BAKI, VOA

12 iyun tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

1772 – Marion du Fresne və komandasının Yeni Zelandiyada öldürülməsi

1773 – Boston Çay içmə hadisəsi

1774 – Filadelfiyada Birinci Kontinental Konqres çağırıldı

1775 – Amerika İstiqlaliyyət müharibəsi başladı

1776 – Virginia İnsan Hüquqları Bəyannaməsi qəbul edildi

1777 – Saratoga döyüşü baş verdi

1778 – Fransa ABŞ-ı rəsmən tanıdı

1779 – İspaniya ABŞ-a dəstək verdi

1780 – Benedict Arnold xəyanət etdi

1781 – Yorktown döyüşü baş verdi

1782 – Paris sülh danışıqları başladı

1783 – ABŞ müstəqilliyi rəsmən tanındı

1784 – ABŞ Konqresi sərhədləri müəyyənləşdirdi

1785 – Şimal-qərb ərazilərinin idarəsi müəyyənləşdirildi

1786 – Şeyz üsyanı başladı

1787 – ABŞ Konstitusiyası qəbul edildi

1788 – ABŞ Konstitusiyası ratifikasiya olundu

1790 – ABŞ-da ilk siyahıyaalma keçirildi

1791 – Fransada ilk Konstitusiya qəbul edildi

1792 – Fransada Respublika elan olundu

1793 – XVI Lüdovik edam edildi

1794 – Robespyer edam olundu

1795 – Fransa Direktoriyası quruldu

1796 – Napoleon İtaliya yürüşünə başladı

1797 – Napoleon Avstriyanı məğlub etdi

1798 – Napoleon Misir səfərinə başladı

1799 – Napoleon çevriliş edib hakimiyyətə gəldi

1800 – ABŞ paytaxtı Vaşinqtona köçürüldü

1801 – Napoleon Konkordat imzaladı

1802 – Napoleon Müqəddəs Roma İmperiyasını ləğv etdi

1803 – ABŞ Luiziana ərazisini aldı

1804 – Napoleon imperator elan edildi

1805 – Trafalqar döyüşü baş verdi

1806 – Kontinental blokada elan edildi

1807 – Britaniya Atlantik quldarlığı qadağan etdi

1808 – İspaniya Napoleon işğalına qarşı üsyan etdi

1809 – Napoleon Avstriya yürüşü etdi

1810 – Meksika müstəqillik uğrunda mübarizəyə başladı

1811 – İngiltərədə Lüdizm hərəkatı başladı

1812 – ABŞ və Britaniya arasında müharibə başladı

1813 – ABŞ gəmisinin ələ keçirilməsi (USRC Surveyor)

1830 – Fransızların Əlcəzairi işğalı (Sidi Ferruch)

1859 – Nevada Comstock Lode gümüş yatağının kəşfi

1864 – ABŞ-da Cold Harbor döyüşü

1864 – Cold Harbor döyüşü baş verdi

1865 – ABŞ-da Vətəndaş müharibəsi başa çatdı

1866 – Avstriya-Prussiya müharibəsi başladı

1867 – Kanada Dominiyası quruldu

1868 – Yaponiyada Meiji islahatları başladı

1869 – Süveyş kanalı açıldı

1870 – Fransa-Prussiya müharibəsi başladı

1871 – Almaniya imperiyası elan edildi

1872 – Yellowstone Milli Parkı yaradıldı

1873 – ABŞ və Avropada iqtisadi böhran başladı

1874 – Disraeli Britaniyada baş nazir oldu

1875 – Avropada Şərq məsələsi müzakirə olundu

1876 – ABŞ-da Custer döyüşü baş verdi

1877 – ABŞ-da Böyük Dəmiryolu tətili başladı

1878 – Berlin Konqresi toplandı

1879 – Zulu müharibəsi başladı

1880 – İlk elektrik küçə işıqları ABŞ-da yandırıldı

1881 – Prezident James Garfield öldürüldü

1882 – Britaniya Misiri işğal etdi

1883 – Bruklin körpüsü açıldı

1884 – Berlin Konqresində Afrika bölgüsü başladı

1885 – Hindistanda Hindistan Milli Konqresi quruldu

1886 – Haymarket tətili başladı

1887 – ABŞ Konqresi Davs aktını qəbul etdi

1888 – Slavery Braziliyada ləğv edildi

1889 – Eyfel qülləsi açıldı

1890 – Wounded Knee qırğını baş verdi

1891 – İlk basketbol oyunu keçirildi

1892 – Ellis adası açıldı

1893 – Yeni Zelandiyada qadınlara seçki hüququ verildi

1894 – Çin-Yaponiya müharibəsi başladı

1895 – Kino ilk dəfə nümayiş olundu

1896 – Olimpiya oyunları bərpa edildi

1897 – Ədəbiyyat üzrə ilk Nobel mükafatı təqdim edildi

1898 – Filippinlər İspaniyadan müstəqilliyini elan etdi

1899 – Boxer üsyanı Çində başladı

1900 – Parisdə ikinci yay olimpiya oyunları keçirildi

1901 – ABŞ-da Prezident McKinley öldürüldü

1902 – Kuba müstəqilliyini elan etdi

1903 – İlk müvəffəqiyyətli təyyarə uçuşu baş verdi

1904 – Transsibir dəmir yolu tamamlandı

1905 – Rusiya-Yaponiya müharibəsi başladı

1906 – San-Fransisko zəlzələsi baş verdi

1907 – Haaqa konfransı keçirildi

1908 – Tunguska partlayışı baş verdi

1909 – Şimal qütbünə ilk dəfə çatıldı

1910 – Portuqaliyada monarxiya devrildi

1911 – Çin inqilabı başladı

1912 – Titanik gəmisinin batması

1913 – Federal Ehtiyat Sistemi ABŞ-da yaradıldı

1914 – Birinci Dünya müharibəsi başladı

1915 – Lusitania gəmisinin batırılması

1916 – Verdun döyüşü başladı

1917 – İlk Pulitzer mükafatları təqdim edildi

1924 – George H. W. Bush-un anadan olması

1935 – Çexoslovakiya və SSRİ arasında qarşılıqlı yardım müqaviləsi imzalandı

1942 – Anne Frank gündəlik hədiyyə aldı

1943 – İtaliyada Mussolini devrildi

1944 – Normandiya desantı başladı

1945 – Almaniya təslim oldu

1946 – Filippin müstəqil oldu

1947 – Hindistan və Pakistan müstəqillik qazandı

1948 – İsrail dövləti elan edildi

1949 – NATO yaradıldı

1950 – Koreya müharibəsi başladı

1951 – ABŞ-da kolor televiziya yayımlandı

1952 – Britaniya ilk atom bombasını sınaqdan keçirdi

1953 – İrandakı dövlət çevrilişi

1954 – ABŞ-da Ali Məhkəmənin “Brown v. Board of Education” qərarı

1955 – Varşava Paktı yaradıldı

1956 – Süveyş kanalı böhranı başladı

1957 – Raket Sputnik buraxıldı

1958 – Fransa beşinci respublika elan etdi

1959 – Fidel Kastro Kubada hakimiyyətə gəldi

1960 – Nigeriya müstəqillik qazandı

1961 – Berlin divarı tikilməyə başladı

1962 – ABŞ Kubaya qarşı dəniz blokadası elan etdi

1963 – Medgar Evers ABŞ-da öldürüldü

1964 – Nelson Mandela ömürlük həbs cəzası aldı

1967 – ABŞ Ali Məhkəməsi qarışıq nikah qadağasını ləğv etdi

1971 – Triki Nixonun Vyetnam müharibəsi ilə bağlı məxfi sənədləri açıqlanmağa başlandı

1972 – Watergate skandalı başladı

1973 – ABŞ Vyetnam müharibəsindən çəkildi

1974 – Nixon prezidentlikdən istefa verdi

1975 – Vyetnam müharibəsi başa çatdı

1976 – Soweto tələbə qırğını başladı

1977 – Apple şirkəti yaradıldı

1978 – Camp David Sazişi imzalandı

1979 – Gossamer Albatross ilk insan gücü ilə İngiltərə kanalını keçdi

1982 – ABŞ prezidenti Ronald Reagan Berlində "Bu divarı dağıtın" çağırışı etdi

1983 – ABŞ-da ilk mobil telefon istifadəyə verildi

1984 – Hindistan baş naziri İndira Qandi öldürüldü

1985 – Qorbaçov SSRİ-də islahatlara başladı

1986 – Çernobıl qəzası baş verdi

1987 – ABŞ və SSRİ arasında silah müqaviləsi imzalandı

1988 – ABŞ prezident seçkiləri keçirildi

1989 – Berlin divarı dağıldı

1990 – Rusiya suverenliyini elan etdi

1991 – Boris Yeltsin Rusiya prezidenti seçildi

1992 – Bosniya müharibəsi başladı

1993 – Avropa İttifaqı rəsmi təsis edildi

1994 – Dünya Kuboku ABŞ-da başladı

1995 – Srebrenitsa soyqırımı baş verdi

1996 – Taliban Kabili ələ keçirdi

1997 – Böyük Britaniyada Tony Blair baş nazir oldu

1998 – Google yaradıldı

1999 – NATO Yuqoslaviyaya hücum etdi

2000 – Süni insan genomu layihəsi uğurla tamamlandı

2001 – 11 sentyabr terror hücumları

2002 – Avro dövriyyəyə buraxıldı

2003 – ABŞ İraqı işğal etdi

2004 – Facebook yaradıldı

2005 – İran prezidenti Mahmud Əhmədinejad seçildi

2007 – iPhone təqdim edildi

2008 – Pekin Yay Olimpiya Oyunları başladı

2009 – Obama ABŞ prezidenti oldu

2010 – FIFA Dünya Kubokunda Cənubi Afrika ev sahibliyi etdi

2011 – Usama bin Laden öldürüldü

2012 – Mayalı təqvimi bitdi

2013 – Edvard Snouden ABŞ-dan qaçdı

2014 – Braziliyada FIFA Dünya Kuboku başladı

2015 – Paris İqlim Anlaşması imzalandı

2016 – Orlando gecə klubuna hücum

2017 – Puerto Riko ABŞ əyaləti olmaq üçün referendum keçirdi

2018 – Sinqapurda ABŞ-Şimali Koreya sammiti keçirildi

2019 – Honq Konqda ekstradisiya qanununa qarşı etirazlar başladı

2020 – COVID-19 pandemiyası səbəbilə dünyada tədbirlər davam etdi

2021 – İsrailin yeni hökuməti təsdiqləndi

2022 – ABŞ-da 6 yanvar dinləmələri başladı

2023 – Ukrayna müharibəsində döyüşlər davam etdi

2024 – ABŞ-da prezident seçkiləri kampaniyası qızışdı