İsraildə keçirilən ictimai rəy sorğuları əhalinin böyük hissəsinin 2023-cü il oktyabrın 7-də baş vermiş hücumla bağlı müstəqil araşdırma istədiyini göstərir. Sorğu iştirakçılarının dörddə üçü dövlət səviyyəsində araşdırmanın aparılmasını dəstəkləyir. İsrail cəmiyyətində oxşar hadisələrin yenidən baş verə biləcəyi ilə bağlı narahatlıq davam edir. Baş nazir Benyamin Netanyahu isə araşdırmanın qərəzli ola biləcəyini bildirərək buna qarşı çıxır. O, araşdırmanın yalnız hərbi əməliyyatlar başa çatdıqdan sonra aparılmalı olduğunu deyir. Müxalifət isə məsələni hökumətin əsas məsuliyyət mövzularından biri kimi gündəmdə saxlayır. Müzakirələr İsrail daxilində siyasi qarşıdurmanı daha da gücləndirir.
#HƏMAS
HƏMAS Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Fələstinli Qaçqınlara Yardım və İşlərin Təşkili Agentliyinin (UNRWA) gələcəyi ilə bağlı son açıqlamaları kəskin tənqid edib. Hərəkat bildirib ki, agentliyin fəaliyyətinin dayandırılması və ya onun başqa qurumla əvəzlənməsi cəhdləri fələstinli qaçqınlar məsələsinin gündəmdən çıxarılmasına və beynəlxalq hüququn zəiflədilməsinə xidmət edir.
"Sülh Şurası" yaxın həftələrdə Qəzza zolağında humanitar sığınacaq mərkəzlərinin idarə olunması üzrə pilot layihəyə başlamağı planlaşdırır. Bu arada HƏMAS beynəlxalq sabitləşdirmə qüvvələrinin bölgəyə yerləşdirilməsinin İsrail ordusunun pozuntularının dayandırılmasına töhfə verəcəyinə ümid etdiyini bildirib.
HƏMAS nümayəndə heyəti Qahirədə Misir və Türkiyənin kəşfiyyat rəhbərləri ilə görüş keçirib. Danışıqlarda Qəzzada atəşkəs razılaşmasının ikinci mərhələsinin icrası əsas müzakirə mövzusu olub. Görüşdə Misirin kəşfiyyat rəhbəri Həsən Rəşad, Türkiyə Milli Kəşfiyyat Təşkilatının rəhbəri İbrahim Kalın, eləcə də HƏMAS rəhbərlərindən Xalid Məşəl, Xəlil əl-Həyyə və Məhəmməd Həsən iştirak ediblər. Məlumata görə, görüş müsbət şəraitdə keçib. Tərəflər razılaşmanın tam icrası ilə bağlı nikbin olduqlarını bildiriblər. HƏMAS planın həyata keçirilməsinə dəstəyini bir daha ifadə edib. Danışıqların vasitəçilər tərəfindən hazırlanmış yol xəritəsi çərçivəsində davam etdirildiyi qeyd olunub.
HƏMAS nümayəndə heyəti Misirin paytaxtı Qahirəyə səfər edib. Nümayəndə heyətinə təşkilatın İordan çayının qərb sahili üzrə rəhbəri Zahir Cəbarin başçılıq edir. HƏMAS rəsmisi Taher ən-Nunu bildirib ki, nümayəndə heyəti Misir rəsmiləri və vasitəçilərlə atəşkəs razılaşmasının icrasını müzakirə edəcək. Danışıqlarda Qəzza zolağında hərbi əməliyyatların dayandırılması əsas mövzulardan biri olacaq. Həmçinin Qəzzaya xəstəxanaların, çörəkbişirmə müəssisələrinin və infrastrukturun bərpası üçün zəruri materialların çatdırılması müzakirə ediləcək. Görüşlərdə Şarm əş-Şeyx razılaşmasının qalan müddəalarının icrası da nəzərdən keçiriləcək. Tərəflərin atəşkəsin tam həyata keçirilməsi istiqamətində müzakirələri davam etdirəcəyi bildirilir.
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ABŞ-ı Yaxın Şərqdə sabitsizliyin əsas səbəbi kimi göstərib. O, Marko Rubionun İranla bağlı açıqlamalarına cavab verərək ABŞ siyasətini tənqid edib. Bəqai ABŞ hərbi müdaxilələrinin sülhə mane olduğunu bildirib. O, İsrailin regionda gərginliyi artırdığını da iddia edib.
HƏMAS rəsmisi Mahmud Mardavi İordan çayının qərb sahilində İsrailin məskunlaşma layihələrinə qarşı çıxmağa çağırıb. O, torpaqların müsadirəsi və söküntü qərarlarının ciddi təhlükə yaratdığını bildirib. Mardavi fələstinlilərin öz torpaqlarını müdafiə etdiyini vurğulayıb.
HƏMAS İsrailin Qərbi Şəriyədə yeni məskunlaşma layihələrini pisləyib. İsrail mediasına görə, 576 yeni yaşayış vahidi təsdiqlənib. Həmçinin Xevronda dini məktəb tikintisi planlaşdırılır. HƏMAS bu addımı “təcavüz” kimi qiymətləndirib. Təşkilat məskunlaşmaların beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu bildirib. Rəsmilər İsrail rəhbərliyinin məsuliyyətə cəlb olunmasını tələb edib. Bölgədə gərginlik və zorakılıqların artdığı qeyd olunub. Qəzza müharibəsi fonunda vəziyyət daha da kəskinləşir.
İsrail ordusu Qəzza zolağında iki fələstinli komandiri öldürdüyünü açıqlayıb. Ordu onların HƏMAS və İslami Cihad üzvləri olduğunu bildirib. İsrail tərəfi həmin şəxslərin 7 oktyabr 2023 hücumunda iştirak etdiyini iddia edib. Hədəf alınan şəxslərin Məhəmməd Səid Əhməd Nimrati və Müaviyə Süleyman Zakar Əydi olduğu qeyd olunub. Hücumların Qəzza zolağında baş verdiyi bildirilib. HƏMAS və İslami Cihad bu iddialara hələ cavab verməyib. Məlumat müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib. Bölgədə gərginlik davam edir.
HƏMAS İsrail köçkünlərinin Qərb Sahilində məscidə hücumunu kəskin şəkildə pisləyib. Hadisə Ramallah yaxınlığındakı Cildjiliya kəndində qeydə alınıb. Təşkilat Fələstinlilərə məxsus əmlaklara edilən digər hücumları da qınayıb. Bəyanatda bu hadisələr “təhlükəli eskalasiya” kimi qiymətləndirilib. HƏMAS hücumların müqəddəs yerlərə və Fələstin torpaqlarına qarşı yönəldiyini bildirib. Fələstin mediası bir neçə kənddə məscidlərin yandırıldığını açıqlayıb. Təşkilat bu hücumların cavabsız qalmayacağını vurğulayıb. Bölgədə gərginliyin daha da artdığı qeyd olunur.
İsrail Ali Məhkəməsi Qəzza həkimi Hussam Abu Safiyanın azadlığa buraxılmasını rədd edib. O, ittiham irəli sürülmədən saxlanılır. Qərar məxfi materiallara əsaslanıb. Müdafiə tərəfi sübutların təqdim olunmadığını bildirir. Həkim ağır şəraitdə təcrid olunduğu qeyd edilir. Hüquq müdafiə təşkilatları qərarı sərt tənqid edib. Abu Safiya xəstəxana direktoru kimi Qəzzada xidmət edib.
HƏMAS İran və ABŞ arasında əldə olunan razılaşmanı alqışlayıb. Təşkilat sənədin Qəzza və Livandakı qarşıdurmaların dayandırılmasına kömək edəcəyinə ümid etdiyini bildirib. Bəyanatda Qəzza zolağında hərbi əməliyyatların dayandırılmasının vacibliyi vurğulanıb. Livana qarşı hücumların sona çatmasının da əhəmiyyət daşıdığı qeyd olunub. HƏMAS bölgədə sabitliyin yalnız münaqişələrin aradan qaldırılması ilə mümkün olduğunu bildirib. Təşkilat diplomatik həll yollarına üstünlük verilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Razılaşmanın regional gərginliyi azalda biləcəyi qeyd olunub. HƏMAS sənədi müsbət addım kimi qiymətləndirib.