İsrailin baş naziri Beniyamin Netanyahu ayın sonuna qədər ABŞ-a növbəti səfərə hazırlaşarkən, 2025-ci il ərzində həyata keçirdiyi xarici uçuşların xərcləri açıqlanıb. Məlumata görə, Netanyahu il ərzində dörd dəfə xaricə səfər edib. Bu səfərlər Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi tərəfindən Qəzzada hərbi cinayətlərdə ittiham olunması ilə bağlı barəsində həbs orderinin verildiyi bir dövrə təsadüf edib.
VOA təhlil mərkəzi
Dünya ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin “seks ticarətçisi” Cefri Epşteynlə bağlı dosyedə açıqladığı sənədlərin detallarını izləyir. Bu isə geniş sualı gündəmə gətirir: bütün ölçülər üzrə qalmaqallı sayılan bu fiqurun arxasında kim dayanırdı ki, siyasət, mədəniyyət, incəsənət və biznes dünyasının bir sıra məşhur simalarını “toruna” sala bildi? Corc Oruellin “Böyük Qardaş” ifadəsi ilə desək, pərdə arxasında bu “tamaşanı” idarə edən kimsə var: müəyyən dosyelərin, sektorların, hətta dövlətlərin gedişatına nəzarət etmək üçün. ABŞ prezident institutu və Britaniya kral ailəsinin sarsılması üçün yetərli olan “zəlzələ” bunun ölçüsünü göstərir.
Türkiyə paytaxtında keçirilən imza mərasiminin xüsusi rəmzi mənası var idi. Belə ki, Starmer Ankaraya müdafiə naziri Con Hili və Böyük Britaniya Hərbi Hava Qüvvələrinin komandanı ilə birlikdə gəldi. Üstəlik, razılaşmanın əhəmiyyətini vurğulamaq üçün Kral Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus 3 “Tayfun” (Typhoon) təyyarəsi də Ankaraya uçuş həyata keçirdi. Türkiyə üçün bu saziş Almaniyanın “Eurofighter” alyansındakı açar roluna baxmayaraq, iki ildən artıq müddətdə danışıqları ləngitməsindən sonra siyasi qələbə sayılır.
Siyasətdə emosiyalara yer yoxdur, daimi dostluqlar mövcud deyil, əbədi müttəfiqlər isə ümumiyyətlə yoxdur. Xarici bir gücə sabit dayaq kimi bel bağlayan şəxs, əslində, bir illüziyaya ümid edir. Yaxın və uzaq tarix bizə dəyişməz bir dərs verir: dövlətlər yalnız öz maraqlarına uyğun hərəkət edirlər. Maraqlar dəyişən kimi hər şey tərəddüdsüz və heç bir mənəvi öhdəlik tanımadan dəyişir.
ABŞ-ın, xüsusilə də “Sezar Qanunu” çərçivəsində tətbiq etdiyi sanksiyaların Suriyaya qarşı ləğv edildiyi anda ölkə sanki dağıntı və beynəlxalq təcridlə yüklənmiş keçmişlə, hələ konturları tam müəyyənləşməsə də artıq təsəvvür edilə bilən bir gələcək arasında tarixi bir yol ayrıcında dayandı. On ildən artıq davam edən müharibə, iqtisadi çöküş və sosial parçalanmadan sonra Suriyanın yenidən qurulması üçün dar, lakin real bir imkan pəncərəsi açılır. Bu proses təkcə mühəndislik və maliyyə layihəsi deyil, eyni zamanda siyasi, təhlükəsizlik və regional ölçüləri olan son dərəcə mürəkkəb bir transformasiyadır. Burada ümidverici fürsətlərlə yanaşı, yanlış idarəetmə halında bütün prosesi mənasızlaşdıra biləcək real təhdidlər də mövcuddur.
ABŞ və İsrail tərəfindən İranın raket və nüvə imkanlarını yenidən bərpa etməsi ilə bağlı xəbərdarlıqlar güclənir. Təhlükəsizlik qiymətləndirmələrinə görə, iyun müharibəsi zamanı İran obyektlərinə endirilən zərbələr təhlükəni tam aradan qaldırmayıb. Vaşinqton Tehran tərəfinin Fordo obyektinin bombalanmasından sonra “mesajı tam dərk etmədiyini” bildirərkən, Təl-Əviv zamanın daraldığını, hərbi variantların yenidən gündəmə gəldiyini və yanlış hesablamaların istənilmədən yeni toqquşmaya yol aça biləcəyini vurğulayır.
Terror təşkilatı SDG (PKK/PYD) tarix səhnəsindən silinəcək və Suriya torpaqları yenidən birləşəcək. Terrorçu qruplar yox olacaq, çünki Suriya xalqının səbr kasası artıq dolub. Bu gün Hələb şəhərində, xüsusilə Şeyx Məqsud və Əl-Əşrəfiyyə məhəllələrində qurulmuş terrorçu “dövlətcik”in sonu yaxınlaşır. PKK/PYD və ona bağlı silahlı qruplar Hələbdə dinc əhaliyə qarşı raket və avtomatik silahlarla hücumlara başlayıb, qadın və uşaq ayırmadan insanları qorxu içində küçələrə axmağa məcbur edib.
Pakistan ordusunun son onilliklərin ən güclü fiquru sayılan baş komandanı Asim Munir, Vaşinqtonun İslamabada Qəzza sektorunda yaradılması planlaşdırılan “sabitləşdirmə qüvvəsi”nə hərbi kontingent göndərməsi üçün təzyiqləri fonunda səlahiyyətlərinin ən çətin sınağı ilə üz-üzə qalıb. Analitiklərin fikrincə, bu addım ölkə daxilində ciddi narazılıqlara səbəb ola bilər. Məlumata görə, Asim Munirin yaxın həftələrdə ABŞ prezidenti Donald Tramp ilə görüşmək üçün Vaşinqtona səfər edəcəyi gözlənilir. Bu, son altı ay ərzində onların üçüncü görüşü olacaq və əsas müzakirə mövzusunun Qəzza üçün nəzərdə tutulan beynəlxalq qüvvə olacağı bildirilir.
Son iki həftə ərzində İraq hökuməti və əsas siyasi aktorlar bir ərəb dövləti və Qərb kəşfiyyat qurumu tərəfindən göndərilən iki qeyri-adi xəbərdarlıq mesajı alıb. Məlumatlı mənbələr bildiriblər ki, mesajlarda İraqda genişmiqyaslı hərbi zərbələrin icrasına yaxın olunduğu barədə “ciddi” kəşfiyyat məlumatları yer alıb.
Livandakı yüksək vəzifəli rəsmi mənbə “Əş-Şərq əl-Əvsət” qəzetinə bildirib ki, bu imtina “nə protokol, nə də şəxsi səbəblərlə bağlıdır; bu, açıq siyasi mövqedir”. Mənbənin sözlərinə görə, Livan–İran münasibətləri yalnız bərabərhüquqlu əsasda qurula bilər və İran öz münasibətlərini yalnız Livan dövləti və onun legitim institutları ilə məhdudlaşdırmalı, başqa tərəflərlə paralel kanallardan istifadə etməməlidir.
Son illərdə siyasətdə “post-həqiqət” adlanan bir mərhələ ön plana çıxıb. Bu mərhələdə siyasi müzakirələrdə faktlar və dəqiq məlumatlar əvvəlki qədər həlledici rol oynamır. Daha çox emosiyalar, qorxu, narazılıq və kimlik hissləri seçicilərin qərarlarına təsir edir. ABŞ-da Donald Trampın prezident seçkisi kampaniyası bu yanaşmanın ən çox danışılan nümunələrindən biri hesab olunur. Müşahidəçilərin fikrincə, bu tip siyasi ünsiyyətdə əsas məqsəd məlumatın düzgün olub-olmaması deyil, onun insanlarda hansı hissləri oyatmasıdır. Güclü, kəskin və mübahisə yaradan açıqlamalar diqqəti cəlb edir və geniş yayılır. Bu cür mesajlar tez-tez sosial şəbəkələrdə paylaşılır və qısa müddətdə böyük auditoriyaya çatır.
Son illərdə antisemitizm anlayışı beynəlxalq siyasətdə təkcə irqçilik və dini ayrı-seçkiliyi ifadə edən termin kimi deyil, həm də siyasi və ideoloji alət kimi geniş şəkildə istifadə olunur. Analitiklərin fikrincə, bu anlayışın xüsusilə İsrailin Fələstin siyasətinə yönələn tənqidlər fonunda daha sərt və geniş tətbiqi diqqət çəkir.