#Trampın siyasətləri

ABŞ Prezidenti Donald Tramp, Qəzzada yaradılan Beynəlxalq Sabitlik Qüvvələrinin (ISF) “çox yaxın zamanda” fəaliyyətə başlayacağını açıqlayıb. Tramp bu barədə ABŞ-da keçirilən C5+1 zirvəsində, Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan, Türkmənistan və Tacikistan prezidentlərini qəbul etdikdən sonra verdiyi açıqlamalarda danışıb. Prezident vurğulayıb ki, Qəzzadakı atəşkəs hazırda davam edir və ABŞ region ölkələri və müttəfiqləri ilə yaxından əməkdaşlıq edir.

ABŞ-ın prezidenti Donald Tramp gömrük rüsumlarının ləğvinin ölkəsi üçün dağıdıcı nəticələrə səbəb olacağını, bu rüsumlar olmasa bütün dünyanın iqtisadi böhrana düşəcəyini iddia edib. Tramp bu fikirləri Fox News telekanalına verdiyi müsahibədə səsləndirib və ABŞ Ali Məhkəməsində baxılan tarifə işi barədə danışıb. O bildirib ki, Ali Məhkəmədə aparılan prosesin “yaxşı keçdiyini” eşidib və bu işi “ABŞ tarixindəki ən mühüm məhkəmə işlərindən biri” kimi qiymətləndirib.

İranın BMT-dəki səfiri Amir-Saeid İravani ABŞ Prezidenti Donald Trampın nüvə silahları ilə bağlı açıqlamalarının beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu və qlobal sülh və təhlükəsizliyə ciddi təhdid yaratdığını bildirib. İravani qeyd edib ki, Trampın 29 oktyabr 2025-ci il tarixində sosial mediada ABŞ-ın nüvə silahlarını digər nüvə gücləri ilə bərabər sınaqdan keçirməyə başlayacağını bildirməsi və 31 oktyabr müsahibəsində “dünyanı 150 dəfə məhv edə biləcək qədər nüvə silahına malik olduqlarını” deməsi nüvə sınaqlarını bərpa etmək niyyətinin açıq göstəricisidir. Bu, Nüvə Silahlarının Yayılmaması Müqaviləsi (NPT) və Ümumi Nüvə Sınaqlarına Qadağa Müqaviləsi (CTBT) üzrə öhdəliklərin kobud şəkildə pozulması hesab olunur.

İstanbulda Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidanın ev sahibliyi ilə Qəzzada atəşkəsin davamlılığı və humanitar vəziyyətin müzakirə ediləcəyi yüksək səviyyəli toplantı işə başlayıb. Zirvədə sentyabr ayında ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə keçirilən Qəzza görüşündə yer alan yeddi ölkənin xarici işlər nazirləri – Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, İndoneziya, Qətər, Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanı və İordaniya – iştirak edir.

ABŞ-da demokrat senatorlar Prezident Donald Trampın nüvə silahı testlərinin başlanması barədə verdiyi göstərişi tənqid ediblər. Senatorlar Jeanne Shaheen, Jacky Rosen və Mark Kelly bu addımı “təhlükəli və məsuliyyətsiz” adlandırıb. Shaheen qeyd edib ki, nüvə testlərinin yenidən başlaması ABŞ-ın 30 ildən artıq davam edən moratoriumunu sona çatdıracaq, Rusiya və Çin isə 1992-ci ildən bəri nüvə testi aparmayıb. Rosen isə radiasiyanın təsiri və dağıntıların həm ölkə daxilində, həm də dünyada hiss olunacağını vurğulayıb. Kelly isə ABŞ nüvə testləri halında Çinin də eyni addımı ata biləcəyini bildirib.

İranın xarici işlər naziri ABŞ-ın nüvə silahı sınaqlarını bərpa etməsi ilə bağlı açıqlamanı, ABŞ prezidenti Donald Trampın gözlənilməz qərarından sonra, “geriyə doğru addım və məsuliyyətsiz davranış” adlandırıb. “Atom silahı daşıyan bir zorba, nüvə silahı sınaqlarını yenidən başlayır. Həmin o zorba, İranın dinc nüvə proqramını şeytanlaşdırırdı.” -deyə Əbbas Əraqçi sosial media paylaşımında yazıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp çərşənbə günü “Truth Social” platformasında yazaraq bildirib ki, “Biz Cənubi Koreyaya Kanada ilə görüşməyə gəlməmişik!”, ABŞ-ın şimal qonşusu ilə yaşanan ticarət gərginliyi fonunda belə açıqlama verib. Tramp bu gün Koreya yarımadasının şərqində yerləşən Gyeongju şəhərinə gəlib və Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (APEC) sammitində iştirak edəcək.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Tokioda Yaponiya Baş naziri Sanaye Takaişi ilə görüşüb və iki ölkə arasında nadir metalların təchizatının təhlükəsizliyinə dair saziş imzalanıb. Sazişin məqsədi Çinin bu sahədə tətbiq etdiyi ixrac məhdudiyyətləri fonunda hasilat, emal və təchizat zəncirlərini möhkəmləndirməkdir. Görüş zamanı Takaişi ABŞ-a 250 illik münasibətilə 250 albalı ağacı hədiyyə ediləcəyini açıqlayıb və Trampa keçmiş baş nazir Şinzo Abenin şəxsi qolf çubuqlarını təqdim edib. Tramp ABŞ-ın Yaponiyaya tam dəstək verdiyini bildirib və Takaişinin ölkənin ilk qadın baş naziri olmasını “böyük nailiyyət” kimi qiymətləndirib.

ABŞ-ın prezidenti Donald Tramp 2028-ci ildə keçiriləcək prezident seçkilərində yenidən namizəd olma niyyətini açıqlayıb. Asiya turu zamanı jurnalistlərin suallarını cavablandıran Tramp “Bunu etməyi çox istərdim. Sorğularda ən yaxşı nəticələrə sahibəm” deyərək mümkün namizədliyinə işarə edib. Tramp, ABŞ konstitusiyasına görə prezidentlik vəzifəsinin iki müddətlə məhdudlaşdırılması məsələsində “qanuni mübarizə” aparıb-aparmayacağı soruşulduqda isə bu mövzunu hələ düşünmədiyini bildirib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bazar ertəsi bildirib ki, Asiya turu çərçivəsində Şimali Koreya lideri Kim Çen In ilə görüşmək istəyərdi və bu məqsədlə səfərini uzatmağı istisna etmir. Tramp bu açıqlamanı Malayziyadan Yaponiyaya gedərkən prezident təyyarəsində jurnalistlərə verib. Onun turu Yaponiyada bazar ertəsi və çərşənbə axşamı, Cənubi Koreyada isə çərşənbə və cümə axşamı günlərini əhatə edir. O, bazar günü Malayziyaya səfər etmişdi.