Körfəz ölkələri İranın son hücumlarından sonra təhlükəsizlik tədbirlərini gücləndiriblər. Rəsmilər hava hücumundan müdafiə sistemlərinin tam hazırlıq vəziyyətində olduğunu bildirirlər. Əhaliyə yalnız rəsmi mənbələrdən yayılan məlumatlara etibar etmək tövsiyə olunub. Körfəz ölkələri İranın raket və pilotsuz uçuş aparatı hücumlarını qətiyyətlə pisləyiblər. Bununla yanaşı, onlar diplomatik həll yollarının vacibliyini vurğulayırlar. Bölgədə artan gərginlik vasitəçilik səylərini çətinləşdirir. Müşahidəçilər nə ABŞ-ın, nə İranın, nə də digər tərəflərin hələlik geri çəkilməyə hazır olmadığını bildirirlər. Bu vəziyyət Yaxın Şərqdə qeyri-müəyyənliyin davam etdiyini göstərir.
#Regional təhlükəsizlik
Husi hərəkatının müdafiə naziri Məhəmməd Əl-Ətafi silahlı qüvvələrin İranın ali rəhbərinin göstərişlərini yerinə yetirməyə hazır olduqlarını açıqlayıb. O bildirib ki, Yəmən xalqına qarşı mühasirə davam edərsə, hərəkat bütün tapşırıqları icra etməyə hazır olacaq. Əl-Ətafi silahlı qüvvələrin tam hazırlıq vəziyyətində olduğunu vurğulayıb. O, eyni zamanda Səudiyyə Ərəbistanını və onu dəstəkləyən ölkələri sərt şəkildə xəbərdar edib. Nazir husilərin qarşıdakı hadisələrdən asılı olaraq bütün mümkün vasitələrdən istifadə edə biləcəyini bildirib. Açıqlama bölgədə hərbi və siyasi gərginliyin artdığı bir vaxtda səsləndirilib. Bu bəyanat Yəmən münaqişəsinin daha da genişlənə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Analitiklər bölgədə vəziyyətin inkişafının növbəti günlərdə mühüm əhəmiyyət daşıyacağını qeyd edirlər.
Küveyt İranın ölkədəki enerji və su infrastrukturuna hücum etdiyini iddia edib. Xarici İşlər Nazirliyi hücumları "ağır təcavüz" və "son dərəcə təhlükəli eskalasiya" adlandırıb. Bəyanatda elektrik stansiyası və duzsuzlaşdırma zavodunun hədəfə alındığı bildirilib. Küveyt bunun beynəlxalq hüququn və ölkənin suverenliyinin pozulması olduğunu vurğulayıb. Rəsmi Küveyt gərginliyin artmasının regional təhlükəsizliyi təhdid etdiyini qeyd edib. Həmçinin ölkənin özünü müdafiə etmək üçün beynəlxalq hüquqa uyğun addımlar atmaq hüququ olduğu bildirilib. İran bu ittihamlara hələlik cavab verməyib. Məlumat müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib.
Prezident Əbdülfəttah əs-Sisinin Misirdə geniş şəkildə “Oktagon” (Səkkizbucaqlı) kimi tanınan yeni Strateji Komandanlıq Qərargahının açılışını etməsi, Misir dövlətinin yaxın keçmişindəki iğtişaşlardan çıxardığı bəzi dərslərin xülasəsidir. Bu addım həmçinin ölkənin dəyişkən regional mühitlə, alətləri və qaydaları sürətlə yenilənən müasir müharibələrlə mübarizə strategiyasındakı rəsmi transformasiyanı əks etdirir.
Qətər İrana qarşı hərbi əməliyyatlarda iştirak etdiyi barədə yayılan məlumatları rədd edib. Qətərin Beynəlxalq Media Ofisi İsrail mətbuatında dərc olunan xəbərlərin həqiqəti əks etdirmədiyini bildirib. Rəsmi Doha bu cür iddiaların ölkənin diplomatik fəaliyyətinə xələl gətirməsinə imkan verməyəcəyini vurğulayıb. Qətər münaqişənin dayandırılması istiqamətində səylərini davam etdirdiyini bəyan edib. Bəyanatda regional sabitliyin və siyasi dialoqun dəstəkləndiyi qeyd olunub. İsrail tərəfi məsələ ilə bağlı hələlik açıqlama verməyib. Məlumat tərəflərin rəsmi bəyanatlarına əsaslanır. Qətər diplomatik həll yolunu dəstəklədiyini bir daha təsdiqləyib.
Körfəz ölkələri və İordaniya artan regional gərginlik səbəbindən silahlı qüvvələrini yüksək hazırlıq vəziyyətində saxlayırlar. Əsas narahatlıq ABŞ-ın İranın mülki və enerji infrastrukturuna mümkün zərbələrinin bölgədə cavab hücumlarına səbəb ola bilməsidir. Təhlillərdə İranın enerji obyektlərini hədəfə ala biləcəyi ehtimalı qeyd olunur. Mart ayında Qətərin Rəs Ləffan Sənaye Şəhərinə raket hücumu nəticəsində mayeləşdirilmiş təbii qaz istehsalına təsir göstərildiyi bildirilir. Körfəz ölkələri əvvəlki aylarda yaşanan gərginliyin təkrarlanmasını istəmirlər. Bu məqsədlə Qətər və Oman diplomatik təşəbbüslərini davam etdirirlər. Bölgədə həm hərbi hazırlıq, həm də diplomatik fəaliyyət paralel şəkildə davam edir. Məlumatın bir hissəsi ekspert qiymətləndirmələrinə əsaslanır.
Səudiyyə Ərəbistanı İranın Küveyt, Bəhreyn və İordaniyaya qarşı həyata keçirdiyi bildirilən hücumları sərt şəkildə pisləyib. Xarici İşlər Nazirliyinin bəyanatında bu hücumlar əsassız və qəbuledilməz adlandırılıb. Krallıq adı çəkilən ölkələrlə tam həmrəy olduğunu bəyan edib. Səudiyyə Ərəbistanı onların təhlükəsizlik tədbirlərini dəstəklədiyini bildirib. Nazirlik hücumları "xəyanətkar təcavüz" kimi qiymətləndirib. İran tərəfi hələlik bu açıqlamaya cavab verməyib. Məlumatlar müstəqil şəkildə tam təsdiqlənməyib. Regional gərginlik fonunda diplomatik bəyanatlar davam edir.
Küveyt Ordusu hava hücumundan müdafiə sistemlərinin yeni pilotsuz uçuş aparatları ilə həyata keçirildiyi bildirilən hücumların qarşısını aldığını açıqlayıb. Ordunun Baş Qərargahı partlayış səslərinin hava hücumundan müdafiə sistemlərinin fəaliyyəti ilə bağlı olduğunu bildirib. Küveyt hücumlara görə İranı məsuliyyət daşımaqda ittiham edib. Vətəndaşlara təhlükəsizlik qaydalarına riayət etmək çağırışı edilib. Hadisə nəticəsində dağıntılar və ya itkilər barədə rəsmi məlumat verilməyib. İran tərəfi ittihamlara hələlik cavab verməyib. Məlumatlar müstəqil mənbələr tərəfindən tam təsdiqlənməyib. Bölgədə hərbi gərginlik yüksək səviyyədə qalmaqda davam edir.
GCC baş katibi Casim Məhəmməd əl-Budeyvi İranın Bəhreyn, Küveyt və İordaniyaya qarşı hücumlarını sərt tənqid edib. Hücumlar infrastruktur və hərbi obyektləri hədəf alıb, Küveyt hərbçiləri yaralanıb. Albudaivi beynəlxalq ictimaiyyəti tədbir görməyə çağırıb və GCC-nin həmin ölkələrə dəstəyini təsdiqləyib. İranın hücumları regional təhlükəsizlik üçün ciddi təhdid olaraq qiymətləndirilib.
Qətər Husilər tərəfindən Səudiyyə Ərəbistanının cənubuna edilən hücumu pisləyib. Doha bu addımı Səudiyyə Ərəbistanının suverenliyinin pozulması və beynəlxalq hüquqa zidd hərəkət kimi qiymətləndirib. Qətər hücumun regional təhlükəsizlik və sabitliyə təhdid yaratdığını bildirib. Körfəz ölkələri regionda artan hərbi gərginlik fonunda narahatlıqlarını ifadə edirlər. Qətər bütün tərəfləri təmkinli olmağa çağırıb.
BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə ali komissarı Volker Türk ABŞ və İran arasında yenidən başlayan qarşıdurmanı tənqid edib. O bildirib ki, bu vəziyyət regiondakı mülki şəxslər üçün böyük zərbədir. Türk qarşıdurmanın sülh səylərini zəiflətdiyini və qeyri-sabitliyi artırdığını deyib. BMT rəsmisi tərəfləri təmkinli olmağa çağırıb. Onun sözlərinə görə, davam edən hərbi əməliyyatlar insan hüquqları üçün ciddi risklər yaradır. ABŞ-İran gərginliyinin regional nəticələri beynəlxalq diqqət mərkəzində qalır.
“The Liberum” 4-cü Şuşa Qlobal Media Forumunda Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi əsas mesajları təhlil edib.