#ABŞ-İsrail texnoloji əməkdaşlığı

Açıq mənbələrdən toplanan məlumatlara görə, 28 fevraldan başlayan ABŞ-İsrail koalisiyasının İrana hücumları fonunda Tehranın cavab zərbələri ABŞ-ın regiondakı hərbi aktivlərinə 1,902 milyard dollar dəyərində ziyan vurub. İtki siyahısında strateji radar sistemləri, qırıcı təyyarələr və rabitə terminalları yer alır. Maliyyə itkisinin ən böyük hissəsi Qətərdəki "Əl-Udeid" hava bazasında yerləşən AN/FPS-132 erkən xəbərdarlıq radar sisteminin vurulması ilə bağlıdır. Təxminən 1,1 milyard dollar dəyəri olan bu strateji obyekt İranın raket hücumu nəticəsində sıradan çıxarılıb.

ABŞ-İsrail koalisiyasının İrana qarşı hava hücumlarının miqyası çərşənbə axşamı günü daha da genişlənib. Tehranın Körfəz ölkələrinə və Kiprdəki Britaniya hərbi hava bazasına raket və dron zərbələri endirməsi, həmçinin İsrailin "Hizbullah"ın hücumlarına cavab olaraq Livanı hədəf alması münaqişəni yeni mərhələyə daşıyıb. ABŞ Prezidenti Donald Tramp Ər-Riyaddakı ABŞ səfirliyini hədəf alan hücuma "tezliklə" cavab veriləcəyini təsdiqləyib. Səudiyyə Ərəbistanı Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, səfirlik iki PUA ilə hücuma məruz qalıb, nəticədə məhdud yanğın və bəzi maddi zərərlər yaranıb.

Çərşənbə axşamı günü ABŞ-İsrail koalisiyasının İrana qarşı hava hücumlarının miqyası daha da genişlənib. Tehranın Körfəz ölkələrinə və Kiprdəki Britaniya hərbi hava bazasına raket və dron zərbələri endirməsi, həmçinin İsrailin "Hizbullah"ın hücumlarına cavab olaraq Livanı hədəf alması münaqişəni yeni və daha təhlükəli mərhələyə daşıyıb.

ABŞ-ın İsraildəki səfiri Mayk Hakabi, səfirlik əməkdaşlarına müraciət edərək bölgədəki gərginliklə bağlı kritik xəbərdarlıq edib. Hakabi personala ünvanladığı məlumatda kəskin ifadə işlədərək, "Ayrılmaq istəyənlər bu gün ayrılmalıdır" deyə bildirib. Bu çağırış ABŞ-ın regiondakı təhlükəsizlik vəziyyətini "yüksək riskli" kimi qiymətləndirdiyinin göstəricisidir. Səfirin xəbərdarlığı ilə paralel olaraq, ABŞ Dövlət Departamenti İsrailə qarşı səyahət xəbərdarlığını yeniləyib. Nazirlik təhlükəsizlik risklərini əsas gətirərək, ABŞ-ın İsraildəki diplomatik missiyasında çalışan və fəaliyyəti "məcburi" (zorunlu olmayan) hesab edilməyən heyətin, həmçinin onların ailə üzvlərinin ölkəni tərk etmələrinə icazə verildiyini elan edib.

ABŞ Dövlət Departamenti İsrailə ümumi dəyəri 6,5 milyard dolları aşan genişmiqyaslı silah satışına rəsmi icazə verib. Məlumata görə, ABŞ İsrailə 3,8 milyard dollar dəyərində 30 “Apache” helikopteri, eləcə də bu hava vasitələrində istifadə olunan müxtəlif ehtiyat hissələri və döyüş sursatlarının satışını təsdiqləyib.

İsrail və ABŞ arasında “Pax Silica” təşəbbüsü çərçivəsində süni intellekt və kritik texnologiyalar sahəsində strateji əməkdaşlıq başlanıb. İsrail Baş nazirlik ofisinin açıqlamasına görə, əməkdaşlıq süni intellekt, yüksək informasiya infrastruktur, enerji texnologiyaları, kosmik texnologiyalar, yarımkeçirici materiallar və yeni nəsil istehsal texnologiyaları kimi sahələrdə birgə tədqiqat, investisiya və ticariləşdirmə fəaliyyətlərini əhatə edəcək.

ABŞ Senatının Təxsisat Komitəsi İsrailə ən azı 3,3 milyard dollar hərbi yardım ayrılmasını və Fələstinə edilən maliyyə dəstəyinə yeni qadağaların qoyulmasını nəzərdə tutan qanun layihəsini təqdim edib. Büdcə layihəsinə əsasən, İsrailə ayrılacaq vəsaitin 30 gün ərzində köçürülməsi və müasir silah sistemlərinin alınmasına sərf edilməsi planlaşdırılır. Sənəddə Fələstinə göstərilən təhlükəsizlik yardımları üçün sərt şərtlər müəyyən edilib.

ABŞ hökumətinin İsrailin Qəzza sərhədinə yaxın ərazidə hərbi baza inşa etməyi planlaşdırdığı bildirilir. ABŞ administrasiyası İsrail hökuməti və Ordusu (IDF) ilə aparılan danışıqlar çərçivəsində layihə təklifi təqdim edib və Qəzza ətrafında potensial yerlərin araşdırılmasına başlanılıb.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) 80 illiyi münasibətilə çıxış edərək bildirib ki, İran millətlərin hüquqlarını həqiqətən təmsil edən və ədalət uğrunda dayanan bir BMT-yə inanır. Bazar ertəsi Xarici İşlər Nazirliyinin Siyasi və Beynəlxalq Araşdırmalar İnstitutunda keçirilən mərasimdə çıxış edən İsmayıl Baqai deyib ki, hazırkı qlobal vəziyyət bəzi güclərin BMT Nizamnaməsinin əsas prinsiplərinə əməl etməməsinin nəticəsidir.

İsrail Prezidenti İshaq Hersoq ABŞ Prezidenti Donald Trampa ölkənin ən yüksək mülki ordenini təqdim edəcəyini açıqlayıb. Təltif qərarı Trampın Qəzzada girovların azad edilməsində və müharibənin dayandırılmasında göstərdiyi səylərə görə qəbul edilib. Prezident Hersoqun ofisindən yayılan bəyanatda bildirilib ki, “Tramp tükənməz səyləri ilə təkcə sevdiklərimizin vətənə qayıtmasına kömək etmədi, həm də Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik, əməkdaşlıq və sülhə əsaslanan yeni dövrün təməlini qoydu. Onu İsrailin Prezident Şərəf Ordeni ilə təltif etmək mənim üçün böyük şərəf olacaq”.

Dünyanın bir çox ölkəsində yeni tədris ili başlayarkən, İsrailin 7 oktyabr 2023-cü ildən bəri Qəzza zolağına qarşı həyata keçirdiyi hücumlar səbəbindən bölgədə təhsil sistemi demək olar ki, tamamilə iflic olub. Qəzzada məktəblər və sinif otaqları ya sığınacaq mərkəzlərinə çevrilib, ya da dağıdılıb. Qəzzadakı Hökumət Mediya Ofisinin rəhbəri İsmayıl Sevabitenin sözlərinə görə, İsrailin ardıcıl hücumları nəticəsində artıq üçüncü ildir ki, təxminən 785 min şagird təhsildən məhrum qalıb. O bildirib ki, təxminən 25 min müəllim də işləyə bilmir, çünki İsrailin hücumları nəticəsində təhsil infrastrukturu tamamilə dağıdılıb.