BAKI,VOA

22 iyun tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

1772 – Böyük Britaniyada dəniz hüququ islahatları çərçivəsində quldarlıqla bağlı ilk məhkəmə prosesi keçirildi (Somerset işi).

1793 – Fransız İnqilabı dövründə Jakobin hökuməti yeni iqtisadi nəzarət tədbirləri tətbiq etdi.

1794 – Fransada Robespyer İctimai Qurtuluş Komitəsinin nəzarətini gücləndirib.

1795 – Fransada yeni konstitusiya hazırlanıb və Direktorluq dövrü başlanıb.

1796 – Napoleon Şimali İtaliyada Avstriya qüvvələrinə qarşı hücumları gücləndirib.

1797 – Napoleon Avstriyanı sülh danışıqlarına məcbur edib.

1798 – Napoleon Misir kampaniyasına start verib.

1799 – Fransa Konsulluq sistemi ilə idarə olunmağa başlayıb.

1800 – Napoleon Marengo döyüşündə Avstriyanı məğlub edib.

1801 – Vatikanla Konkordat imzalanıb, kilsə-dövlət münasibətləri tənzimlənib.

1802 – Amiens sülhü ilə müvəqqəti Avropa sülhü əldə olunub.

1803 – ABŞ Fransadan Luiziana ərazisini alaraq torpaqlarını genişləndirib.

1804 – Napoleon özünü imperator elan edib.

1805 – Austerlitz döyüşü ilə Avstriya və Rusiya qüvvələri darmadağın edilib.

1806 – Müqəddəs Roma İmperiyası ləğv edilib, Reyn Konfederasiyası yaradılıb.

1807 – Tilsit sülh danışıqları üçün Napoleon və Rusiya imperatoru görüşüb.

1808 – İspaniyada xalq üsyanları Fransaya qarşı silahlı müqavimətə çevrilib.

1809 – Napoleon Avstriyanı yenidən məğlub edərək Schönbrunn sarayına daxil olub.

1810 – Meksika müstəqillik hərəkatı genişlənib.

1811 – Venesuela ispanlara qarşı azadlıq müharibəsini davam etdirib.

1812 – Napoleon Rusiyaya hücum üçün böyük ordu ilə hərəkətə keçib.

1813 – Napoleon Almaniyada koalisiya qüvvələrinə qarşı müdafiə döyüşlərinə başlayıb.

1814 – Napoleon Elba adasına sürgün olunub, Avropada müvəqqəti sülh təmin edilib.

1815 – Napaleon Bonapart Vaterloo məğlubiyyətindən sonra Parisə qayıtdı və istefa verdiyini rəsmi elan etdi.

1821 – Venesuela İspaniya müstəmləkəçiliyindən tam müstəqilliyini elan etdi.

1832 – İngiltərədə ilk dəfə parlament tərəfindən müasir səsvermə bölgü islahatı müzakirəyə çıxarıldı.

1848 – Parisdə iyun üsyanı zamanı fəhlələrlə hökumət qoşunları arasında qarşıdurmalar başladı.

1865 – ABŞ-da köləliyin ləğvi Texasda da rəsmən elan olundu – "Juneteenth" kimi tanınır.

1887 – Böyük Britaniya ilə Osmanlı İmperiyası arasında Kiprlə bağlı yeni ticarət müqaviləsi imzalandı.

1888 – Braziliyada köləlik ləğv olunub.

1889 – Fransa Parisdə ilk dəfə Eyfel qülləsini ictimaiyyətə açıb.

1890 – Almaniyada Bismark kanslerlikdən istefa verib.

1891 – Yaponiya konstitusiyası qüvvəyə minib.

1892 – ABŞ-da Ellis adasında immiqrasiya yoxlamalarına başlanılıb.

1893 – Hindistanda Mahatma Qandi ilk dəfə ictimai etiraz çıxışı ilə tanınıb.

1894 – Dreyfus işi ilə bağlı Fransa ictimaiyyəti iki yerə bölünüb.

1895 – Şimonoseki müqaviləsi ilə Çin Tayvanı Yaponiyaya güzəştə gedib.

1896 – Afinada müasir Olimpiya oyunlarının açılışı keçirilib.

1897 – Osmanlı ilə Yunanıstan arasında hərbi münaqişə şiddətlənib.

1898 – ABŞ İspaniyaya qarşı Kubada hərbi əməliyyatlara başlayıb.

1899 – Haaqa sülh konfransında ilk beynəlxalq humanitar hüquq normaları razılaşdırılıb.

1900 – Çin "Boxer üsyanı" ilə müstəmləkəçilərə qarşı dirənişə başlayıb.

1901 – Avstraliya federasiya şəklində dövlət kimi tanınıb.

1902 – Kuba ABŞ-dan müstəqilliyini bərpa edib.

1903 – Ford Motor Company təsis edilib.

1904 – Panama Kanalı layihəsi ABŞ-ın nəzarətinə keçib.

1905 – Potyomkin zirehli gəmisində matros üsyanı başlayıb.

1906 – Rusiya imperiyasında ilk dəfə olaraq kənd icmalarının nümayəndələrinin səsvermə hüququ verildi.

1911 – Fransa ordusu Mərakeşdəki Fez bölgəsinə daxil olaraq hərbi nəzarət qurdu.

1917 – Birinci Dünya Müharibəsi: ABŞ ilk dəfə Fransaya hərbi qüvvə göndərdi.

1918 – Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ilk dövlət institutlarını formalaşdırıb.

1919 – Almaniya Versal müqaviləsini qəbul etmək məcburiyyətində qalıb.

1920 – SSRİ ilə Polşa arasında müharibə genişlənib.

1921 – Türkiyədə Ankara hökuməti beynəlxalq aləmdə tanınmağa başlayıb.

1922 – Sovetlərdə "NEP" siyasəti tətbiq edilib.

1923 – Türkiyədə Lozanna danışıqlarına hazırlıqlar aparılıb.

1924 – SSRİ-də yeni konstitusiya layihəsi üzərində iş aparılıb.

1925 – Mussolini İtaliyada totalitar hakimiyyətini möhkəmləndirib.

1926 – Fransada fəhlə iğtişaşları baş verib.

1927 – Çin vətəndaş müharibəsinin ilk mərhələsi başlanıb.

1928 – Stalinin kollektivləşmə siyasəti sürətlənib.

1929 – ABŞ-da iqtisadi böhran dərinləşməyə başlayıb.

1930 – Hindistanda "Duz yürüşü" Qandinin rəhbərliyi ilə uğurla başa çatıb.

1931 – İspaniyada monarxiya devrilib.

1932 – SSRİ-də sənayeləşdirmə üzrə beşillik plan qəbul olunub.

1933 – Almaniyada Nasist Partiyası bütün digər partiyaların fəaliyyətini dayandırdı.

1936 – Türkiyədə Hatay məsələsi ilə bağlı ilk diplomatik müzakirələr başladı.

1940 – Fransa rəsmi olaraq Almaniyaya təslim oldu – İkinci Dünya Müharibəsinin kritik nöqtəsi.

1941 – Almaniya SSRİ-yə qarşı "Barbarossa" əməliyyatına başladı – Şərq cəbhəsi açıldı.

1944 – ABŞ qoşunları Filippin istiqamətində irəliləməyə başladı – Sakit Okean döyüşlərinin yeni mərhələsi.

1950 – Şimali və Cənubi Koreya sərhədində hərbi toqquşmalar intensivləşdi – Koreya müharibəsinin başlanğıc mərhələsi.

1956 – Misir prezidenti Camal Əbdül Nasir Süveyş kanalının milliləşdiriləcəyini bildirdi.

1959 – Danimarkada qadınların kilsə idarələrində təmsil olunmaq hüququ təsdiqləndi.

1961 – Türkiyədə yeni konstitusiyanın referenduma çıxarılması barədə qərar qəbul edildi.

1965 – NASA-nın "Gemini 4" missiyası uğurla tamamlandı – ABŞ-ın kosmosdakı fəallığı artdı.

1967 – SSRİ və ABŞ arasında mədəniyyət sahəsində mübadiləni nəzərdə tutan yeni saziş imzalandı.

1969 – Böyük Britaniya parlamenti homoseksuallığın dekriminallaşdırılmasını təsdiqlədi.

1971 – Filippin prezidenti Ferdinand Markos ölkədə fövqəladə vəziyyət elan etdi.

1973 – Argentinada prezident Xuan Peron sürgündən qayıtdı – ölkədə siyasi gərginlik yarandı.

1978 – Polşada Karol Wojtyła Roma Papası I Ioann Pavel olaraq tarixdə ilk qeyri-italyan papaya çevrildi.

1980 – İran-İraq sərhədində toqquşmalar gücləndi, müharibəöncəsi vəziyyət formalaşdı.

1984 – ABŞ-da rəqəmsal kompüter texnologiyalarının tətbiqi üzrə ilk milli strategiya açıqlanır.

1986 – Kolumbiyada narkotik kartelləri ilə mübarizəyə dair fövqəladə tədbirlər elan olundu.

1989 – Şərqi Almaniyada ilk dəfə müstəqil etiraz qrupu ictimaiyyətə açıq bəyanat yaydı.

1990 – Moldova Ali Soveti ölkənin suverenliyini elan etdi.

1991 – Sloveniya və Xorvatiya müstəqillik referendumu nəticələrini elan edərək Yuqoslaviyadan ayrılmağa qərar verib.

1992 – Azərbaycanda ilk dəfə müstəqil şəkildə hərbi xidmət haqqında qanun qəbul olundu.

1993 – BMT Təhlükəsizlik Şurası Somali böhranı ilə bağlı hərbi kontingentin artırılması qərarını verdi.

1994 – Ruandada soyqırım başa çatdıqdan sonra BMT-nin sülhməramlıları bölgəyə yerləşdirilib.

1995 – Monteneqroda etnik münaqişələrlə bağlı fövqəladə vəziyyət elan edildi.

1996 – Çeçenistanla Rusiya arasında Xasavyurt sülh protokoluna doğru ilk təmaslar qurulub.

1997 – NATO-ya daxil olmaq üçün Mərkəzi Avropa ölkələri rəsmi müraciət təqdim edib.

1998 – Əlcəzairdə keçirilən prezident seçkilərində orduya yaxın namizəd qalib gəldi.

1999 – Böyük Britaniyada ilk dəfə olaraq genetik diaqnozla körpə doğulmasına icazə verildi.

2000 – İran parlamenti qadınların hüquqlarına dair yeni islahat paketi hazırladı.

2001 – ABŞ prezidenti Corc Buş ilk dəfə Avropada AB liderləri ilə görüş keçirib.

2002 – Qırğızıstan və Tacikistan arasında su ehtiyatlarının bölüşdürülməsi barədə razılıq əldə olundu.

2003 – Azərbaycanda enerji bazarının liberallaşdırılması üzrə planlar açıqlandı.

2004 – Gürcüstan prezidenti Mixeil Saakaşvili NATO-ya üzvlüklə bağlı prioritet proqramı açıqlayıb.

2005 – Fransada ilk dəfə olaraq məscid və sinaqoqlar birgə tolerantlıq forumu təşkil etdi.

2006 – Azərbaycan Avropa Şurasında korrupsiyaya qarşı milli plan təqdim edib.

2007 – İspaniyada katalon dilinin rəsmi statusuna dair mübahisələr parlament müzakirəsinə çıxarıldı.

2008 – Qazaxıstanda ilk dəfə olaraq neft gəlirlərinin şəffaf idarəsinə dair qanun qəbul edilib.

2009 – ABŞ prezidenti Barak Obama səhiyyə islahatları layihəsini rəsmi olaraq Konqresə təqdim etdi.

2010 – BMT Qəzza bölgəsində humanitar blokadaya dair təcili araşdırma çağırışı etdi.

2011 – Suriya rejiminə qarşı beynəlxalq təzyiqlər artıb.

2012 – Yunanıstanda borc böhranı fonunda yeni koalisiya hökuməti quruldu.

2013 – Türkiyədə Gezi Parkı etirazları fonunda daha 2 nəfər həyatını itirdi.

2014 – Ukraynanın şərqində Rusiya yönümlü qüvvələrlə döyüşlər daha da intensivləşdi.

2015 – ABŞ-da Charleston şəhərində kilsəyə silahlı hücum nəticəsində 9 nəfər öldürülüb.

2016 – Böyük Britaniyada Brexit öncəsi son parlament debatları keçirildi.

2017 – Azərbaycanda İslam Həmrəyliyi Oyunlarının yekun hesabatı ictimaiyyətə təqdim olundu.

2018 – Venesuela BMT-nin iqtisadi sanksiyalar siyahısına daxil edildi.

2019 – Gürcüstanda parlament binası qarşısında antirusiya etirazları zamanı 240 nəfər xəsarət aldı.

2020 – COVID-19 pandemiyası ilə əlaqədar olaraq Braziliya Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatından rəsmi məlumatları gizlətdi.

2021 – İran prezident seçkilərində İbrahim Rəisi qalib gəldi.

2022 – NATO liderləri Baltik ölkələrinin müdafiə strategiyasını yenidən nəzərdən keçirdi.

2023 – Azərbaycanda elektrik nəqliyyat vasitələrinin stimullaşdırılması üçün yeni proqram elan olundu.

2024 – Afrika İttifaqı regional təhlükəsizlik strategiyasına dair yeni sənəd qəbul etdi.

2025 – ABŞ İranın bütün nüvə obyektlərinə zərbələr endirdi

İran BMT Təhlükəsizlik Şurasının təcili toplantısının keçirilməsini tələb edib

İran XİN ABŞ-yi beynəlxalq hüququ pozmaqda ittiham edib

Netanyahu bildirdi ki,İranın nüvə obyektlərini məhv etmək vədi yerinə yetirilib

Tramp İranın uranın zənginləşdirilməsi obyektlərinin tamamilə məhv edildiyini bildirdi