Suriya hökumətinin “Suriya Demokratik Qüvvələri”nə qarşı başladığı əməliyyatlar ölkənin şimal və şərqində nəzarət xəttinə qısa müddətdə təsir göstərən strateji dönüş kimi qiymətləndirilir. Son günlər beynəlxalq media və regional şərhçilər bu prosesin yalnız hərbi deyil, eyni zamanda siyasi-diplomatik və ictimai amillərin üst-üstə düşməsi nəticəsində sürətləndiyini bildirirlər.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bazar günü İranın Ali Rəhbəri Əli Xameneinin İslam Respublikasına hər hansı hücumun regional müharibəyə səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlığından sonra İranla razılaşmaya ümid etdiyini bildirib. Tramp Xameneinin xəbərdarlığını əhəmiyyətsiz kimi qiymətləndirib və Florida ştatındakı Mar-a-Laqo iqamətgahında jurnalistlərə: "Əlbəttə, o belə deyəcək. Ümid edirik ki, razılaşmaya nail olacağıq. Əgər bu baş verməzsə, o zaman onun haqlı olub-olmadığını öyrənəcəyik".-deyə bildirib.

Yaxın Şərqdə gərginliyin artdığı bir vaxtda İranın hərbi rolu regionun dinamikasının formalaşmasında aydın şəkildə görünür. İranın hərbi səhnəsində iki əsas qüvvə mövcuddur: İran Ordusu (Arteş) və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (Sepah). Onlar ölkəni qorumaq və maraqlarını təmin etmək missiyasını paylaşsalar da, hər birinin fərqli funksiyaları və rolları var.

Amerika Birləşmiş Ştatlarının İrana qarşı hərbi hücum həyata keçirmə ehtimalı Livan, İraq və Yəməndəki Tehran müttəfiqi olan fraksiya və qüvvələrin xəbərdarlıq dalğasına səbəb olub. Onlar İrana dəstək vermək və regional qarşıdurmanın miqyasını genişləndirmək imkanını nümayiş etdiriblər. Eyni zamanda "Maariv" qəzeti yazıb ki, "İsrail şərq sərhədləri vasitəsilə İran müttəfiqlərindən gələ biləcək potensial hücuma hazırlaşır".

Bu məqalə İranın Ali Rəhbəri Əli Xameneinin ABŞ ilə artan gərginlik fonunda etdiyi sərt xəbərdarlıqlar və ölkədəki etirazları "dövlət çevrilişi" cəhdi kimi qiymətləndirməsindən bəhs edir. Mətndə Avropa İttifaqının İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunu (Sepah) terror təşkilatı elan etməsi və İran parlamentinin buna qarşılıq olaraq Avropa ordularını eyni statusda tanıması gərginliyi əks olunur. H

Beynəlxalq arenada resurslar və qlobal nizamın gələcəyi uğrunda həlledici strateji mübarizələrin getdiyi bir vaxtda, Suriya böhranı 2026-cı ilin əvvəllərində dövlət və cəmiyyət tarixində real bir dönüm nöqtəsinə çatıb. Əhməd əş-Şəranın rəhbərlik etdiyi Suriya hökumətinin Suriya Demokratik Qüvvələri (SDQ/PKK-nın Suriya qolu) ilə əhatəli atəşkəs və onların dövlət institutlarına inteqrasiyası barədə əldə etdiyi gözlənilməz razılaşma, 2011-ci ildən bəri davam edən böhranın gedişatında sıradan bir hadisə deyil. Bu, on ildən artıq davam edən iğtişaş və parçalanmalardan sonra Suriya dövlətinin faktiki olaraq öz coğrafi və inzibati birliyini bərpa etməyə başladığını göstərən həlledici bir keçiddir.

Avropa bu gün Afrikada əkdiklərini biçir. Bu, təkcə yeni beynəlxalq güclərin yüksəlişi ilə bağlı deyil, həm də soyuq müharibənin sonundan bəri qitə ilə münasibətləri idarə edən uzunmüddətli etinasızlıq, məhdudlaşdırma və siyasi asılılığın nəticəsidir. Afrikada Avropanın geri çəkilməsi, Çin və Rusiya nüfuzunun artması qəfil baş verən hadisələr və ya beynəlxalq sistemdəki fövqəladə dəyişikliklərin əksi deyil. Bu, Afrika qitəsi ilə real, balanslaşdırılmış və davamlı inkişaf tərəfdaşlığı qurmaqda Avropanın xroniki uğursuzluğunun məntiqi nəticəsidir. Onilliklər ərzində Avropa Afrikaya imkanlar məkanı kimi deyil, böhranlar məkanı kimi yanaşdı və onu fürsətlər tərəfdaşından çox, təhlükə mənbəyi kimi gördü.

Bəzilərinin Binyamin Netanyahuya verdiyi "İsrailin tacqoyulmamış kralı" ləqəbi boş yerə yaranmayıb. Bu, həmin şəxsin öz cəmiyyətinin təbiətini və oradakı hakim siyasi elitanı ən yaxşı anlayan İsrail siyasətçisi olması həqiqətindən qaynaqlanır. O, bütün rəqiblərini manipulyasiya etmək, daxili və xarici arenada özünü qəbul etdirmək üçün qeyri-adi qabiliyyət nümayiş etdirib. Baxmayaraq ki, o, dövlətinin və ya xalqının mənafeyini deyil, daha çox şəxsi maraqlarını güdür və toxunulmazlığını qoruyaraq, İsrail qanunlarına görə baş nazirə verilən toxunulmazlıqdan məhrum olacağı təqdirdə həbsxanaya girməmək üçün hər şeyi edir.

Vaşinqton Əfqanıstan, İraq və Yəməndən sonra indi də İranı xarabalığa çevirməyəmi hazırlaşır? İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Hava Qüvvələrinin yeni komandanı general Məcid Musəvi ABŞ-ə ciddi xəbərdarlıq edib və deyib ki, “Tramp həddindən artıq çox danışır, lakin biz ona döyüş meydanında cavab verəcəyik”.

Maks Veberin "Dəmir Qəfəs" termini müasirliyin çıxılmaz vəziyyətini təsvir etmək üçün hələ də ən uyğun sosioloji metaforadır. Burada rasional sistemlər fərdi və institutu qaçılmaz şəkildə mühasirəyə alır, dünyanı öz cazibəsindən məhrum edərək onu sərt qayda və qanunların məntiqinə tabe edir. Bu uzaqgörən baxışdan bir əsr keçdikdən sonra, Veberçi konsepsiya ABŞ-dakı siyasi İslam cərəyanının üzləşdiyi vəziyyəti təsvir etmək üçün ən dəqiq, bəlkə də yeganə analiz alətidir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp son açıqlamasında, Tehrana qarşı artan təzyiqlər fonunda hərbi müdaxilədən qaçmağa "ümid etdiyini" bildirib. Bu gərginlik, Avropa İttifaqının (Aİ) İrana qarşı yeni sanksiyalar tətbiq etməsi və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunu (SEPAH) "terror təşkilatı" siyahısına salmasından sonra daha da kəskinləşib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranda etirazçılar arasında ölənlərin və həbs olunanların sayının artması fonunda onları dəstəkləmək üçün hərbi gücdən istifadə edəcəyi ilə hədələyib. O bildirib ki, Yaxın Şərq sularına "müqəddəs gücə" (great power) malik bir donanma göndərib və bu, Prezident arzulayacağı təqdirdə ABŞ-ı İrana zərbə endirmək üçün tam hazır vəziyyətə gətirir.