BƏƏ Prezidentinin diplomatik müşaviri Ənvər Qarqaş Yaxın Şərqin uzun müddət qeyri-müəyyən vəziyyətdə qala bilməyəcəyini bildirib. O, bölgədə sabitlik üçün aydın siyasi istiqamət və beynəlxalq hüquqa əsaslanan yanaşmanın vacib olduğunu qeyd edib. Qarqaş zəif təməllər üzərində qurulan razılaşmaların davamlı sülh gətirməyəcəyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, məqsəd aydın qaydalar əsasında davamlı sabitliyə nail olmaqdır. BƏƏ rəsmisi suverenliyə hörmət və dinc yanaşı yaşamanı əsas prinsiplər kimi göstərib. Açıqlama ABŞ və İran arasında gərginliyin davam etdiyi vaxtda verilib. Bölgədə diplomatik səylərin nəticəsi hələ də qeyri-müəyyən olaraq qalır.

Pakistan Baş naziri Məhəmməd Şahbaz Şərif Məkkə müdafiə sazişinin yalnız müdafiə məqsədi daşıdığını bildirib. O, razılaşmanın hücum xarakteri olmadığını vurğulayıb. Şərif sazişin bölgədə sülh, inkişaf və rifahın təşviqinə xidmət etdiyini deyib. Pakistan rəhbəri bu razılaşmanı müsəlman dünyası üçün güc mənbəyi kimi qiymətləndirib. Onun sözlərinə görə, saziş üzərində iş illər ərzində aparılıb. Pakistan hökuməti razılaşmanın hər hansı dövlətə qarşı yönəlmədiyini bildirib. İslamabad sənədin regional təhlükəsizlik və sabitliyə töhfə verəcəyini qeyd edib.

Yəmən Prezidenti Şurasının sədri Rəşad Məhəmməd əl-Əlimi husilərin Əl-Məxa limanına hücumunu pisləyib. O, hücum zamanı qadın və uşaqların öldüyünü, mülki obyektlərin zərər gördüyünü bildirib. Əl-Əliminin sözlərinə görə, hücum son həftələrdə artan gərginliyin davamıdır. O, Məarib və Hədrəməvt bölgələrinə edilən hücumları da xatırladıb. Yəmən prezidenti "nəticəsiz təcavüz dövrünün başa çatdığını" bildirib. O, hökumətin silahlı qrupların hücum və atəşkəs qərarlarını təkbaşına verməsinə imkan verməyəcəyini vurğulayıb. Əl-Əlimi beynəlxalq ictimaiyyəti husilərə qarşı aydın mövqe göstərməyə çağırıb. O, hücumlara görə məsuliyyət daşıyanların cavab verməli olduğunu bildirib.

İran parlament sədrinin müavini Əli Nikzad Hörmüz boğazının müharibədən əvvəlki vəziyyətə qayıtmayacağını bildirib. O, İranın bu mövqeyi qarşı tərəfə əvvəlcədən çatdırdığını deyib. Nikzadın sözlərinə görə, bölgədə yeni vəziyyət formalaşıb və bu reallıq qəbul edilməlidir. İran rəsmisi Hörmüz boğazının açılmasının hərbi yolla həll edilə bilməyəcəyini iddia edib. O, ABŞ və İsrailin yeni regional vəziyyətlə üzləşdiyini bildirib. Nikzad İranın bölgədəki mövqeyini qoruyacağını vurğulayıb. Bununla yanaşı, o, Tehran üçün hazırda əsas məsələnin iqtisadi problemlərin azaldılması olduğunu qeyd edib. Açıqlama İranın Hörmüz boğazı ilə bağlı sərt mövqeyini davam etdirdiyini göstərir.

Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında avqustun 7-də Məkkədə imzalanan “Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi” regionun təhlükəsizlik arxitekturasında yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Saziş tərəflərdən birinə qarşı silahlı hücumun bütün tərəflərə qarşı hücum hesab edilməsini nəzərdə tutan kollektiv müdafiə mexanizmi ilə üç ölkənin hərbi və strateji imkanlarını bir araya gətirir.

İran Hörmüz boğazının yenidən açılması üçün ABŞ qarşısında altı əsas şərt irəli sürüb. Şərtləri İran Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Məhəmməd Bağır Zülqədr açıqlayıb. Tehran ABŞ-dən İrana qarşı təhdidlərə və hərbi əməliyyatlara son qoymağı tələb edir. İran, həmçinin ABŞ-nin hərbi dəniz və hava qüvvələrinin bölgədən çıxarılmasını istəyir. Digər tələb son münaqişə zamanı İrana dəymiş zərərin ödənilməsidir. Tehran ABŞ sanksiyalarının aradan qaldırılmasını da şərtlər sırasına daxil edib. İran dondurulmuş maliyyə vəsaitlərinin sərbəst buraxılmasını tələb edir. Zülqədr bildirib ki, İran Ali Milli Təhlükəsizlik Şurası istər müharibə, istərsə də danışıqlar zamanı bu tələblərdən geri çəkilməyəcək.

İran ordusunun sözçüsü Əmir Əkrəminiya Hörmüz boğazında müəyyənləşdirilən yeni qaydaların geri dönməz olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, ABŞ bu vəziyyəti qəbul etməkdən başqa seçimə malik deyil. Əkrəminiya Vaşinqtonun mövqeyindən asılı olmayaraq yeni qaydaların qüvvədə qalacağını vurğulayıb. İran rəsmisi ABŞ-yə mövcud vəziyyəti qəbul etməsi barədə xəbərdarlıq edib. O bildirib ki, əks halda Vaşinqton daha böyük itkilərlə üzləşə bilər. Əkrəminiya mümkün itkilərin əvvəlkilərdən daha ağır ola biləcəyini iddia edib. İran ordusunun sözçüsü mümkün nəticələrin konkret nədən ibarət olacağını açıqlamayıb. Açıqlama Hörmüz boğazının gələcək fəaliyyəti ilə bağlı Tehran və Vaşinqton arasında fikir ayrılıqlarının davam etdiyi bir vaxtda verilib.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi "X" sosial şəbəkəsində paylaşdığı açıqlamada İran Silahlı Qüvvələrinin gücünü yüksək qiymətləndirib və müsəlman ölkələrini "xarici təhdidlərə" qarşı birlik nümayiş etdirməyə çağırıb. O bildirib ki, müsəlman dövlətləri yalnız öz imkanlarına güvənərək regiondakı çağırışların öhdəsindən gələ bilərlər.

Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif Məkkədə Türkiyə və Səudiyyə Ərəbistanı ilə imzalanan müdafiə sazişini "tarixi razılaşma" adlandırıb. O, sənədin gələcək nəsillər üçün "sülh qalxanı" olacağını bildirib və razılaşmanın əldə olunmasında Pakistan Ordusunun Baş Qərargah rəisi feldmarşal Asim Munirin rolunu yüksək qiymətləndirib. Şərif sazişin regional təhlükəsizlik və sabitliyə töhfə verəcəyini vurğulayıb.

İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi regional təhlükəsizlik məsələlərinin xarici müdaxilə olmadan, yalnız region ölkələri tərəfindən həll edilməli olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, Körfəz ölkələri ilə təhlükəsizlik dialoqunun bərpası üçün münasib şərait yaranıb. Qəribabadi həmçinin bəzi qonşu ölkələrin ərazisindən həyata keçirildiyini iddia etdiyi hücumlarla bağlı sənədlərin BMT Təhlükəsizlik Şurasına təqdim edildiyini açıqlayıb.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistanla imzalanan müdafiə sazişinin heç bir ölkəyə qarşı yönəlmədiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, kollektiv çəkindirmə prinsipinə əsaslanan razılaşma təhlükəsizlik və müdafiə əməkdaşlığını, birgə müdafiə sənayesi layihələrini və terrorizmlə mübarizəni gücləndirəcək. Ərdoğan sazişin regionda sülh və sabitliyə töhfə verməyi hədəflədiyini vurğulayıb.

Körfəz Əməkdaşlıq Şurası husilərin Səudiyyə Ərəbistanının Nəcran bölgəsinə hücumlarını qətiyyətlə pisləyib. KƏŞ-in baş katibi Casim Məhəmməd əl-Budeyvi hücumu beynəlxalq və humanitar hüququn pozulması olan terror aktı kimi qiymətləndirib. O, Səudiyyə Ərəbistanının təhlükəsizliyinin bütün Körfəz ölkələrinin təhlükəsizliyi ilə birbaşa əlaqəli olduğunu vurğulayıb. KƏŞ Ər-Riyadın sərhədlərini, suverenliyini və müstəqilliyini qorumaq üçün həyata keçirdiyi tədbirlərə tam dəstəyini açıqlayıb.