BAKI,AzerVoice

Daosizm eramızdan əvvəl VI əsrdə Çin filosofu Lao-tzu tərəfindən formalaşdırılmış dini-fəlsəfi təlimdir. Çin dilində “Dao-cia” ifadəsi “yolun təlimi” və ya “yolun izahı” mənasını verir. Bu təlim təbiətlə harmoniya, sadəlik, bilgi, hikmət və daxili tarazlıq prinsiplərinə əsaslanır.

Daosizm yarandığı dövrdən etibarən Konfutsiçiliklə yanaşı, Çin fəlsəfi və dini dünyagörüşünü formalaşdıran iki əsas sistemdən biri olmuşdur. Təlimin əsas prinsipləri Lao-tzuya aid edilən “Tao Te Ching” (e.ə. VI–III əsrlər) və Zhuangzi tərəfindən yazılmış “Zhuangzi” (e.ə. IV əsr) əsərlərində öz əksini tapmışdır.

Daosizmin əsas anlayışları aşağıdakılardır:

Tao (道) – “Yol”: Kainatın təməl prinsipi və hər şeyin axarını müəyyən edən universal qanundur. Tao görünməzdir, lakin hər yerdə mövcuddur və bütün varlıq onunla uzlaşma içindədir.

Te (德) – “Fəzilət və güc”: Tao ilə uyğun şəkildə yaşamağı bacaran şəxsin qazandığı mənəvi qüvvədir. Bu anlayış əxlaqi kamilliyin təzahürüdür.

Vu vei (无为) – “Fəaliyyətsizlik” və ya “müdaxiləsizlik”: Təbii axarın qarşısını almamaq, zorakı müdaxilədən çəkinmək və hadisələrin öz məcrasında inkişaf etməsinə imkan vermək prinsipidir. Burada söhbət tam fəaliyyətsizlikdən yox, təbiətlə ahəngdar və məqsədyönlü davranışdan gedir.

Chi (气) – “Ümumbəşəri enerji”: Bütün canlı və cansız varlıqları hərəkətə gətirən həyat enerjisidir. Bu enerji vasitəsilə insanın ruhani və fiziki harmoniyası təmin olunur.

Daosizmin məqsədi nədir?

Daosizm insana daxili sakitlik, qaneçilik, və sadə bir həyat yaşamağı tövsiyə edir. Bu fəlsəfəyə görə, əşyaların həqiqi mahiyyətini dərk edən insan, artıq ehtiras və arzuların köləsi olmur. Bununla da insan “Dao”ya yaxınlaşır və kainatdakı təbii tarazlıqla birləşir.

Daosizm sadəcə dini bir sistem deyil, eyni zamanda ekoloji tarazlığı, etik davranışı və daxili rahatlığı təbliğ edən fəlsəfi bir yanaşmadır. Bu təlim əsrlər boyu Çin mədəniyyətində, incəsənətində, təbabətində və həyat tərzində dərin iz buraxmışdır.