İsrail ordusu Livanın Zefta qəsəbəsinin sakinlərinə təcili evakuasiya çağırışı edərək onların Zəhrani çayının şimalına keçməsini istəyib. İsrail tərəfi bölgədə Hizbullah hədəflərinə qarşı yaxın vaxtlarda hərbi əməliyyatların həyata keçiriləcəyini bildirib. Xəbərdarlıq Livanın cənubunda qarşıdurmaların şiddətləndiyi və son günlər bir neçə yaşayış məntəqəsinə bənzər çağırışların edildiyi bir dövrə təsadüf edir. Mütəxəssislər bu addımın bölgədə yeni hərbi əməliyyatların başlanacağına dair siqnal ola biləcəyini qeyd edirlər.
#Regional təhlükəsizlik
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla bağlı mümkün razılaşmanın şərtlərini açıqlayaraq Hörmüz boğazının tam açılması, mina təhlükəsinin aradan qaldırılması və zənginləşdirilmiş nüvə materiallarının məhv edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Tramp bildirib ki, İran nüvə silahı əldə etməməli, beynəlxalq gəmiçilik üçün boğazda hərəkət sərbəstliyi təmin olunmalıdır. O, həmçinin razılaşma əldə edilənədək heç bir maliyyə ödənişinin həyata keçirilməyəcəyini qeyd edib. Ağ Evin Situasiya Otağında keçirilən müşavirənin isə Vaşinqtonun İranla bağlı yekun qərarının formalaşdırılmasında həlledici rol oynayacağı gözlənilir.
Livanın cənubunda İsrail ordusu ilə Hizbullah arasında qarşıdurmalar yeni mərhələyə daxil olub. Məlumatlara görə, İsrail qüvvələri Litani çayını keçərək Nabatiyə istiqamətində strateji yüksəkliklərə nəzarəti genişləndirib və Hizbullahın müdafiə xətlərinə qarşı hava və artilleriya hücumlarını artırıb. Döyüşlərin əsasən Zawtar əl-Şərqiyyə, Marjayun və Bəkaa vadisi istiqamətlərində davam etdiyi bildirilir. İsrail tərəfi əməliyyatların genişləndirildiyini təsdiqləyərkən, Hizbullah da hərbi texnikalara qarşı hücumlar həyata keçirdiyini açıqlayıb. Bölgədəki vəziyyət Livan-İsrail cəbhəsində gərginliyin daha da artdığını göstərir.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla mümkün razılaşma üçün Vaşinqtonun əsas şərtlərini açıqlayıb. Trampın sözlərinə görə, Tehran nüvə silahı əldə etməyəcəyinə dair öhdəlik götürməli, Hörmüz boğazını hər iki istiqamətdə sərbəst şəkildə açmalı, boğazda qalan minaları təmizləməli və zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları ilə bağlı tələbləri yerinə yetirməlidir. ABŞ Prezidenti bildirib ki, bu addımlar qarşılığında Vaşinqton İran limanlarına tətbiq edilən dəniz blokadasını ləğv etməyə hazırdır. Bəyanat ABŞ–İran danışıqlarında mümkün razılaşma çərçivəsinin formalaşdığı bir dövrdə diqqət çəkən siyasi mesaj kimi qiymətləndirilir.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla bağlı aparılan danışıqların taleyini müəyyən edə biləcək mühüm qərar ərəfəsindədir. Tramp Ağ Evin Situasiya Otağında komandasının üzvləri ilə görüş keçirərək İran məsələsində necə irəlilənəcəyinə dair son qərarı verəcəyini açıqlayıb. Müzakirələrin əsas mövzuları arasında müvəqqəti atəşkəsin uzadılması, Hörmüz boğazında vəziyyət, İranın yüksək zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları və sanksiyalar rejimi yer alır. Analitiklər hesab edirlər ki, Vaşinqtonun qarşıdakı qərarı ya diplomatik razılaşmanın təsdiqlənməsi, ya da tərəflər arasında gərginliyin yeni mərhələyə keçməsi ilə nəticələnə bilər.
Təhlükəsizlik və müdafiə məsələləri üzrə analitik Volfqanq Pusztai hesab edir ki, ABŞ və İran arasında razılaşma əldə olunması əvvəlkindən daha çətin mərhələyə daxil olub. Onun sözlərinə görə, Donald Tramp administrasiyası artıq “pis razılaşma yoxdursa, razılaşma yoxdur” yanaşmasına üstünlük verir və qarşıdan gələn siyasi proseslər fonunda güzəştli sazişə maraq azalıb. Ekspert eyni zamanda İranın da müəyyən razılaşmaya ehtiyac duyduğunu bildirir. Bununla yanaşı, o xəbərdarlıq edir ki, müharibənin uzanması enerji bazarlarında qiymət artımını sürətləndirə və xüsusilə Afrika ölkələrində milyonlarla insan üçün ciddi iqtisadi və humanitar problemlər yarada bilər.
Livan Prezidenti Cozef Aun ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio ilə telefon danışığında İsraillə atəşkəsin əldə olunmasının bütün gələcək diplomatik proseslər üçün əsas şərt olduğunu bildirib. Aun regionda sabitliyin bərpası və siyasi dialoqun inkişafı üçün ilk növbədə hərbi əməliyyatların dayandırılmasının vacibliyini vurğulayıb. Marko Rubio isə ABŞ-ın İsrail və Livan arasında əvvəlki diplomatik səylərin nəticələrini qorumağa sadiq olduğunu, həmçinin Livanın sabitliyi, müstəqilliyi və suverenliyini dəstəklədiyini bəyan edib. Telefon danışığı regionda davam edən gərginlik fonunda diplomatik səylərin davam etdiyini göstərir.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Omanın xarici işlər naziri Bədr əl-Busaidi ilə telefon danışığı zamanı Hörmüz boğazındakı vəziyyəti və strateji su yolunun gələcəyi ilə bağlı məsələləri müzakirə edib. Əraqçi görüşü “məhsuldar” adlandıraraq müzakirələrin beynəlxalq hüquq və dövlətlərin suveren məsuliyyətləri çərçivəsində aparıldığını bildirib. İranlı nazir həmçinin Tehranın hər hansı təhdid qarşısında Omanla həmrəy olduğunu vurğulayıb. Danışıq ABŞ Prezidenti Donald Trampın Omanla bağlı son sərt bəyanatlarından sonra baş tutduğu üçün regionda geosiyasi proseslər baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ölkə ordusunun Livanın cənubunda yerləşən Litani çayını keçdiyini və daha yüksək strateji mövqelərə doğru irəlilədiyini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, əməliyyatlar yalnız cənub bölgəsi ilə məhdudlaşmır və Beyrut, Bəkaa vadisi də daxil olmaqla müxtəlif istiqamətlərdə davam etdirilir. Açıqlama İsrailin Livandakı hərbi fəaliyyətinin daha geniş miqyas aldığını göstərir. Regionda davam edən qarşıdurmalar və son günlər artan hava hücumları fonunda bu bəyanat Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik vəziyyəti ilə bağlı narahatlıqları daha da artırıb.
İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ ilə aparılan danışıqlar fonunda Tehranın yalnız əməli addımlara inandığını bəyan edib. O, İranın beynəlxalq arenada əldə etdiyi nəticələrin siyasi vədlərdən deyil, ölkənin hərbi və raket potensialından qaynaqlandığını bildirib. Qalibaf vurğulayıb ki, qarşı tərəf konkret addımlar atmadan Tehran da heç bir addım atmayacaq. Açıqlama İran–ABŞ münasibətlərində etimad böhranının davam etdiyini və tərəflər arasında aparılan danışıqların hələ də mürəkkəb mərhələdə olduğunu göstərir.
İsrail ordusunun Baş Qərargah rəisi Eyal Zamir Hizbullaha qarşı həyata keçirilən əməliyyatların coğrafi məhdudiyyətlərlə məhdudlaşmayacağını bəyan edib. O, İsrailin təşkilata “misli görünməmiş zərər” vurduğunu iddia edərək, təhlükənin mövcud olduğu bütün istiqamətlərdə əməliyyatların davam etdiriləcəyini bildirib. Zamir həmçinin müharibənin başlanğıcından bəri minlərlə Hizbullah döyüşçüsünün öldürüldüyünü irəli sürüb və təşkilatın pilotsuz uçuş aparatlarının yaratdığı təhlükəyə baxmayaraq, İsrail ordusunun vəziyyətə nəzarət edə bildiyini vurğulayıb.
İsrail və ABŞ arasında regional təhlükəsizlik məsələləri üzrə təmaslar davam edir. İsrailin xarici işlər naziri Gideon Saar ABŞ Konqresinin Respublikaçılar Partiyasını təmsil edən üzvləri ilə keçirdiyi görüşdə Livan və Suriya ilə bağlı vəziyyəti müzakirə edib. Görüş Yaxın Şərqdə gərginliyin davam etdiyi, İsrail–Livan sərhədində qarşıdurmaların intensivləşdiyi və regionda təhlükəsizlik məsələlərinin beynəlxalq gündəmin əsas mövzularından biri olduğu bir vaxta təsadüf edir. Müşahidəçilər hesab edirlər ki, görüş Vaşinqton və Təl-Əviv arasında regional koordinasiyanın davam etdiyini göstərən növbəti siqnallardan biridir.