#Regional təhlükəsizlik

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri İranın Bəhreyn, Küveyt və İordaniyaya qarşı yeni hücumlarını pisləyib. Xarici İşlər Nazirliyi bu hərəkətləri suverenliyin açıq şəkildə pozulması kimi qiymətləndirib. Rəsmi Əbu-Dabi hücumların regionun təhlükəsizliyi və sabitliyi üçün təhdid yaratdığını bildirib. BƏƏ Bəhreyn, Küveyt və İordaniya ilə tam həmrəy olduğunu bəyan edib. Açıqlamada gərginliyin artmasından narahatlıq ifadə olunub. Regionda sabitliyin qorunmasının vacibliyi vurğulanıb. İran isə bu bəyanata hələlik münasibət açıqlamayıb.

Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif husilərin Səudiyyə Ərəbistanına məxsus neft tankerlərinə hücumlarını pisləyib. O, bu barədə Məhəmməd bin Salmanla söhbətində də mövqeyini ifadə etdiyini bildirib. Şərif hücumların beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, bu hadisələr dənizdə sərbəst gəmiçiliyi və regional təhlükəsizliyi təhdid edir. Pakistanın Baş naziri ölkəsinin Səudiyyə Ərəbistanı ilə tam həmrəylik nümayiş etdirdiyini bildirib. O, regionda sabitliyin qorunmasının vacibliyini qeyd edib. Açıqlama "X" sosial şəbəkəsində yayımlanıb.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf regionda müharibənin genişlənə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. O bildirib ki, İranın təhlükəsizliyi təmin olunmasa, bölgədə heç bir ölkənin infrastrukturu təhlükəsiz olmayacaq. Qalibaf Hörmüz boğazının əvvəlki vəziyyətinə qayıtmayacağını da vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, bu boğaz Vaşinqtonla danışıqlarda İranın əsas strateji üstünlüklərindən biridir. Müharibədən əvvəl dünya neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz ticarətinin təxminən beşdə biri bu marşrutdan keçirdi. İran rəsmisinin bəyanatı regiondakı gərginliyin enerji bazarlarına təsiri ilə bağlı narahatlıqları yenidən gündəmə gətirib.

İran ABŞ-ın mümkün hücumlarına cavab olaraq Yaxın Şərqdə kritik mülki infrastruktur obyektələrini hədəfə ala biləcəyini bəyan edib. Tasnim agentliyinin məlumatına görə, Tehran Hörmüz boğazı üzərində suveren hüquqlarını qorumaqda qərarlıdır. Açıqlama Donald Trampın İranın körpüləri və elektrik stansiyalarını vurmaqla bağlı xəbərdarlığından sonra verilib. ABŞ Prezidenti belə zərbələrin Hörmüz boğazında gəmilərə ediləcək hücumlara cavab olacağını bildirib. Qarşılıqlı sərt bəyanatlar regionda gərginliyi daha da artırıb. Ekspertlər mümkün eskalasiyanın Yaxın Şərqin təhlükəsizliyinə ciddi təsir göstərə biləcəyini qeyd edirlər. Diplomatik vasitəçilik təşəbbüsləri isə davam etdirilir.

İsrail və Livan arasında ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə aparılan danışıqların növbəti raundu avqustun 4-də İtaliyada keçiriləcək. Bu barədə İtaliyanın xarici işlər naziri Antonio Tayani məlumat verib. Açıqlama ötən həftə Romada keçirilən danışıqlardan sonra səsləndirilib. Yeni görüşün gündəliyi hələ açıqlanmayıb. Danışıqların əsas məqsədinin bölgədə gərginliyin azaldılması olduğu bildirilir. ABŞ prosesdə əsas vasitəçi rolunu oynamaqda davam edir. Tərəflər təhlükəsizlik və sərhəd məsələlərini müzakirə etməyi planlaşdırırlar. Diplomatik təmasların davam etməsi regionda sabitlik üçün mühüm addım kimi qiymətləndirilir.

Qətərdəki Corctaun Universitetinin professoru Mehran Kəmrəva ABŞ və İranın müharibəni dayandırmaq istəsələr də, hələlik geri çəkilməyə hazır olmadıqlarını bildirib. Onun sözlərinə görə, hər iki tərəf zəif görünməkdən çəkinir. Ekspert İranın müharibəni genişləndirməklə bağlı bəyanatlarını ciddi risk kimi qiymətləndirib. O hesab edir ki, ABŞ-nin regional müttəfiqlərinə qarşı mümkün hücumlar Tehran üçün uzunmüddətli siyasi nəticələr doğura bilər. Kəmrəva İranın bölgədəki potensial hədəflərinin sayının azaldığını da vurğulayıb. ABŞ hərbi obyektlərinə hücumların getdikcə çətinləşdiyini deyən ekspert İranın seçim imkanlarının məhdudlaşdığını bildirib. Onun fikrincə, tərəflər çıxış yolu axtarsa da, hələlik eskalasiyanın qarşısını almaq mümkün olmayıb.

Bəhreyn ordusu İranın həyata keçirdiyi iddia olunan bir neçə hava hücumunun qarşısının alındığını açıqlayıb. Rəsmi məlumata görə, hava hücumundan müdafiə sistemləri bütün hədəfləri məhv edib. Bəyanatda İranın mülki əhalini hədəf alan hücumlarını davam etdirdiyi iddia olunur. Hücumların miqyası və mümkün zərər barədə ətraflı məlumat açıqlanmayıb. İran tərəfi hələlik bu iddialara münasibət bildirməyib. Hadisə ilə bağlı məlumatlar müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib. Gərginliyin artması Körfəz bölgəsində təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqları daha da gücləndirib. Hadisənin beynəlxalq reaksiyalara səbəb olacağı gözlənilir.

İranın dövlət mediası ABŞ-nin Lərək adasına raket zərbəsi endirdiyini iddia edib. Təsnim xəbər agentliyinin məlumatına görə, hadisə yerli vaxtla saat 14:48-də baş verib. Adada güclü partlayış səslərinin eşidildiyi bildirilib. İranın aidiyyəti qurumları hadisə ilə bağlı araşdırmalara başlayıblar. Hazırda raketin düşdüyü yer və mümkün ziyanın miqyası müəyyənləşdirilir. ABŞ tərəfi iddialarla bağlı hələlik rəsmi açıqlama verməyib. Məlumat müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib. Hadisə Hörmüz boğazında gərginliyin daha da artacağı ilə bağlı narahatlıqları gücləndirib.

İran ordusu İordaniyada yerləşən hərbi bazalara zərbələr endirdiyini iddia edib. Bəyanata görə, Hüseyn şahzadə Həsən və Kral Feysəl hərbi bazaları hədəf alınıb. İran tərəfi "F-15" tipli döyüş təyyarələrinin yerləşdiyi obyektlərin, pilotsuz uçuş aparatları üçün hazırlıq infrastrukturunun və helikopter anbarının vurulduğunu bildirib. Rəsmi məlumata əsasən, səkkiz "MQ-9" tipli pilotsuz uçuş aparatı məhv edilib, daha ikisi ciddi zədələnib. İran həmçinin ABŞ-yə məxsus iki helikopterin də zərər gördüyünü iddia edir. Bu məlumatlar hələlik müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib. İordaniya və ABŞ hadisə ilə bağlı rəsmi mövqe açıqlamayıb. Hadisə bölgədə onsuz da yüksək olan gərginliyi daha da artırıb.

Pakistan husilərin Səudiyyə Ərəbistanına yönəlmiş təhdidlərini kəskin şəkildə pisləyib. Ölkənin Xarici İşlər Nazirliyi bu addımların regional təhlükəsizliyə ciddi təhlükə yaratdığını bildirib. Bəyanatda Qırmızı dənizdə ticarət gəmilərinin hədəfə alınmasının beynəlxalq dəniz daşımalarına mənfi təsir göstərə biləcəyi vurğulanıb. Pakistan husilərin tətbiq etdiyi dəniz blokadasının Səudiyyə Ərəbistanından neft idxal edən ölkələr üçün də risk yaratdığını qeyd edib. İslamabad Səudiyyə Ərəbistanını Yaxın Şərqdəki müharibəyə cəlb etmək cəhdlərindən dərin narahatlığını ifadə edib. Eyni zamanda, Pakistan qardaş ölkənin təhlükəsizliyinə və ərazi bütövlüyünə sarsılmaz dəstəyini bir daha bəyan edib. İki ölkə arasında təhlükəsizlik sahəsində uzunmüddətli strateji əməkdaşlıq davam edir. Rəsmi bəyanat bölgədə gərginliyin daha da artmaması üçün beynəlxalq hüquqa hörmət edilməsinin vacibliyini ön plana çıxarır.

Küveyt İranın son hücumlarını ən sərt şəkildə pisləyib. Xarici İşlər Nazirliyi bu hücumları "iyrənc təcavüz" adlandırıb. Rəsmi açıqlamada mülki infrastrukturun sistemli şəkildə hədəfə alındığı bildirilib. Nazirlik hücumların mülki əhalinin təhlükəsizliyini ciddi risk altında qoyduğunu vurğulayıb. Küveyt öz ərazi bütövlüyünü və strateji obyektlərini qorumaq hüququnu bəyan edib. Rəsmi Küveyt BMT Nizamnaməsində nəzərdə tutulan özünümüdafiə hüququna istinad edib. Hadisə Körfəz regionunda gərginliyin daha da artdığı bir dövrdə baş verib. Hücumlarla bağlı beynəlxalq reaksiyaların davam edəcəyi gözlənilir.

İordaniya son 24 saat ərzində hava məkanına daxil olan dörd pilotsuz uçuş aparatını vurduğunu açıqlayıb. Bu barədə ölkənin Silahlı Qüvvələri rəsmi bəyanat yayıb. Bildirilir ki, hava hücumundan müdafiə sistemləri hədəfləri vaxtında aşkarlayaraq zərərsizləşdirib. Hadisə nəticəsində ölən, yaralanan və ya maddi ziyan qeydə alınmayıb. İordaniya son günlər hava məkanının mühafizəsini daha da gücləndirib. Rəsmi Əmman ölkənin təhlükəsizliyinə yönələn istənilən təhdidə qarşı qəti tədbirlər görüləcəyini bildirir. Hadisə Yaxın Şərqdə artan hərbi gərginlik fonunda baş verib. Bölgədə təhlükəsizlik vəziyyəti diqqətlə izlənilir.