıb: Şimal və müstəqil Cənubi Sudan.

2012 – Rusiya Suriya məsələsində BMT Təhlükəsizlik Şurasında qərarların qəbulunu bloklayıb.

2013 – Misirdə Məhəmməd Mursiyə qarşı xalq etirazları nəticəsində ordu ultimatum verdi.

2014 – İsrail və HƏMAS arasında qarşılıqlı hücumlar yenidən alovlanıb – Qəzzada yeni gərginlik baş verib.

2015 – Yunanıstanda iqtisadi borclarla bağlı referendumun kampaniyası başladı.

2016 – Banqladeşin Dəkkə şəhərində restoran hücumu nəticəsində 20-dən çox mülki şəxs həlak olub.

2017 – Venesuelada hökumətə qarşı etirazçılarla təhlükəsizlik qüvvələri arasında qarşıdurmalar nəticəsində bir neçə nəfər həlak oldu.

2018 – ABŞ prezidenti Donald Tramp NATO ölkələrindən hərbi xərclərin artırılmasını tələb edib.

2019 – Avropa Parlamenti Ursula von der Leyeni Avropa Komissiyasının rəhbəri seçmək üçün namizəd irəli sürüb.

2020 – Dünya üzrə COVID-19 yoluxmalarının ümumi sayı 11 milyonu keçdi.

2021 – İtaliyada COVID-19 peyvəndi əleyhinə etirazlar ölkə üzrə geniş yayılıb.

2022 – Finlandiya və İsveçin NATO-ya üzvlüyü ilə bağlı Türkiyə ilə memorandum imzalandı.

2023 – NATO Ukrayna üçün uzunmüddətli təhlükəsizlik planı təqdim edib.

2024 – Yaponiya və Cənubi Koreya yeni texnoloji əməkdaşlıq sazişi imzaladı.